Γερμανία – Στο επίκεντρο σφοδρής πολιτικής και οικονομικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η διαχείριση του τεράστιου πακέτου χρέους των 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο είχε αρχικά σχεδιαστεί για να καλύψει τις ανάγκες της επόμενης δωδεκαετίας. Ενώ ο αρχικός προγραμματισμός του κυβερνητικού συνασπισμού προέβλεπε την αποκλειστική διοχέτευση αυτών των κεφαλαίων στον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με αναλύσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσω του γερμανικού Τύπου, η συντριπτική πλειονότητα αυτού του ειδικού ταμείου δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων έργων, αλλά για την κάλυψη τρεχουσών δημοσιονομικών αναγκών.
Η ανατομία των μετακινήσεων στα μεγάλα έργα υποδομής
Εξειδικευμένες μελέτες που εκπονήθηκαν από το Institut der deutschen Wirtschaft και το ερευνητικό κέντρο ifo-Institut καταδεικνύουν ότι ένα ποσοστό που κυμαίνεται από 86% έως 95% των πόρων του ειδικού ταμείου έχει ήδη αλλάξει κατεύθυνση. Ο μηχανισμός που ακολουθείται περιγράφεται από αναλυτές ως ένα σύστημα λογιστικής μεταφοράς, όπου τα κονδύλια από το ειδικό ταμείο ενεργοποιούνται, αλλά ταυτόχρονα διαγράφονται αντίστοιχα ποσά από τον τακτικό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών (Bundesfinanzministerium) απορρίπτει κατηγορηματικά αυτές τις κατηγορίες και τα ευρήματα των ινστιτούτων, αρνούμενο οποιαδήποτε μεθόδευση.
Η πρακτική αυτή αποτυπώνεται καθαρά στα νούμερα του ευρυζωνικού δικτύου, όπου το 2024 δαπανήθηκαν 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ από τον τακτικό προϋπολογισμό. Το 2025 το συγκεκριμένο κονδύλι μηδενίστηκε στον κεντρικό κορμό, και αντικαταστάθηκε από 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ προερχόμενα από το νέο χρέος, καταλήγοντας σε μια πραγματική αύξηση της τάξης των μόλις 200 εκατομμυρίων ευρώ.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου, όπου τα 7,5 δισεκατομμύρια του 2024 εξαφανίστηκαν από τον προϋπολογισμό του 2025, για να αντικατασταθούν από 7,6 δισεκατομμύρια από το ειδικό ταμείο, προσφέροντας πρακτικά μόνο 100 εκατομμύρια σε νέες επενδύσεις. Αντίστοιχα, η κρατική εταιρεία Autobahn GmbH είδε την τακτική της χρηματοδότηση να μειώνεται από τα 6,6 στα 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ, με τη διαφορά να καλύπτεται από μια ένεση 2,5 δισεκατομμυρίων από τα έκτακτα κεφάλαια.
Η μετατόπιση πόρων προς την κοινωνική πολιτική
Τα κεφάλαια που απελευθερώνονται από τον βασικό κρατικό κορμό μέσω αυτής της διαδικασίας, κατευθύνονται με ταχείς ρυθμούς προς την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι δαπάνες για το σύστημα κοινωνικής στήριξης, οι οποίες υπό την εποπτεία της αρμόδιας υπουργού Bärbel Bas παρουσιάζουν αύξηση ύψους 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με τους αρχικούς σχεδιασμούς της προηγούμενης κυβέρνησης. Σε αυτά τα ποσά προστίθενται επιπλέον δύο δισεκατομμύρια ευρώ για επιδοτήσεις θέρμανσης και σχεδόν 880 εκατομμύρια ευρώ για πρόσθετες συνταξιοδοτικές ενισχύσεις.
Η ερευνήτρια Emilie Höslinger από το ifo-Institut εξήγησε στον γερμανικό Τύπο ότι αυτή η αναπροσαρμογή δεν αποτελεί έκπληξη, καθώς οι προηγούμενοι δημοσιονομικοί σχεδιασμοί κρίνονταν ούτως ή άλλως ως μη ρεαλιστικοί. Σύμφωνα με την ίδια, η ανοδική αναθεώρηση των κοινωνικών δαπανών αποτελεί μια λογική συνέχεια της πραγματικής οικονομικής εικόνας που καλείται να διαχειριστεί η σημερινή διοίκηση.
Σφοδρές αντιδράσεις από τον επιχειρηματικό κόσμο
Η στρατηγική της κυβέρνησης έχει προκαλέσει την έντονη δυσαρέσκεια των παραγωγικών φορέων, οι οποίοι κάνουν λόγο για αθέτηση συμφωνιών. Ο Thorsten Alsleben, επικεφαλής του οργανισμού Initiative Neue Soziale Marktwirtschaft (INSM), χαρακτήρισε τη διαχείριση του χρέους ως εξαπάτηση τόσο του κοινοβουλίου όσο και της κοινής γνώμης. Ο ίδιος υποστήριξε ότι πίσω από τον μανδύα των αναγκαίων επενδύσεων κρύβεται η χρηματοδότηση προεκλογικών παροχών, προειδοποιώντας ότι τέτοιες πρακτικές ενισχύουν την απογοήτευση των ψηφοφόρων και αποτρέπουν τις εταιρείες από το να επενδύσουν.
Την ίδια ανησυχία συμμερίζεται και η Κεντρική Ένωση Γερμανικής Βιοτεχνίας (Zentralverband des Deutschen Handwerks – ZDH). Ο γενικός γραμματέας του φορέα, Holger Schwannecke, κατέστησε σαφές ότι τα κεφάλαια αυτά δεν επιτρέπεται να χάνονται σε δημοσιονομικές τρύπες, αλλά οφείλουν να κατευθύνονται αποκλειστικά στις υποδομές. Εκπρόσωποι της αγοράς καλούν την πολιτική ηγεσία να εγγυηθεί άμεσα ότι ο νέος δανεισμός θα μετουσιωθεί σε πραγματικά έργα, χρηματοδοτώντας τάχιστα την κατασκευή και την αναβάθμιση του οδικού δικτύου, των γεφυρών και των σιδηροδρόμων.
