Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κοινωνικό παράδοξο αποκαλύπτει η εκτενής χαρτογράφηση των τάσεων της γερμανικής νεολαίας, καταδεικνύοντας ένα βαθύ ψυχολογικό χάσμα ανάμεσα στην αντίληψη για τον έξω κόσμο και την προσωπική τους καθημερινότητα.
Ενώ οι πολλαπλές, αλλεπάλληλες διεθνείς κρίσεις ρίχνουν βαριά τη σκιά τους στην ψυχολογία των εφήβων, οι ίδιοι κατορθώνουν να διατηρούν μια εντυπωσιακά θετική στάση απέναντι στη δική τους, ατομική εξέλιξη.
Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν μέσα από την πλέον πρόσφατη, αναλυτική έρευνα με την ονομασία Sinus-Jugendstudie, η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό του ασφαλιστικού φορέα Barmer.
Η συγκεκριμένη δημοσκοπική μελέτη, η οποία διεξήχθη κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, έθεσε στο μικροσκόπιο ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα δύο χιλιάδων εφήβων σε ολόκληρη τη γερμανική επικράτεια.
Το ηλικιακό φάσμα των συμμετεχόντων, το οποίο κυμαίνεται αυστηρά μεταξύ δεκατεσσάρων και δεκαεπτά ετών, προσφέρει μια καθαρή εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο η γενιά που ετοιμάζεται να εισέλθει στην ενήλικη ζωή αποκωδικοποιεί τις προκλήσεις της εποχής.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης εντοπίζεται στα επίπεδα της προσωπικής ικανοποίησης, τα οποία καταγράφουν ιστορικό υψηλό παρά το γενικότερο κλίμα παγκόσμιας αβεβαιότητας.
Το ογδόντα δύο τοις εκατό των νέων δηλώνει απόλυτα ικανοποιημένο με τη ζωή του, σημειώνοντας μάλιστα μια μικρή αλλά ενδεικτική αύξηση δύο ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με τις αντίστοιχες μετρήσεις του 2021.
Παράλληλα, το ογδόντα τοις εκατό των ερωτηθέντων ατενίζει το ατομικό του μέλλον και τις προσωπικές του προοπτικές με ξεκάθαρη αισιοδοξία.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα ελάχιστα ποσοστά απογοήτευσης, καθώς μόλις το δύο τοις εκατό χαρακτηρίζει τον εαυτό του ως πολύ δυσαρεστημένο από τις συνθήκες διαβίωσής του, ενώ ένα επιπλέον δεκατρία τοις εκατό δηλώνει μάλλον δυσαρεστημένο.
Η ιεράρχηση των παγκόσμιων απειλών και ο αντίκτυπος στη νεολαία
Στον αντίποδα της ατομικής ευημερίας, η οπτική των εφήβων για την πορεία του πλανήτη σκιαγραφείται με τα μελανότερα χρώματα.
Η αισιοδοξία για την παγκόσμια κατάσταση έχει υποχωρήσει δραματικά, με μόλις έναν στους τρεις νέους να διατηρεί πλέον ελπίδες για το μέλλον του κόσμου.
Η πτώση αυτή είναι ραγδαία αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2021 το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο σαράντα τέσσερα τοις εκατό.
Στην κορυφή της λίστας με τις μεγαλύτερες πηγές άγχους κυριαρχούν οι πολεμικές συγκρούσεις που μαίνονται σε διάφορα σημεία της υφηλίου, αποτελώντας τον απόλυτο εφιάλτη για το εξήντα τρία τοις εκατό των εφήβων.
Ακολουθεί η κλιματική αλλαγή, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί μείζον ζήτημα για το σαράντα τέσσερα τοις εκατό του δείγματος.
Ο πολιτικός εξτρεμισμός και η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος μέσω της ρύπανσης συγκεντρώνουν ακριβώς το ίδιο ποσοστό ανησυχίας, αγγίζοντας αμφότερα το σαράντα τρία τοις εκατό, αποδεικνύοντας την ευαισθητοποίηση της γενιάς αυτής σε ζητήματα δημοκρατίας και οικολογίας.
Σε ελαφρώς χαμηλότερη κλίμακα, αλλά με σημαντικό αντίκτυπο, τοποθετούνται οι φόβοι για την εξάπλωση της φτώχειας, την εξαφάνιση των βιολογικών ειδών και τις μεταναστευτικές ροές, με το καθένα από αυτά τα τρία ζητήματα να απασχολεί περίπου το τριάντα τοις εκατό των συμμετεχόντων.
Είναι χαρακτηριστικό πως τα αμιγώς οικονομικά και ενεργειακά ζητήματα προκαλούν λιγότερους προβληματισμούς στους εφήβους, συγκεντρώνοντας την προσοχή του είκοσι οκτώ και είκοσι τρία τοις εκατό αντίστοιχα.
Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης για την εγχώρια πορεία
Η απαισιοδοξία της νεολαίας δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα παγκόσμια τεκταινόμενα, αλλά αντανακλάται με εξίσου έντονο τρόπο και στην αξιολόγηση των προοπτικών της ίδιας της χώρας τους.
Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν μια βαθιά και συνεχιζόμενη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στην πορεία της Γερμανίας.
Συγκεκριμένα, λιγότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες, και πιο αναλυτικά το σαράντα τέσσερα τοις εκατό, δηλώνουν ότι ατενίζουν το μέλλον του γερμανικού κράτους με αισιοδοξία. Αυτό το στατιστικό στοιχείο σηματοδοτεί μια κατακρήμνιση της θετικής προοπτικής μέσα σε ελάχιστα χρόνια.
Η σύγκριση με τα δεδομένα που είχαν καταγραφεί κατά το έτος 2021 αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή πτώση της τάξεως των δεκαοκτώ ποσοστιαίων μονάδων, υπογραμμίζοντας την ταχύτατη αποδόμηση των προσδοκιών που τρέφουν οι νέοι πολίτες για τις εγχώριες δομές και την κοινωνικοοικονομική σταθερότητα.
Αυτή η συντριπτική μείωση αποτυπώνει την αίσθηση ανασφάλειας που δημιουργούν οι εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
Οι εγχώριες δομές αξιολογούνται προφανώς ως εντελώς ανεπαρκείς από τη νέα γενιά για να εγγυηθούν ένα ασφαλές, σταθερό και ευημερούν συλλογικό μέλλον για τα επόμενα χρόνια, ακόμη και αν το αυστηρά ατομικό επίπεδο διαβίωσης και ο οικογενειακός μικρόκοσμος παραμένουν προς το παρόν προστατευμένα και βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ικανοποίησης, δημιουργώντας ένα περιβάλλον έντονων κοινωνικών αντιθέσεων.
Οι αναλύσεις των ειδικών και ο διαχωρισμός των κρίσεων
Η ερμηνεία αυτού του έντονου στατιστικού παραδόξου επιχειρήθηκε από τα ανώτατα στελέχη του φορέα που χρηματοδότησε τη δημοσκοπική μελέτη.
Οι υπεύθυνοι της έρευνας εστίασαν στους ψυχολογικούς μηχανισμούς άμυνας που φαίνεται να αναπτύσσουν οι νέοι προκειμένου να διαχειριστούν τον καταιγισμό των αρνητικών εξελίξεων.
Οι επίσημες τοποθετήσεις της διοίκησης φώτισαν την ικανότητα της γενιάς αυτής να διαχωρίζει τις σφαίρες επιρροής της.
Όπως επισημάνθηκε χαρακτηριστικά κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, η ηγεσία του οργανισμού Barmer θεωρεί δεδομένο ότι οι έφηβοι εφαρμόζουν μια ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή στην αντίληψή τους.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου, Christoph Straub, η εξήγηση κρύβεται στον βαθμό ελέγχου που αισθάνονται ότι διαθέτουν οι συμμετέχοντες στην καθημερινότητά τους, ο οποίος λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα.
Ο εκπρόσωπος του φορέα εξήγησε, μέσω των διαπιστώσεών του, πως οι νέοι αντιλαμβάνονται τον ευρύτερο κόσμο ως ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον, το οποίο πρακτικά είναι αδύνατον να επηρεάσουν ή να ελέγξουν με τις δικές τους δυνάμεις.
Αντιθέτως, όσον αφορά τον στενό, προσωπικό τους κύκλο και το ατομικό τους μέλλον, αισθάνονται ότι έχουν τη δύναμη να διαμορφώσουν οι ίδιοι τις συνθήκες της ζωής τους.
Αυτός ο ψυχολογικός διαχωρισμός ανάμεσα στο απρόβλεπτο μακρο-περιβάλλον και το ελεγχόμενο μικρο-περιβάλλον αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της νοοτροπίας τους.
