Διεθνή – Αντιμέτωπη με μια τριπλή απειλή βρίσκεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προειδοποιεί για τον κίνδυνο σοβαρών αναταράξεων.
Η επικεφαλής του οργανισμού, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας την Τετάρτη στη Σιγκαπούρη, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις υψηλές τιμές της ενέργειας, την ανεξέλεγκτη πορεία του παγκόσμιου δημόσιου χρέους και τις πιθανές επιπτώσεις από την απότομη εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ το αργότερο έως το 2029.
- Το πετρέλαιο παραμένει στα επίπεδα των 100 δολαρίων, με το ΔΝΤ να προβλέπει παρατεταμένη ακρίβεια λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
- Ορατός είναι ο κίνδυνος ισχυρής διόρθωσης στις αγορές εάν διαψευστούν οι προσδοκίες για τα κέρδη από την τεχνητή νοημοσύνη.
- Οι νέες επίσημες εκτιμήσεις για την ανάπτυξη του 2026 θα ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, το παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό διαμορφώνεται από δύο αντίρροπες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά, ενώ από την άλλη, οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη τονώνουν τεχνητά τη ζήτηση.
Η απειλή της ενέργειας και η μάχη με τον πληθωρισμό
Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας. Όπως εξήγησε η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, με την τιμή του πετρελαίου να κυμαίνεται γύρω στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Παράλληλα, οι περιορισμένες ικανότητες διύλισης ανεβάζουν διαρκώς το κόστος καυσίμων όπως το ντίζελ, ενώ η κρίση στο Στενό του Ορμούζ δυσχεραίνει καθοριστικά τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ ξεκαθάρισε ότι, ακόμη και αν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή τερματιστούν άμεσα, οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν αυξημένες για αρκετό καιρό.
Οι συνέπειες αυτού του ενεργειακού κόστους επεκτείνονται πολύ πέρα από τα πρατήρια καυσίμων. Η ακριβή ενέργεια τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και αυξάνει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, εκτοξεύοντας το κόστος δανεισμού για κράτη και επιχειρήσεις. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις ομολόγων σε πολλές μεγάλες οικονομίες έχουν ήδη σημειώσει σημαντική άνοδο.
Εκρηκτική άνοδος του παγκόσμιου χρέους
Ένα επιπλέον βάρος για τη διεθνή σταθερότητα αποτελεί το παγκόσμιο δημόσιο χρέος. Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι έως το 2029 το ποσοστό αυτό θα ξεπεράσει το όριο του 100% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής.
Κινητήριος μοχλός αυτής της εξέλιξης είναι τα βιομηχανικά κράτη, με τις ΗΠΑ να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα ζήτησε την εκπόνηση αξιόπιστων σχεδίων για τη μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών.
Η ίδια προειδοποίησε ρητά ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν πρέπει να παρεμβαίνουν για να καλύπτουν τα κενά της δημοσιονομικής πολιτικής των κυβερνήσεων.
Η μόνιμη αξιοποίηση της νομισματικής πολιτικής για την ελάφρυνση των κρατών εγκυμονεί κινδύνους, καθώς τα υψηλότερα χρέη και τα αυξανόμενα επιτόκια περιορίζουν δραματικά τα περιθώρια των κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν μελλοντικές κρίσεις.
Ο αστάθμητος παράγοντας της τεχνητής νοημοσύνης
Ο ραγδαίος μετασχηματισμός μέσω της τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από το ΔΝΤ. Αν και οι κολοσσιαίες επενδύσεις στον κλάδο μπορούν να αυξήσουν μακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα, η υπερβολική αποτίμηση των εταιρειών τεχνολογίας δημιουργεί φόβους.
Αν τα προσδοκώμενα κέρδη δεν επιβεβαιωθούν, η αγορά ενδέχεται να βιώσει μια βίαιη διόρθωση, συμπαρασύροντας το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ταυτόχρονα, ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και τις ισορροπίες στην αγορά εργασίας.
Ωστόσο, η τεχνολογία προσφέρει και σημαντικές ευκαιρίες. Με τη σωστή διαχείριση, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέσει 0,5 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, ενώ παλαιότερες αναλύσεις του ΔΝΤ ανέβαζαν το δυνητικό όφελος ακόμη και στις 0,8 ποσοστιαίες μονάδες.
Η ακριβής επίπτωση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης στις διεθνείς προβλέψεις θα φανεί την ερχόμενη εβδομάδα, κατά την κοινή συνεδρίαση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Ιούλιο, το Ταμείο είχε προβλέψει παγκόσμια ανάπτυξη 3,0% για το 2026.
Με πληροφορίες από: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
