Γερμανία – Σε κλοιό ατμοσφαιρικής ρύπανσης βρίσκεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα μεγάλο τμήμα της Γερμανίας, με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (Umweltbundesamt – UBA) να χαρακτηρίζει την ποιότητα του αέρα σε πολλές περιοχές ως «πολύ κακή». Ο συνδυασμός των χαμηλών θερμοκρασιών, που οδηγεί σε αυξημένη χρήση συστημάτων θέρμανσης, και συγκεκριμένων μετεωρολογικών συνθηκών έχει δημιουργήσει ένα αποπνικτικό κοκτέιλ αιθαλομίχλης, θέτοντας τις αρχές και τους πολίτες σε εγρήγορση.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία μέτρησης, η ατμόσφαιρα επιβαρύνεται κυρίως από μικροσωματίδια διαμέτρου μικρότερης των 2,5 μικρομέτρων (PM2,5). Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στον Βορρά και την Ανατολή της χώρας, καλύπτοντας μια ευρεία ζώνη που εκτείνεται από το Σλέσβιχ-Χολστάιν έως τη Σαξονία. Οι μετεωρολόγοι εξηγούν ότι πρόκειται για μια τυπική χειμερινή κατάσταση «θερμοκρασιακής αναστροφής» (Inversionslage), όπου ένα παρατεταμένο σύστημα υψηλών πιέσεων εγκλωβίζει τους ρύπους κοντά στο έδαφος, εμποδίζοντας τη διασπορά τους στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Ο ρόλος του καιρού και η «εισαγόμενη» ρύπανση
Εκτός από τις εγχώριες πηγές ρύπανσης, η κατάσταση επιδεινώνεται από την κατεύθυνση των ανέμων. Όπως επισημαίνουν ειδικοί αναλυτές καιρού, τις τελευταίες ημέρες πνέουν άνεμοι από τα ανατολικά, μεταφέροντας αέριες μάζες με υψηλό φορτίο σωματιδίων. Στην Ανατολική Ευρώπη, λόγω του δριμύτατου ψύχους, η χρήση ξύλου και άνθρακα για θέρμανση είναι εκτεταμένη, με αποτέλεσμα οι ρύποι να ταξιδεύουν και να προστίθενται στην ήδη επιβαρυμένη ατμόσφαιρα της Γερμανίας.
Στα αστικά κέντρα, το πρόβλημα διογκώνεται περαιτέρω από την κυκλοφορία των οχημάτων. Οι εκπομπές από κινητήρες ντίζελ και βενζίνης, σε συνδυασμό με τη φθορά των ελαστικών και τη σκόνη που ανασηκώνεται από την άσφαλτο, δημιουργούν τοπικές αιχμές ρύπανσης, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής. Τα στοιχεία της UBA δείχνουν ότι σε πολλούς σταθμούς μέτρησης ο μέσος ημερήσιος όρος ξεπερνά το όριο ασφαλείας των 25 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο.
Κίνδυνοι για την υγεία και συστάσεις
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος απευθύνει συστάσεις προς τους πολίτες, τονίζοντας ότι ακόμα και υγιή άτομα θα πρέπει να αποφεύγουν την έντονη σωματική άσκηση, όπως το τρέξιμο, σε εξωτερικούς χώρους. Η υψηλή συγκέντρωση μικροσωματιδίων μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό των αεραγωγών, πονοκεφάλους και μείωση της φυσικής απόδοσης, ενώ τα εξαιρετικά μικρά σωματίδια έχουν την ικανότητα να εισχωρούν βαθιά στον πνευμονικό ιστό και την κυκλοφορία του αίματος, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Για τον αερισμό των κατοικιών, προτείνεται το άνοιγμα των παραθύρων μόνο κατά τις ώρες που η επιβάρυνση είναι χαμηλότερη. Πάντως, οι αρχές διευκρινίζουν ότι αυτές οι υπερβάσεις των ορίων δεν αποτελούν μόνιμη κατάσταση. Ιστορικά, η ποιότητα του αέρα στη Γερμανία έχει βελτιωθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1990 και οι ετήσιοι μέσοι όροι παραμένουν εντός των ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Η τρέχουσα επιβάρυνση αναμένεται να υποχωρήσει σταδιακά, καθώς βροχοπτώσεις από τα δυτικά θα βοηθήσουν στο «πλύσιμο» της ατμόσφαιρας, αν και ο πλήρης καθαρισμός με φρέσκο θαλάσσιο αέρα δεν προβλέπεται άμεσα.
