Το ελβετικό think tank Avenir Suisse δημοσίευσε τη νέα του ετήσια έκθεση για το 2025, χαρτογραφώντας το επίπεδο ελευθερίας που απολαμβάνουν οι πολίτες και οι κάτοικοι στα 26 καντόνια της χώρας καθώς και στο Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν.
Η έκθεση, η οποία αποτελεί βαρόμετρο για τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στην Ελβετία, ανέδειξε το καντόνι του Aargau ως τον αδιαφιλονίκητο νικητή, ενώ στην αντίπερα όχθη, το ιστορικό καντόνι του Uri καταγράφεται ως το λιγότερο ελεύθερο.
Η μελέτη, γνωστή ως Avenir Suisse Freedom Index 2025, βασίζεται σε μια ενδελεχή ανάλυση 29 διαφορετικών δεικτών, οι οποίοι χωρίζονται σε δύο κεντρικούς πυλώνες: τις πολιτικές/κοινωνικές ελευθερίες και τις οικονομικές ελευθερίες.
Το αποτέλεσμα αποκαλύπτει όχι μόνο τους πρωταγωνιστές αλλά και τις βαθιές διαχωριστικές γραμμές που εξακολουθούν να υφίστανται στο εσωτερικό της Συνομοσπονδίας.
Η κυριαρχία του Aargau και η πτώση των ιστορικών καντονιών
Το Aargau, το οποίο βρίσκεται στα σύνορα με τη Γερμανία, κατέκτησε την πρώτη θέση συνδυάζοντας υψηλές επιδόσεις τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Ακολουθείται από το Appenzell Ausserrhoden στη δεύτερη θέση και το Schwyz στην τρίτη, διαμορφώνοντας μια ισχυρή τριάδα γερμανόφωνων περιοχών που προκρίνουν ένα πιο φιλελεύθερο μοντέλο διακυβέρνησης.
Αντιθέτως, το ορεινό Uri βρέθηκε στην τελευταία θέση της κατάταξης, με το Valais (Βαλέ) και την πρωτεύουσα Βέρνη να συμπληρώνουν την τριάδα των ουραγών, δείχνοντας σημάδια γραφειοκρατικής ακαμψίας και αυστηρότερων ρυθμίσεων.
Το χάσμα Γαλλόφωνων και Γερμανόφωνων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική και πολιτισμική διάσταση των αποτελεσμάτων.
Η έκθεση εντοπίζει μια σαφή απόκλιση μεταξύ της γαλλόφωνης και της γερμανόφωνης Ελβετίας, επιβεβαιώνοντας το λεγόμενο «Röstigraben» ακόμα και στον τομέα των ελευθεριών.
Συγκεκριμένα, τα γαλλόφωνα καντόνια όπως η Γενεύη και το Neuchâtel σημειώνουν εξαιρετικές επιδόσεις στις κοινωνικές ελευθερίες, προσφέροντας ένα πιο ανοιχτό περιβάλλον σε θέματα προσωπικών επιλογών και δικαιωμάτων.
Ωστόσο, η εικόνα αντιστρέφεται δραματικά στον οικονομικό τομέα, όπου τείνουν να υστερούν σημαντικά, επιβάλλοντας αυστηρότερα ρυθμιστικά πλαίσια και υψηλότερη φορολογία.
Στον αντίποδα, οικονομικά κέντρα της γερμανόφωνης Ελβετίας, όπως το Zug και η Ζυρίχη, κυριαρχούν στις οικονομικές ελευθερίες, προσφέροντας ευνοϊκό περιβάλλον για επιχειρήσεις και εργαζόμενους.
Παρόλα αυτά, τα ίδια καντόνια εμφανίζονται πιο συντηρητικά στις κοινωνικές ελευθερίες, δημιουργώντας μια εικόνα ανισορροπίας μεταξύ της οικονομικής άνεσης και των ατομικών δικαιωμάτων.
Τι μετράει ως «Ελευθερία»;
Για την κατάρτιση της λίστας, το Avenir Suisse αξιολόγησε μια σειρά από καθημερινά ζητήματα που επηρεάζουν τη ζωή των πολιτών.
Στον κοινωνικό τομέα, εξετάστηκαν παράμετροι όπως η ελευθερία επιλογής σχολείου, η χρήση βιντεο-επιτήρησης σε δημόσιους χώρους, οι περιορισμοί στη διοργάνωση εκδηλώσεων, τα πολιτικά δικαιώματα των αλλοδαπών, οι κανόνες για το κάπνισμα και οι απαιτήσεις παραμονής για τη διαδικασία πολιτογράφησης.
Αντίστοιχα, στον οικονομικό τομέα, η ανάλυση εστίασε στο ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων, τους νόμους πώλησης αλκοόλ, τη φορολογική επιβάρυνση, τη δημοσιονομική υγεία του κάθε καντονιού (π.χ. επίπεδα χρέους) και το μέγεθος του δημόσιου τομέα σε σχέση με τον πληθυσμό.
Η κορυφαία δεκάδα της ελευθερίας
Σύμφωνα με τον δείκτη Avenir Suisse Freedom Index 2025, τα καντόνια (και το Λιχτενστάιν) που προσφέρουν το υψηλότερο συνολικό επίπεδο ελευθερίας είναι τα εξής:
- Aargau
- Appenzell Ausserrhoden
- Schwyz
- Schaffhausen
- Λιχτενστάιν (Πριγκιπάτο)
- Zug
- Basel-Stadt
- Graubünden
- Glarus
- Jura
