Ανατροπές στις μετακινήσεις εκατομμυρίων πολιτών στη βρετανική πρωτεύουσα φέρνει η απόφαση της κυβέρνησης να εφαρμόσει αυστηρότερο φορολογικό πλαίσιο στις εταιρείες διαδικτυακής μίσθωσης ταξί (ride-hailing apps), όπως η Uber και η Bolt. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του βρετανικού οικονομικού Τύπου, από την Παρασκευή τίθεται σε ισχύ ρύθμιση που καταργεί τη δυνατότητα των συγκεκριμένων εταιρειών να χρησιμοποιούν ειδικό καθεστώς ΦΠΑ, γεγονός που αναμένεται να εκτοξεύσει τις τιμές για τους καταναλωτές.
Τέλος στο «παραθυράκι» του ΦΠΑ
Στο επίκεντρο της αλλαγής βρίσκεται το λεγόμενο “Tour Operators Margin Scheme” (TOMS), ένα φορολογικό σχήμα που αρχικά προοριζόταν για ταξιδιωτικούς πράκτορες και επέτρεπε στις εταιρείες να καταβάλλουν ΦΠΑ μόνο επί του κέρδους τους και όχι επί του συνολικού κομίστρου. Η κυβέρνηση, μέσω της Υπουργού Οικονομικών Rachel Reeves, χαρακτήρισε τη χρήση του συγκεκριμένου σχήματος ως «αθέμιτη» και προχώρησε στην κατάργησή του για τους διαχειριστές ιδιωτικών οχημάτων ενοικίασης (private hire vehicles) στο Λονδίνο. Στόχος είναι η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού με τα παραδοσιακά μαύρα ταξί (black cabs), οι οδηγοί των οποίων φορολογούνται κανονικά με 20% ΦΠΑ.
Οι αντιδράσεις και το κόστος για τον επιβάτη
Η εφαρμογή του μέτρου έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον κλάδο. Στελέχη της Uber και της Bolt είχαν προειδοποιήσει σε επιστολή τους προς το Υπουργείο Οικονομικών ότι η αλλαγή αυτή θα οδηγήσει σε αύξηση των κομίστρων κατά περίπου 15%. Ο Andrew Brem, γενικός διευθυντής της Uber στο Ηνωμένο Βασίλειο, σχολίασε ότι η αναθεώρηση θα σημάνει «υψηλότερες τιμές για τους επιβάτες στο Λονδίνο» και μείωση του φόρτου εργασίας για τους οδηγούς, σε μια περίοδο που το κόστος ζωής παραμένει υψηλό. Υπενθύμισε μάλιστα ότι τα δικαστήρια είχαν αποφανθεί δύο φορές στο παρελθόν υπέρ της νομιμότητας χρήσης του προηγούμενου καθεστώτος από την εταιρεία. Από την άλλη πλευρά, ο Steve McNamara, γενικός γραμματέας της Ένωσης Οδηγών Ταξί (Licensed Taxi Drivers Association), χαιρέτισε την απόφαση κάνοντας λόγο για «βήμα-ορόσημο για τη δικαιοσύνη και την ακεραιότητα στον κλάδο», καθώς τερματίζεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός που αντιμετώπιζαν οι οδηγοί ταξί και οι μικροί επιχειρηματίες.
Γιατί επηρεάζεται μόνο το Λονδίνο
Η φορολογική αυτή «σφήνα» αφορά αποκλειστικά την πρωτεύουσα λόγω του ειδικού ρυθμιστικού πλαισίου που ισχύει εκεί. Στο Λονδίνο, οι κανονισμοί απαγορεύουν στις πλατφόρμες να λειτουργούν απλώς ως πράκτορες (agents). Αντιθέτως, στην υπόλοιπη Βρετανία, όπου η Uber εφαρμόζει το μοντέλο πρακτόρευσης, ο ΦΠΑ επιβάλλεται μόνο στην προμήθεια της εταιρείας, ενώ οι οδηγοί – ως ελεύθεροι επαγγελματίες – συνήθως δεν εμπίπτουν στο όριο τζίρου των 90.000 λιρών για την υποχρεωτική καταβολή ΦΠΑ.
Δημοσιονομικό όφελος
Το μέτρο αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τα κρατικά ταμεία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών, η ρύθμιση προβλέπεται να αποφέρει περίπου 700 εκατομμύρια λίρες έως το 2028, ποσό που η κυβέρνηση δεσμεύεται να διοχετεύσει στη μείωση του κόστους ζωής και των λιστών αναμονής στο σύστημα υγείας.
