Η εικόνα στα γερμανικά φαρμακεία τείνει να παγιωθεί σε μια κατάσταση μόνιμης ανησυχίας, καθώς η λίστα των μη διαθέσιμων σκευασμάτων παραμένει εκτενής. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Φαρμάκων και Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων (BfArM), το φθινόπωρο του 2025 καταγράφηκαν συνεχείς ελλείψεις σε περισσότερα από 550 φαρμακευτικά σκευάσματα, αριθμός που αποτυπώνει ένα δομικό και όχι πλέον συγκυριακό πρόβλημα της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Η κατάσταση πλήττει οριζόντια την αγορά, επηρεάζοντας κυρίως σκευάσματα καθημερινής χρήσης. Όπως περιγράφουν επαγγελματίες του κλάδου από το Νόις, κοντά στο Ντίσελντορφ, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται σε σπάνιες θεραπείες, αλλά σε βασικά φάρμακα όπως αντιβιοτικά, σκευάσματα για το άσθμα και ρυθμιστές λιπιδίων του αίματος. Η ανησυχία εντείνεται καθώς οι ελλείψεις αφορούν προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, δημιουργώντας καθημερινή τριβή μεταξύ φαρμακοποιών και ασθενών.
Η παγίδα της φθηνή παραγωγής και η Ασία
Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκονται τα γενόσημα φάρμακα – σκευάσματα των οποίων η πατέντα έχει λήξει. Παράγοντες της φαρμακοβιομηχανίας, όπως ο σύνδεσμος «Pro Generika», επισημαίνουν ότι η ρίζα του κακού εντοπίζεται στη μαζική μετατόπιση της παραγωγής προς την Ασία, κυρίως στην Ινδία και την Κίνα.
Η στρατηγική αυτή υπαγορεύτηκε από την ανάγκη μείωσης του κόστους, οδήγησε όμως σε μια επικίνδυνη συγκέντρωση της αγοράς. Η παραγωγή πραγματοποιείται πλέον σε λιγότερα και τεράστιας κλίμακας εργοστάσια. Το αποτέλεσμα είναι ότι αρκεί ένα τεχνικό πρόβλημα ή μια παύση λειτουργίας σε μία μόνο μονάδα στην άλλη άκρη του κόσμου για να διαταραχθεί η εφοδιαστική αλυσίδα σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακαδημαϊκοί κύκλοι, όπως από το Πανεπιστήμιο του Βίρτσμπουργκ, τονίζουν ότι η πίεση για χαμηλές τιμές στα γενόσημα έχει καταστήσει την παραγωγή τους εντός Ευρώπης οικονομικά ασύμφορη.
Η πολιτική παρέμβαση και οι αντιδράσεις
Σε μια προσπάθεια ανάσχεσης του φαινομένου, η προηγούμενη κυβέρνηση συνασπισμού είχε ψηφίσει το 2023 νόμο για την καταπολέμηση των ελλείψεων (ALBVVG). Το νομοθετικό πλαίσιο επέτρεψε αυξήσεις τιμών στα παιδιατρικά φάρμακα και θεσμοθέτησε αυστηρότερες υποχρεώσεις αποθήκευσης για κατασκευαστές και χονδρέμπορους.
Τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων παραμένουν αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης. Ενώ οι εκπρόσωποι των παραγωγών υποστηρίζουν ότι η διαθεσιμότητα στα παιδιατρικά σκευάσματα βελτιώθηκε, τα ασφαλιστικά ταμεία (GKV) διατηρούν σκληρή στάση. Η κριτική τους εστιάζει στο ότι το κράτος επέτρεψε παρεκκλίσεις από τους μηχανισμούς τιμολόγησης, χωρίς όμως να λάβει δεσμευτικές εγγυήσεις για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Τα ταμεία ζητούν πλέον ένα διαρκές σύστημα παρακολούθησης όλων των φαρμάκων σε κάθε στάδιο της εμπορικής αλυσίδας, ώστε να εντοπίζονται οι ελλείψεις πριν φτάσουν στον πάγκο του φαρμακείου.
Το κόστος της ευρωπαϊκής αυτονομίας
Η συζήτηση για την επιστροφή της παραγωγής γενόσημων στην Ευρώπη, ως λύση για την απεξάρτηση από τις αγορές της Ασίας, προσκρούει στον οικονομικό ρεαλισμό. Χονδρέμποροι φαρμάκων, όπως η εταιρεία Noweda, προκρίνουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής για λόγους στρατηγικής ανεξαρτησίας, μια κατεύθυνση που εξετάζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ωστόσο, ειδικοί στα οικονομικά της υγείας από το Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ-Έσσεν προειδοποιούν ότι μια τέτοια στροφή θα σημάνει αυτόματα ακριβότερα φάρμακα. Το επιπλέον κόστος θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στους ασφαλισμένους, σε μια περίοδο που τα ταμεία αντιμετωπίζουν ήδη οικονομικές πιέσεις. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η πολιτική ηγεσία είναι σαφές: προτεραιότητα στη χαμηλή τιμή ή στην ασφάλεια εφοδιασμού; Προς το παρόν, η αγορά αναμένει με επιφυλακτικότητα την εξέλιξη του χειμώνα.
