Φρανκφούρτη – Αντιμέτωπος με έντονη κριτική βρίσκεται ο δήμος, μετά την απόφαση να δαπανήσει 2,3 εκατομμύρια ευρώ από χρήματα των φορολογουμένων για μια καλλιτεχνική εγκατάσταση, παρακάμπτοντας τη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού. Το περιστατικό εγείρει σοβαρά ερωτήματα διαφάνειας σχετικά με τη διαχείριση των δημόσιων πόρων, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια των κατοίκων που καταγγέλλουν ελλείψεις σε βασικές υποδομές της πόλης.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- 2,3 εκατομμύρια ευρώ το κόστος του νέου έργου τέχνης
- Χωρίς δημόσιο διαγωνισμό η ανάθεση στην Konstablerwache
- Από ευρύτερο ταμείο 30 εκατομμυρίων η χρηματοδότηση
Το παρασκήνιο της απευθείας ανάθεσης
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το νέο έργο τέχνης με την ονομασία «A Sky full of Hope», το οποίο κοσμεί τον υπαίθριο χώρο της πλατείας Konstablerwache, μιας περιοχής που συχνά απασχολεί τις αρχές ως σημείο συγκέντρωσης χρηστών ναρκωτικών. Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, η ανάθεση του έργου, κόστους 2,3 εκατομμυρίων ευρώ, έγινε απευθείας στην Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα Janet Echelman και στο τοπικό πρακτορείο Atelier Markgraph, παρακάμπτοντας τη συνήθη διαδικασία.
Το αρμόδιο πολιτιστικό τμήμα του δήμου της Φρανκφούρτης δικαιολόγησε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η ανάθεση έγινε μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς διαγωνισμό. Ως βασικό επιχείρημα προβλήθηκε η προμήθεια ενός μοναδικού έργου τέχνης με εξειδικευμένες απαιτήσεις. Σημειώνεται πως το νομικό όριο στη Γερμανία για την υποχρεωτική προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού ανέρχεται στις 216.000 ευρώ, ποσό που έχει ξεπεραστεί κατά πολύ στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Το πλαίσιο της παγκόσμιας πρωτεύουσας σχεδιασμού
Η δημιουργία της συγκεκριμένης εγκατάστασης εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των προετοιμασιών της πόλης για την ανάληψη του τίτλου World Design Capital 2026. Βασικός στόχος αυτής της διοργάνωσης είναι, μεταξύ άλλων, ο επανασχεδιασμός και η ποιοτική αναβάθμιση των δημόσιων χώρων. Το έργο χρηματοδοτείται κυρίως από ένα ειδικό ταμείο 30 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο έχει εγκριθεί από τις αρχές για την αναζωογόνηση του αστικού κέντρου.
Ωστόσο, νομικοί κύκλοι εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τη νομιμότητα της διαδικασίας. Ειδικότερα, ο δικηγόρος δημοσίων συμβάσεων Jonas Kollewe ανέφερε ότι ο καλλιτεχνικός φωτισμός μιας πλατείας είναι ένα έργο που θα μπορούσε να αναλάβει μια πληθώρα καταξιωμένων δημιουργών. Παρότι η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις για μοναδικά έργα τέχνης, οι διατάξεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται στενά, καθιστώντας πιθανότερη την ορθή διεξαγωγή ενός ανοιχτού διαγωνισμού σχεδιασμού.
Ερωτήματα για σύγκρουση συμφερόντων
Πέρα από τις νομικές ενστάσεις, η υπόθεση περιπλέκεται από πληροφορίες που υποδεικνύουν πιθανή σύγκρουση συμφερόντων. Ο σχεδιαστής Roland Lambrette, ο οποίος αποτελεί μέτοχο της εταιρείας που έχει αναλάβει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων για την World Design Capital 2026, έχει διατελέσει στο παρελθόν διευθύνων σύμβουλος του πρακτορείου Atelier Markgraph. Το συγκεκριμένο πρακτορείο ήταν αυτό που έλαβε την προσοδοφόρα σύμβαση μαζί με την Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα.
Μέχρι στιγμής, οι αρμόδιες πολιτιστικές αρχές της πόλης δεν έχουν τοποθετηθεί δημόσια επί του θέματος. Παράλληλα, παραμένει ασαφές το ακριβές ύψος της αμοιβής της καλλιτέχνιδας και το μέγεθος των πρόσθετων εξόδων. Οι δημοτικές αρχές αρνήθηκαν να κοινοποιήσουν τα ακριβή ποσά, επικαλούμενες νομικούς περιορισμούς στη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων της σύμβασης, προκαλώντας περαιτέρω καχυποψία.
Έντονες αντιδράσεις από τους κατοίκους
Ενώ η επικεφαλής του τμήματος πολιτισμού, Ina Hartwig, περιγράφει τη νέα εγκατάσταση ως μια σημαντική οπτική και αισθητική προσθήκη στο κέντρο της πόλης, η υποδοχή από το κοινό παραμένει έντονα διχασμένη. Πολλοί επισκέπτες και κάτοικοι αδυνατούν να κατανοήσουν την προτεραιότητα μιας τόσο δαπανηρής επένδυσης, όταν την ίδια στιγμή καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις στην καθημερινότητα της πόλης.
Χαρακτηριστικά είναι τα παράπονα πολιτών, οι οποίοι επισημαίνουν ότι, ενώ διατίθενται εκατομμύρια για την τέχνη, βασικές υποδομές, όπως οι δημόσιες τουαλέτες στους υπόγειους σταθμούς, παραμένουν σε κακή κατάσταση. Η δυσαρέσκεια αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για έναν πιο ισορροπημένο σχεδιασμό των δημοτικών δαπανών, με γνώμονα την καθημερινότητα και τις πραγματικές ανάγκες των φορολογουμένων, ειδικά σε περιοχές με αυξημένη παραβατικότητα.
Μάλιστα, η εικόνα της εγκατάστασης έχει ήδη δεχθεί πλήγμα, καθώς ελάχιστες ημέρες μετά την τοποθέτησή της, βρέθηκε εγκλωβισμένη μια μπάλα στο πανάκριβο δίχτυ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ευρύτερη υποβάθμιση της περιοχής γύρω από την πλατεία Konstablerwache, ενισχύει την κριτική όσων θεωρούν το έργο εκτός τόπου και χρόνου.
