Απερίφραστη προειδοποίηση προς τη διεθνή κοινότητα απηύθυνε η ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, καλώντας τα κράτη να προετοιμαστούν άμεσα για μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικών δυσκολιών.
Στο πλαίσιο των εαρινών συνόδων που διεξάγονται στην Ουάσινγκτον, η γενική διευθύντρια του οργανισμού, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, εξέπεμψε σαφές σήμα κινδύνου σχετικά με τις επιπτώσεις που επιφέρει η παρατεταμένη διατήρηση των τιμών του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα, ως άμεσο αποτέλεσμα της ένοπλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Η ίδια υπογράμμισε ότι ο αντίκτυπος ενδέχεται να είναι ασύμμετρος, επηρεάζοντας το σύνολο των χωρών σε παγκόσμια κλίμακα, και ζήτησε τη λήψη προληπτικών μέτρων.
Η έκρηξη των τιμών στο πετρέλαιο και η ενεργειακή κρίση
Οι εργασίες της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, οι οποίες ξεκίνησαν στην αμερικανική πρωτεύουσα με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από σχεδόν όλο τον κόσμο και αναμένεται να ολοκληρωθούν στα τέλη της τρέχουσας εβδομάδας, μονοπωλούνται από τις ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκονται οι σοβαρές συνέπειες από τις πολεμικές συγκρούσεις στο Ιράν, καθώς και οι εκτεταμένες καταστροφές σε κρίσιμες υποδομές της ευρύτερης περιοχής. Καθοριστικό ρόλο στην κατακόρυφη αύξηση της τιμής του μαύρου χρυσού διαδραματίζει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, εξέλιξη που προκαλεί ασφυξία στις διεθνείς αγορές μεταφορών και καυσίμων.
Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα απηύθυνε αυστηρή σύσταση προς τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν χωρίς καμία χρονοτριβή σε δραστικό περιορισμό των δραστηριοτήτων που απαιτούν υψηλή κατανάλωση ενέργειας.
Η γενική διευθύντρια του οργανισμού τόνισε εμφατικά ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή από τώρα, χωρίς να υπάρξει αναμονή εβδομάδων.
Την ίδια ώρα, ο διευθυντής του Τμήματος Στρατηγικής του οργανισμού, Κρίστιαν Μούμσεν, διευκρίνισε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με όλες τις χώρες, προκειμένου να χαρτογραφηθεί το μέγεθος του πλήγματος και να αξιολογηθούν οι πολιτικές που έχουν ήδη υλοποιηθεί. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο διεθνής οργανισμός αναμένεται να εξετάσει εάν απαιτείται η ενεργοποίηση πρόσθετων εργαλείων οικονομικής αρωγής προς τις πληττόμενες οικονομίες.
Ο εφιάλτης του πληθωρισμού και η επισιτιστική ανασφάλεια
Πέρα από το αυστηρό ενεργειακό σκέλος, η ηγεσία του διεθνούς οργανισμού εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για τον κίνδυνο μιας εκτεταμένης επισιτιστικής κρίσης. Βασική αιτία αποτελούν τα σοβαρά προβλήματα που καταγράφονται στον τομέα των λιπασμάτων, καθώς μεγάλο μέρος αυτών, αλλά και των πρώτων υλών που απαιτούνται για την παραγωγή τους, προέρχονται από τη φλεγόμενη ζώνη της Μέσης Ανατολής.
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα παραδέχτηκε ανοιχτά ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί, εστιάζοντας κυρίως στην ανεξέλεγκτη πορεία των τιμών στα είδη διατροφής, στην περίπτωση που το κόστος των γεωργικών εφοδίων δεν επιστρέψει σύντομα σε ορθολογικά επίπεδα.
Ο κίνδυνος αυτός λαμβάνει δραματικές διαστάσεις για τα πιο ευάλωτα κράτη, με τον Κρίστιαν Μούμσεν να εστιάζει την προσοχή του στις χώρες με χαμηλό εισόδημα.
Τα επίσημα στοιχεία που παρουσιάστηκαν αποκαλύπτουν μια τεράστια ανισότητα, καθώς στις συγκεκριμένες περιοχές τα νοικοκυριά αναγκάζονται να δαπανήσουν κατά μέσο όρο το 36% του εισοδήματός τους αποκλειστικά για την κάλυψη των διατροφικών τους αναγκών.
Η διαφορά είναι χαώδης αν αναλογιστεί κανείς ότι στις αναδυόμενες αγορές το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 20%, ενώ στα αναπτυγμένα κράτη παραμένει σταθερά κάτω από το όριο του 9%.
Αυτή η βαθιά ασυμμετρία καθιστά τις φτωχότερες οικονομίες εξαιρετικά ευάλωτες απέναντι στο νέο κύμα ανατιμήσεων βασικών αγαθών.
Προειδοποιήσεις για το χρέος και τα προγράμματα στήριξης
Ιδιαίτερα αυστηρό ήταν το μήνυμα προς τις κυβερνήσεις αναφορικά με τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών εν μέσω της ρευστής διεθνούς συγκυρίας.
Η γενική διευθύντρια του Ταμείου κάλεσε τα κράτη να αποφύγουν τις μεγάλες δαπάνες, υπενθυμίζοντας με νόημα ότι το παγκόσμιο χρέος έχει σκαρφαλώσει στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία της έκθεσης Fiscal Monitor που δόθηκε στη δημοσιότητα, το παγκόσμιο χρέος άγγιξε το 94% του παγκόσμιου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κατά το προηγούμενο έτος, ενώ υπάρχει ορατός κίνδυνος να σπάσει το φράγμα του 100% έως το 2029, εάν δεν υπάρξει άμεση δημοσιονομική συγκράτηση.
Στο πλαίσιο αυτό, η επικεφαλής του οργανισμού στηλίτευσε την εφαρμογή μη στοχευμένων μέτρων, την επιβολή ελέγχων στις εξαγωγές και τη χορήγηση λανθασμένων φοροελαφρύνσεων, εξηγώντας ότι τέτοιες πολιτικές πρακτικές παρατείνουν αντί να επιλύουν τις δυσκολίες που προκαλούν οι υψηλές τιμές.
Παράλληλα, συνέστησε στις κεντρικές τράπεζες να επιδείξουν σύνεση και να περιμένουν την εξέλιξη της κατάστασης πριν προχωρήσουν σε οριστικές αποφάσεις για τα βασικά επιτόκια, σημειώνοντας ότι σε περίπτωση σύντομης λήξης της ένοπλης σύγκρουσης ίσως να μην απαιτηθεί περαιτέρω παρέμβαση. Ήδη, η εντεινόμενη οικονομική πίεση αποτυπώνεται στα επίσημα αιτήματα προς τον οργανισμό.
Πριν από την έναρξη του πολέμου βρίσκονταν σε εξέλιξη περίπου 40 προγράμματα στήριξης χωρών, ωστόσο το τελευταίο διάστημα έχουν υποβληθεί περίπου δώδεκα νέα αιτήματα, τα οποία προέρχονται ως επί το πλείστον από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για προστασία απέναντι στα αλλεπάλληλα διεθνή σοκ.
