Αθήνα – Την επίσημη εκκίνηση των διαδικασιών για μια τολμηρή και ουσιαστική Συνταγματική Αναθεώρηση κήρυξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θέτοντας ως κεντρικούς άξονες την αναδιαμόρφωση της λειτουργίας του Δημοσίου, την αλλαγή του άρθρου 16 για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τη θωράκιση των θεσμών.
Μέσα από διάγγελμα αλλά και επιστολή που απέστειλε προς την Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός περιέγραψε το πλαίσιο των προθέσεών του, καλώντας σε έναν εποικοδομητικό διάλογο που θα καταλήξει σε συγκεκριμένες προτάσεις εντός του επόμενου διαστήματος.
Στο επίκεντρο της πρωθυπουργικής πρωτοβουλίας βρίσκεται η ανάγκη προσαρμογής του Καταστατικού Χάρτη της χώρας στα δεδομένα του 21ου αιώνα, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει λόγο για «μεγάλες τομές» που θα ενισχύσουν το κύρος των θεσμών.
Η διαδικασία αναμένεται να κινηθεί με ταχείς ρυθμούς, καθώς η ολοκληρωμένη πρόταση του κυβερνώντος κόμματος προγραμματίζεται να παρουσιαστεί τον Μάρτιο, ενώ η κοινοβουλευτική διαδικασία με τη συγκρότηση της σχετικής επιτροπής τοποθετείται χρονικά τον Απρίλιο.
Ο Πρωθυπουργός έθεσε επί τάπητος ζητήματα που αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα της κρατικής λειτουργίας, όπως η έννοια της μονιμότητας στο Δημόσιο, η ποινική ευθύνη των υπουργών, αλλά και η θητεία του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα, επιδιώκοντας συναινέσεις αλλά και ξεκαθαρίζοντας το στίγμα των προθέσεών του για μια «λειτουργική δημοκρατία του αύριο».
Επανακαθορισμός μονιμότητας και μάχη με το βαθύ κράτος
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται από τον Πρωθυπουργό στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, την οποία συνδέει άμεσα με την ανάγκη για αξιοκρατία και αποτελεσματικότητα.
Στην επιστολή του προς τους βουλευτές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται ρητά στην «καθολική καθιέρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο» και προχωρά ένα βήμα παραπέρα, θέτοντας ζήτημα «επανακαθορισμού της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων».
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως μια σαφής πρόθεση να αντιμετωπιστούν οι χρόνιες παθογένειες και οι αδράνειες του κρατικού μηχανισμού.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη δημόσια διοίκηση ως πεδίο μάχης με το «βαθύ κράτος», υπογραμμίζοντας πως ένας φιλικός και αποτελεσματικός κρατικός μηχανισμός πρέπει να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση.
Η θέση της μονιμότητας σε «μια εντελώς νέα βάση» αποτελεί μια από τις πλέον κομβικές παρεμβάσεις που προτείνει ο Πρωθυπουργός, επιδιώκοντας να εκσυγχρονίσει τις εργασιακές σχέσεις και την απόδοση εντός του στενού δημόσιου τομέα, ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής υπευθυνότητας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει την εισαγωγή συνταγματικών δικλίδων που θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία.
Στόχος είναι η χώρα να θωρακιστεί θεσμικά απέναντι στον κίνδυνο του λαϊκισμού και των ανεκπλήρωτων κομματικών υποσχέσεων, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα των οικονομικών του κράτους σε βάθος χρόνου.
Θεσμικές αλλαγές σε Δικαιοσύνη και Προεδρία της Δημοκρατίας
Σημαντικό μέρος των προτάσεων αφορά τη λειτουργία των θεσμών και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα.
Ο Πρωθυπουργός επαναφέρει το ζήτημα της αναθεώρησης του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, μια θέση που όπως αναφέρει υπερασπίζεται εδώ και δύο δεκαετίες.
Η πρόταση εστιάζει στην ενίσχυση της συμμετοχής των τακτικών δικαστών στη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών πολιτικών προσώπων, με στόχο την ενίσχυση των εχεγγύων αμερόληπτης κρίσης.
Αναφορικά με τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας, η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη περιλαμβάνει την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας.
Το σκεπτικό πίσω από αυτή την αλλαγή είναι η αποσύνδεση του ανώτατου πολιτειακού αξιώματος από μικροκομματικές σκοπιμότητες που συχνά προκύπτουν ενόψει της ανανέωσης της θητείας, προστατεύοντας έτσι τον υπερκομματικό χαρακτήρα του θεσμού.
Στον τομέα της Δικαιοσύνης, προκρίνεται η μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.
Αν και σήμερα οι Ολομέλειες διατυπώνουν γνώμη, η τελική αρμοδιότητα παραμένει στην κυβέρνηση. Η προωθούμενη αλλαγή στοχεύει στην περαιτέρω θωράκιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, περιορίζοντας την εκτελεστική παρέμβαση σε κρίσιμες επιλογές προσώπων.
Εκπαίδευση, νέες προκλήσεις και οδικός χάρτης
Η αναθεώρηση του άρθρου 16 αποτελεί κεντρικό πυλώνα της πρότασης, με τον Πρωθυπουργό να μιλά για άρση του «αναχρονιστικού μονοπωλίου» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Στόχος είναι η συνταγματική κατοχύρωση της δυνατότητας ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων, πέραν των παραρτημάτων που ήδη δρομολογήθηκαν βάσει του ενωσιακού δικαίου, ανοίγοντας τον δρόμο για μια συνολική μεταρρύθμιση του ακαδημαϊκού χάρτη.
Επιπλέον, ο Πρωθυπουργός τονίζει την ανάγκη το νέο Σύνταγμα να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις που απουσιάζουν από το κείμενο του 1975, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Η συνταγματική αναγνώριση αυτών των παραμέτρων θεωρείται απαραίτητη για την προστασία των επόμενων γενεών και την προσαρμογή του κράτους δικαίου στα νέα τεχνολογικά και περιβαλλοντικά δεδομένα.
Η διαδικασία έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή, με τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να καλούνται να υποβάλουν τις προτάσεις τους εντός του Φεβρουαρίου.
Τον συντονισμό του εγχειρήματος έχει αναλάβει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνεργασία με τον γενικό γραμματέα του πρωθυπουργού Στέλιο Κουτνατζή, ενώ ρόλο εισηγητή στην Επιτροπή Αναθεώρησης αναμένεται να αναλάβει ο Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Στην ομάδα εργασίας συμμετέχουν επίσης ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος, καθώς και στελέχη του Μεγάρου Μαξίμου, όπως ο Άκης Σκέρτσος, ο Γιώργος Μυλωνάκης και ο Παύλος Μαρινάκης, με στόχο την κατάθεση μιας ολοκληρωμένης πρότασης τον Μάρτιο.
