Γερμανία – Σε σημαντική αναπροσαρμογή της τιμολογιακής πολιτικής στα προϊόντα καπνού ενδέχεται να προχωρήσει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, καθώς κορυφαίοι πολιτικοί και εκπρόσωποι του τομέα υγείας προτείνουν δραστική αύξηση της φορολογίας. Η κίνηση αυτή εξετάζεται ως απάντηση στο διογκούμενο οικονομικό έλλειμμα των ασφαλιστικών ταμείων, το οποίο υπολογίζεται ότι θα αγγίξει τα 12 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η πρόταση για αύξηση της τιμής του πακέτου τσιγάρων κατά περίπου δύο ευρώ, με παράλληλη μείωση του ΦΠΑ στα φάρμακα, ώστε να αποφευχθούν νέες επιβαρύνσεις στις εισφορές των ασφαλισμένων.
Η πίεση για λήψη μέτρων αυξάνεται, καθώς εκατομμύρια ασφαλισμένοι βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων στις εισφορές τους από το επόμενο έτος. Η πολιτική ηγεσία και οι αρμόδιοι φορείς αναζητούν τρόπους για να κλείσουν τις οικονομικές «τρύπες» του συστήματος υγείας, στρέφοντας το βλέμμα τους στην κατανάλωση καπνού ως πηγή εσόδων αλλά και ως παράγοντα κόστους για τη δημόσια υγεία.
Το οικονομικό βάρος και η θέση του Hendrik Streeck
Ο Ομοσπονδιακός Επίτροπος για τα Ναρκωτικά, Hendrik Streeck, τοποθετήθηκε ξεκάθαρα επί του θέματος, συνδέοντας άμεσα την ανάγκη φορολόγησης με το τεράστιο κόστος που προκαλεί το κάπνισμα στο σύστημα υγείας και την οικονομία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η κατανάλωση καπνού κοστίζει στη Γερμανία περίπου 131.000 ανθρώπινες ζωές ετησίως. Πέρα από το ανθρώπινο κόστος, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι δυσθεώρητες, με πάνω από 30 δισεκατομμύρια ευρώ να αφορούν άμεσες δαπάνες υγείας και σχεδόν 70 δισεκατομμύρια ευρώ να καταγράφονται ως ευρύτερο οικονομικό κόστος.
Ο Hendrik Streeck τόνισε ότι η συζήτηση για υψηλότερους φόρους στον καπνό είναι επιβεβλημένη, καθώς το προϊόν αυτό αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία αυτών των δαπανών. Διευκρίνισε παράλληλα ότι η αύξηση της φορολογίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ηθική υπόδειξη προς τους πολίτες, αλλά ως ένα από τα πλέον αποτελεσματικά εργαλεία για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Η πρόταση ανταλλαγής: Μείωση ΦΠΑ στα φάρμακα
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκεται μια συγκεκριμένη πρόταση που συνδέει την αύξηση της τιμής των τσιγάρων με την ελάφρυνση του κόστους των φαρμάκων. Ο πολιτικός υγείας του CSU, Hans Theiss, πρότεινε τη μείωση του ΦΠΑ στα φάρμακα από το 19% στο 7%, μια κίνηση που θα μπορούσε να εξοικονομήσει στα ταμεία έως και 7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Για να καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό που θα προκύψει από αυτή τη μείωση, προτείνεται η αντιστάθμιση των εσόδων μέσω της αύξησης του φόρου στα τσιγάρα.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Hans Theiss, μια αύξηση της τάξεως των δύο ευρώ ανά πακέτο θα ήταν αρκετή για τη χρηματοδότηση του μέτρου. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένα πακέτο των 20 τεμαχίων, που σήμερα κοστίζει περίπου 9 ευρώ, θα ανέβει στα 11 ευρώ. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι, αν και γενικά τάσσεται κατά των φορολογικών αυξήσεων, στη συγκεκριμένη περίπτωση το μέτρο θα λειτουργούσε υπέρ της ελάφρυνσης του συνόλου των ασφαλισμένων.
Ευρεία στήριξη και επέκταση στο αλκοόλ
Η πρόταση φαίνεται να βρίσκει υποστηρικτές και στον χώρο των ασφαλιστικών ταμείων. Ο επικεφαλής του ταμείου DAK, Andreas Storm, τάχθηκε υπέρ της μείωσης του ΦΠΑ στα φάρμακα και τα ιατρικά βοηθήματα στο 7%, προκειμένου να διατηρηθούν σταθερές οι εισφορές της κοινωνικής ασφάλισης το 2027. Ως μέσο χρηματοδότησης, υπέδειξε την αύξηση της φορολογίας όχι μόνο στον καπνό αλλά και στο αλκοόλ.
Την ίδια άποψη συμμερίζεται και ο ειδικός σε θέματα υγείας του SPD, Karl Lauterbach, ο οποίος ζήτησε επιπλέον επιβαρύνσεις και για τα αλκοολούχα ποτά. Ο Karl Lauterbach υποστήριξε ότι η κατανάλωση αυτών των προϊόντων εξαρτάται άμεσα από την τιμή τους και πως μια φορολογική αύξηση θα οδηγούσε σε μείωση της χρήσης. Παρέθεσε μάλιστα στοιχεία που δείχνουν τη δυσαναλογία εσόδων και εξόδων: για κάθε ένα ευρώ φόρου καπνού, το κράτος δαπανά 6 ευρώ για την αντιμετώπιση των συνεπειών στην υγεία (όπως καρκίνος και καρδιακές προσβολές), ενώ για το αλκοόλ η αναλογία είναι ακόμη χειρότερη, με 18 ευρώ δαπανών για κάθε ένα ευρώ φορολογικών εσόδων.
