Ουκρανία – Εργαζόμενοι της ολλανδικής εταιρείας οπλικών συστημάτων Destinus φέρονται να χειρίστηκαν drones εναντίον ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και να συνέδραμαν σε εκτοξεύσεις όπλων από ουκρανικό έδαφος, σύμφωνα με έρευνα της εφημερίδας NRC.
Οι καταγγελίες εγείρουν ερωτήματα για τα όρια ανάμεσα στην τεχνική υποστήριξη στρατιωτικού εξοπλισμού και την άμεση συμμετοχή ιδιωτών σε εχθροπραξίες.
Η υπόθεση ήρθε στο προσκήνιο μετά τη δημόσια ανακοίνωση της Destinus ότι συστήματά της χρησιμοποιήθηκαν σε ουκρανική επίθεση κατά της γέφυρας της Κριμαίας. Η ρωσική πρεσβεία στη Χάγη αντέδρασε θέτοντας το ερώτημα αν η Ολλανδία συμμετέχει στη σύγκρουση. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί για την προσωπική δράση εργαζομένων προέρχονται από ξεχωριστό δημοσιογραφικό ρεπορτάζ και αμφισβητούνται από την εταιρεία.
Τι αναφέρεται για τις δοκιμές στο Χάρκοβο
Η έρευνα της NRC τοποθετεί την παρουσία εργαζομένων της Destinus στο Χάρκοβο τον Ιούνιο του 2023, όταν, κατά το δημοσίευμα, πήγαν στην Ουκρανία για να δοκιμάσουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ένα από αυτά φέρεται να εισήλθε στον ρωσικό εναέριο χώρο, χωρίς να είναι γνωστό ποια διαδρομή ακολούθησε ή πού κατέληξε.
Το ίδιο πρωί, μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε πολυκατοικία στο Βορόνεζ της Ρωσίας, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν τρεις άνθρωποι. Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι επρόκειτο για το ίδιο drone που φέρεται να δοκιμάστηκε από το προσωπικό της εταιρείας και η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει σύνδεση ανάμεσα στα δύο περιστατικά.
Άλλο σκέλος των πληροφοριών αφορά δοκιμές των drones Hornet της Destinus στην Ουκρανία. Όπως μεταφέρθηκε και από τον ολλανδικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό NOS, εργαζόμενοι φέρονται να τα χρησιμοποίησαν επιχειρώντας να καταρρίψουν ρωσικά drones τύπου Shahed. Το βασικό ερώτημα είναι αν η δράση τους περιοριζόταν σε δοκιμές και τεχνική συνδρομή ή περιλάμβανε ενεργή εμπλοκή στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Το ζήτημα της άμεσης συμμετοχής στις εχθροπραξίες
Το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε στην NRC ότι η χρήση οπλικού συστήματος εναντίον μέρους που συμμετέχει σε ένοπλη σύγκρουση συνιστά άμεση συμμετοχή στις εχθροπραξίες. Ο καθηγητής στρατιωτικού δικαίου Marten Zwanenburg, του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ και της Ολλανδικής Ακαδημίας Άμυνας, εκτίμησε ότι η καταδίωξη εχθρικών drones ή τα πυρά εναντίον στρατιωτικών στόχων εμπίπτουν σε αυτή την έννοια.
Η διάκριση έχει σημασία βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των κανόνων προστασίας των αμάχων: όσοι συμμετέχουν άμεσα στις εχθροπραξίες μπορούν να απολέσουν, για όσο διαρκεί η συμμετοχή αυτή, την προστασία τους από άμεση στοχοποίηση. Η νομική αξιολόγηση των συγκεκριμένων ενεργειών εξαρτάται επομένως από το τι ακριβώς έκαναν οι εργαζόμενοι και υπό ποιες συνθήκες.
Η διάψευση της Destinus και η εξήγηση του διευθύνοντος συμβούλου
Η Destinus αρνείται ότι διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ο διευθύνων σύμβουλός της Mikhail Kokorich δήλωσε στην NRC ότι οι στόχοι και οι αποφάσεις για επιχειρήσεις ανήκουν στον ουκρανικό στρατό, ενώ η εταιρεία παρέχει τεχνική υποστήριξη σύμφωνα με τις συμβάσεις της.
Αναφερόμενος στις δοκιμές αναχαίτισης ρωσικών drones, ο Kokorich υποστήριξε ότι πραγματοποιήθηκαν σε ενεργό περιβάλλον αεράμυνας, απέναντι σε εισερχόμενα Shahed. Κατά τη δική του περιγραφή, εργαζόμενοι εκτόξευσαν και χειρίστηκαν τα συστήματα με ανενεργά φορτία και υπό την καθοδήγηση Ουκρανών στρατιωτικών.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η δημοσιοποίηση πληροφοριών για την εταιρεία ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια της επιχείρησης και του προσωπικού της. Ζήτησε από την εφημερίδα ακριβή, τεκμηριωμένη παρουσίαση, χωρίς υπερβολές, και εξήγησε ότι λόγοι ασφαλείας δεν του επιτρέπουν να απαντήσει πλήρως σε όλες τις ερωτήσεις.
Η Destinus περιγράφεται ως η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής drones στην Ολλανδία, με έδρα στο Valkenburg και εργοστάσια στα Hengelo και Born. Η δημόσια αναφορά του ρόλου της στο πλήγμα κατά της γέφυρας της Κριμαίας, μαζί με τις καταγγελίες για την παρουσία προσωπικού της στο πεδίο των επιχειρήσεων, έχουν εντείνει τη συζήτηση γύρω από τις δραστηριότητες της ολλανδικής αμυντικής βιομηχανίας στον πόλεμο.
Πηγές πληροφοριών: Υπουργείο Άμυνας Ολλανδίας, Destinus, Ρωσική πρεσβεία στη Χάγη.