Βέλγιο – Πλήρη εικόνα για τα δικαιώματα και τις επιλογές των νέων γονέων προσφέρει το ισχύον εργασιακό και ασφαλιστικό πλαίσιο στο Βέλγιο, καλύπτοντας από την άδεια μητρότητας και γέννησης έως τη μακροχρόνια γονική άδεια και το καθεστώς πίστωσης χρόνου.
Οι διαθέσιμες παροχές απευθύνονται τόσο σε μισθωτούς όσο και σε αυτοαπασχολούμενους, συνδυάζοντας οικονομικά επιδόματα με δυνατότητες μείωσης του ωραρίου εργασίας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Άδεια μητρότητας 15 εβδομάδων για μισθωτές και αυτοαπασχολούμενες, με αποδοχές έως 82%.
- Άδεια 20 ημερών για πατέρες και συν-γονείς εντός τεσσάρων μηνών από τον τοκετό.
- Γονική άδεια έως 4 μήνες με πλήρη διακοπή ή έως 40 μήνες με μείωση ωραρίου.
Άδεια μητρότητας και αποδοχές για μισθωτές και αυτοαπασχολούμενες
Οι γυναίκες που εργάζονται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας δικαιούνται 15 εβδομάδες άδειας μητρότητας, διάστημα που επεκτείνεται σε περίπτωση πολύδυμης κύησης. Από αυτές, οι δέκα εβδομάδες είναι υποχρεωτικές, συγκεκριμένα μία πριν από τον τοκετό και εννέα μετά από αυτόν, ενώ οι υπόλοιπες πέντε εβδομάδες είναι προαιρετικές και μπορούν να κατανεμηθούν πριν ή μετά τη γέννηση. Οι παροχές καταβάλλονται από τα ασφαλιστικά ταμεία υγείας και ανέρχονται στο 82% του μικτού μισθού χωρίς ανώτατο πλαφόν για τις πρώτες 30 ημέρες, ενώ στη συνέχεια διαμορφώνονται στο 75% με ανώτατο όριο. Δικαίωμα σε επιδόματα μητρότητας έχουν επίσης και οι άνεργες γυναίκες με βάση ειδικό υπολογισμό.
Στις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες παρέχεται επίσης άδεια 15 εβδομάδων, εκ των οποίων τρεις είναι υποχρεωτικές και εννέα προαιρετικές. Μετά τις αλλαγές που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2026, οι μητέρες μπορούν να λάβουν έως τρεις επιπλέον εβδομάδες άδειας, γεγονός όμως που μειώνει αναλογικά τα δωρεάν κουπόνια οικιακής βοήθειας που δικαιούνται, με αποτέλεσμα η πλήρης χρήση των 15 εβδομάδων να μηδενίζει τη συγκεκριμένη παροχή.
Τι ισχύει για τους πατέρες και τους συν-γονείς
Οι πατέρες και οι συν-γονείς έχουν τη δυνατότητα να λάβουν έως 20 ημέρες άδειας γέννησης, οι οποίες πρέπει να χρησιμοποιηθούν εντός τεσσάρων μηνών από τη γέννηση του παιδιού, μέτρο που έχει διπλασιαστεί σε διάρκεια από το 2021. Για τους μισθωτούς, οι πρώτες τρεις ημέρες καλύπτονται με πλήρεις αποδοχές από τον εργοδότη, ενώ για τις υπόλοιπες 17 ημέρες καταβάλλεται επίδομα ίσο με το 82% του μικτού μισθού με ανώτατο όριο. Στην περίπτωση των ελεύθερων επαγγελματιών χορηγείται σταθερό κατ’ αποκοπή επίδομα.
Γονική άδεια και μείωση ωραρίου μέσω του ONEM
Η γονική άδεια διατίθεται σε εργαζομένους του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, αλλά δεν καλύπτει τους αυτοαπασχολούμενους. Παρέχει τη δυνατότητα πλήρους διακοπής ή μείωσης του χρόνου εργασίας για τη φροντίδα του παιδιού, με παράλληλη λήψη σταθερού επιδόματος από το Εθνικό Γραφείο Απασχόλησης του Βελγίου (ONEM). Κάθε γονέας δικαιούται έως τέσσερις μήνες πλήρους αποχής, οκτώ μήνες εργασίας με μειωμένο ωράριο κατά το ήμισυ, 20 μήνες με μείωση κατά ένα πέμπτο ή 40 μήνες με μείωση κατά ένα δέκατο, με την τελευταία επιλογή να απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη του εργοδότη.
Στην πράξη, η πλειονότητα των γονέων επιλέγει να διατηρήσει την εργασία της παράλληλα με την άδεια. Στοιχεία του 2025 καταδεικνύουν ότι το 47% των δικαιούχων επέλεξε μείωση ωραρίου κατά ένα πέμπτο, το 24% κατά ένα δέκατο και μόλις το 14% διέκοψε πλήρως την απασχόληση. Η άδεια πρέπει κατά κανόνα να ξεκινήσει πριν το παιδί συμπληρώσει τα 12 έτη, ενώ οι εργαζόμενοι απολαμβάνουν πλήρη προστασία από απόλυση. Σημαντική είναι και η άνοδος της συμμετοχής των ανδρών, οι οποίοι ανήλθαν στο 39% των δικαιούχων το 2025 έναντι μόλις 8% το 2002.
Το καθεστώς crédit-temps, οι συντάξεις και οι νέες ρυθμίσεις
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα υπάρχει επίσης ο μηχανισμός πίστωσης χρόνου (crédit-temps), ο οποίος απαιτεί 24 μήνες προϋπηρεσίας για τη λήψη της άδειας και 36 μήνες για τη χορήγηση επιδόματος από το ONEM. Για σκοπούς φροντίδας παιδιού, η άδεια πρέπει να αρχίσει πριν τη συμπλήρωση του όγδοου έτους ηλικίας, ενώ για πλήρη διακοπή πριν το πέμπτο έτος. Σε αντίθεση με τη γονική άδεια, το ανώτατο όριο του crédit-temps υπολογίζεται ανά επαγγελματική σταδιοδρομία και όχι ανά παιδί.
Όλες οι παραπάνω άδειες μπορούν να συνδυαστούν διαδοχικά, καθώς η χρήση της άδειας μητρότητας ή γέννησης δεν αφαιρεί χρόνο από τη γονική άδεια. Παράλληλα, τα διαστήματα αυτά προσμετρώνται γενικά στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα εφόσον καταβάλλεται επίδομα, αν και σε ορισμένα σχήματα τα δικαιώματα που συσσωρεύονται ενδέχεται να υπολείπονται εκείνων της κανονικής εργασίας.
Σε νομοθετικό επίπεδο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ενέκρινε τον Ιούλιο του 2026 προσχέδιο νόμου για τη θέσπιση πενθήμερης «οικογενειακής πίστωσης» με αποδοχές, η οποία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον πρώτο χρόνο του παιδιού από μισθωτούς, δημοσίους υπαλλήλους και αυτοαπασχολούμενους, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνολική εναρμόνιση των σχετικών αδειών.
Με πληροφορίες από: The Brussels Times, Εθνικό Γραφείο Απασχόλησης Βελγίου (ONEM)
