Ευρώπη – Καθώς οι θερμοκρασίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο καταγράφουν επίπεδα-ρεκόρ λόγω του ακραίου καύσωνα, η αναγκαιότητα για σωστή ενυδάτωση αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας.
Παρόλα αυτά, το δικαίωμα των καταναλωτών στην ελεύθερη πρόσβαση σε πόσιμο νερό βρύσης στους χώρους εστίασης και φιλοξενίας παραμένει ένα σύνθετο τοπίο, με τους κανονισμούς να διαφοροποιούνται ριζικά ανάλογα με το κράτος.
Η νομική και ηθική διάσταση του θέματος επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή μια πρόσφατη, τελεσίδικη απόφαση της ιταλικής δικαιοσύνης, η οποία ξεκαθαρίζει τα όρια μεταξύ της εμπορικής πολιτικής των επιχειρήσεων και των απαιτήσεων των πελατών για δωρεάν παροχές.
Η απόφαση αυτή διαμορφώνει νέα δεδομένα για τον κλάδο του τουρισμού, αναδεικνύοντας τις έντονες αντιθέσεις που επικρατούν στην Ευρώπη.
Ενώ ορισμένα κράτη προωθούν τη δωρεάν παροχή για οικολογικούς και καταναλωτικούς λόγους, άλλα διατηρούν αυστηρά εμπορικά κριτήρια, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να χρεώνουν την ενυδάτωση των επισκεπτών τους.
Η νομική διαμάχη που πυροδότησε τη συζήτηση ξεκίνησε από ένα πολυτελές τουριστικό κατάλυμα και κατέληξε να αποτελεί σημείο αναφοράς για τα δικαιώματα των ταξιδιωτών.
Η υπόθεση εξέτασε κατά πόσο το νερό συνιστά αυτονόητο δικαίωμα ή μια υπηρεσία που υπόκειται στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, προκαλώντας το ενδιαφέρον του διεθνούς τύπου.
Μέσα από την αντιπαράθεση, αναδεικνύεται ξεκάθαρα ο διαχωρισμός του ευρωπαϊκού βορρά και νότου, καθώς και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στην προστασία των φυσικών πόρων.
Η δικαστική απόφαση στην Ιταλία και το ξενοδοχείο στους Δολομίτες
Η αφορμή για την αναζωπύρωση του δημόσιου διαλόγου δόθηκε στις 29 Απριλίου, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της Ιταλίας εξέδωσε μια κρίσιμη απόφαση υπέρ ενός πεντάστερου ξενοδοχείου στην περιοχή Trentino-Alto Adige.
Το περιστατικό καταγράφηκε την περίοδο των Χριστουγέννων του 2019 στο ξενοδοχείο Sassongher, στους Δολομίτες.
Μια επισκέπτρια, η οποία είχε κλείσει πακέτο ημιδιατροφής συνολικού κόστους άνω των 5.700 ευρώ στο οποίο αναφερόταν ότι τα ποτά δεν περιλαμβάνονται, βρέθηκε αντιμέτωπη με την άρνηση του προσωπικού να της σερβίρει νερό από τη βρύση κατά τη διάρκεια του δείπνου.
Αντιθέτως, της προσφέρθηκε αποκλειστικά εμφιαλωμένο μεταλλικό νερό με χρέωση 7 ευρώ ανά φιάλη.
Η πελάτισσα πρότεινε να καταβάλει επιπλέον χρέωση για την παροχή του νερού βρύσης σε κανάτα, αίτημα που επίσης απορρίφθηκε από τη διεύθυνση του καταλύματος.
Η συγκεκριμένη άρνηση οδήγησε τη γυναίκα σε δικαστική προσφυγή, διεκδικώντας αποζημίωση ύψους 2.763 ευρώ.
Στην επιχειρηματολογία της, υποστήριξε ότι το νερό αποτελεί έναν φυσικό πόρο και παράλληλα ένα παγκόσμιο ανθρώπινο δικαίωμα.
Τόνισε, μάλιστα, ότι η παρουσία πόσιμου νερού στο τραπέζι θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένη, συγκρίνοντάς τη με τις βασικές παροχές ενός δωματίου, όπως τα καθαρά σεντόνια και το σαπούνι.
Ωστόσο, η προσφυγή της κατέπεσε σε όλες τις δικαστικές βαθμίδες.
Το ιταλικό Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς της, επιβεβαιώνοντας πως η ισχύουσα νομοθεσία της χώρας δεν επιβάλλει καμία δέσμευση στους εστιάτορες και τους ξενοδόχους να προσφέρουν δωρεάν νερό βρύσης στους πελάτες τους.
Ο χάρτης της δωρεάν παροχής στην Ιβηρική και τη Γαλλία
Στον αντίποδα της ιταλικής πραγματικότητας, τα κράτη της Ιβηρικής Χερσονήσου έχουν θεσπίσει ένα ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο, δίνοντας έμφαση στα δικαιώματα του καταναλωτή και την προστασία του περιβάλλοντος.
Ειδικότερα, στην Ισπανία, από το 2022 εφαρμόζεται νομοθεσία που αναγκάζει όλα τα καταστήματα του κλάδου της εστίασης να προσφέρουν δωρεάν νερό βρύσης.
Η κίνηση αυτή σχεδιάστηκε ως μια οικολογική εναλλακτική λύση με στόχο τη μείωση της χρήσης πλαστικών μπουκαλιών μίας χρήσης.
Αντίστοιχη φιλοσοφία ακολουθεί και η Πορτογαλία, όπου οι νομικές διατάξεις των τελευταίων ετών απαγορεύουν ρητά στα εστιατόρια να χρεώνουν το νερό βρύσης ή να αρνούνται το σερβίρισμά του όταν αυτό ζητείται ρητά από τους καταναλωτές.
Η νομοθεσία εκεί συνδέει την ενυδάτωση με τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια, προστατεύοντας τον πελάτη από τον εξαναγκασμό αγοράς εμφιαλωμένων ειδών.
Μετατοπίζοντας το βλέμμα στην υπόλοιπη Ευρώπη, η Γαλλία διατηρεί μια μακρά παράδοση προστασίας του πελάτη.
Τα γαλλικά εστιατόρια υποχρεούνται να προσφέρουν δωρεάν τη χαρακτηριστική κανάτα νερού, γνωστή ως carafe d’eau, εφόσον η παραγγελία περιλαμβάνει ένα πλήρες γεύμα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εξασφάλιση δωρεάν πόσιμου νερού εξαρτάται από τις εμπορικές άδειες των επιχειρήσεων.
Κάθε κατάστημα που διαθέτει άδεια πώλησης αλκοόλ είναι νομικά υποχρεωμένο να παρέχει δωρεάν νερό στους θαμώνες του όταν του ζητηθεί.
Αντιθέτως, η εικόνα αλλάζει ριζικά σε κράτη της βόρειας Ευρώπης, όπως η Γερμανία, το Βέλγιο και η Ολλανδία.
Στις χώρες αυτές δεν υφίσταται καμία σχετική νομική υποχρέωση, με αποτέλεσμα το νερό βρύσης να θεωρείται ξεκάθαρα εμπορικό προϊόν, φτάνοντας συχνά στο σημείο να σερβίρεται σε τιμές υψηλότερες ακόμη και από αναψυκτικά ή μπύρα.
