Γερμανία – Σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ποιότητα των στατιστικών δεδομένων και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής εγείρει η παραδοχή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για ελλιπή γνώση γύρω από την κατάσταση της υγείας των δικαιούχων του Επιδόματος του Πολίτη (Bürgergeld). Παρόλο που σχεδόν οι μισοί δικαιούχοι αναφέρουν προβλήματα υγείας, το κεντρικό κράτος φαίνεται να μην διαθέτει ακριβή εικόνα για τη σοβαρότητα, τη διάρκεια ή τη φύση των ασθενειών που ταλαιπωρούν μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που λαμβάνει στήριξη.
Η αποκάλυψη προέκυψε κατόπιν κοινοβουλευτικού ελέγχου, φέρνοντας στο φως το γεγονός ότι οι αρμόδιες αρχές στηρίζονται κυρίως σε υποκειμενικές αναφορές και όχι σε συστηματικά ιατρικά δεδομένα. Το ζήτημα λαμβάνει διαστάσεις καθώς αγγίζει τη διαχείριση δισεκατομμυρίων ευρώ από τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης, ενώ ταυτόχρονα δυσχεραίνει την προσπάθεια επανένταξης αυτών των ανθρώπων στην αγορά εργασίας.
Στατιστικό κενό και απουσία επίσημων διαγνώσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του βουλευτή του AfD, Jan Feser, περίπου το 45% των δικαιούχων του επιδόματος δήλωσαν εντός του 2024 ότι αντιμετωπίζουν τουλάχιστον έναν περιορισμό στην υγεία τους. Ωστόσο, η βάση αυτού του ποσοστού δεν προέρχεται από επίσημες ιατρικές γνωματεύσεις ή διοικητικά δεδομένα των ασφαλιστικών ταμείων.
Η πηγή της πληροφόρησης είναι η δειγματοληπτική έρευνα πάνελ «Αγορά Εργασίας και Κοινωνική Ασφάλιση» (PASS), η οποία διενεργείται από το Ινστιτούτο Έρευνας Αγοράς Εργασίας και Επαγγέλματος (IAB). Όπως διευκρινίζεται, τα ευρήματα βασίζονται αποκλειστικά σε αυτο-αναφορές των ερωτηθέντων. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος καταγράφει την υποκειμενική αίσθηση ασθένειας των πολιτών, χωρίς όμως να υπάρχει η απαραίτητη ιατρική τεκμηρίωση που θα επέτρεπε την κατηγοριοποίηση και την στοχευμένη αντιμετώπιση των περιστατικών.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραδέχθηκε ρητά ότι υπάρχουν σημαντικά κενά στην πληροφόρησή της. Συγκεκριμένα, δεν καταγράφονται συγκεκριμένες ιατρικές διαγνώσεις, ούτε υπάρχουν πληροφορίες για τη χρονική διάρκεια των ασθενειών. Επιπλέον, δεν υφίστανται στατιστικά στοιχεία για ψυχικές νόσους, όπως η κατάθλιψη ή οι αγχώδεις διαταραχές, ούτε δεδομένα για πολλαπλές ή μακροχρόνιες παθήσεις. Ακόμη και οι περίοδοι ανικανότητας προς εργασία δεν φαίνεται να αξιολογούνται στατιστικά με τρόπο που να παρέχει σαφή συμπεράσματα για το εργατικό δυναμικό.
Δημοσιονομικό κόστος και αβεβαιότητα επανένταξης
Παρά την έλλειψη λεπτομερών δεδομένων για την υγεία των δικαιούχων, το κόστος για το δημόσιο παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Μόνο για το έτος 2024, οι φορολογούμενοι κατέβαλαν περίπου 5,84 δισεκατομμύρια ευρώ για τις ασφαλιστικές εισφορές υγείας των ληπτών του Επιδόματος του Πολίτη. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει το ακριβές ύψος των πραγματικών δαπανών που επωμίζονται τα ταμεία υγείας για τη συγκεκριμένη ομάδα, πέραν των παγίων εισφορών.
Επιπρόσθετα, καταγράφονται σημαντικές δαπάνες για διαδικασίες αξιολόγησης. Το κράτος δαπάνησε 41,88 εκατομμύρια ευρώ για ιατρικές γνωματεύσεις εντός του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και επιπλέον 13,01 εκατομμύρια ευρώ για την Επαγγελματική Ψυχολογική Υπηρεσία του Ομοσπονδιακού Οργανισμού Απασχόλησης (BA). Το συνολικό ποσό για αυτές τις υποστηρικτικές υπηρεσίες αγγίζει σχεδόν τα 55 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει σαφής εικόνα για το πώς αυτά τα ποσά μεταφράζονται σε βελτίωση της υγείας ή της απασχολησιμότητας των δικαιούχων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αδυναμία των αρχών να απαντήσουν σχετικά με την αποτελεσματικότητα των πολιτικών ένταξης. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το πόσοι από τους δικαιούχους που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας κατάφεραν να ενταχθούν επιτυχώς στην αγορά εργασίας κατά την τελευταία δεκαετία. Ο βουλευτής Jan Feser, σχολιάζοντας την απάντηση της κυβέρνησης, έκανε λόγο για μια δραματική εικόνα, υποστηρίζοντας πως οι αρμόδιες υπηρεσίες και τα κέντρα εργασίας αδυνατούν να διαχειριστούν την περίπλοκη πραγματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης στο πλαίσιο της βασικής ασφάλισης.
