Ελβετία – Μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη ριζική αναδιάρθρωση του ελβετικού συνταξιοδοτικού συστήματος κατέθεσε η UBS.
Σύμφωνα με έγγραφο εργασίας της τράπεζας, προκρίνεται η σταδιακή μετάβαση σε ένα αμιγώς κεφαλαιοποιητικό μοντέλο από το 2035, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και η πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Η τρέχουσα μεταρρύθμιση AHV2030 κρίνεται ανεπαρκής για την επίλυση των διαρθρωτικών προβλημάτων, καθιστώντας αναγκαία μια ευρύτερη παρέμβαση με σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το κόστος μετάβασης εκτιμάται στα 43,7 δισ. CHF ετησίως από το 2035.
- Το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης ενδέχεται να ανέλθει στα 68 έτη για τους σημερινούς 18χρονους.
- Προτείνεται ανώτατο όριο εισφορών 20.000 CHF ετησίως για τον τρίτο πυλώνα.
Ο νέος πρώτος πυλώνας και οι αναλογίες κρατήσεων
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της UBS για την Ελβετία, Daniel Kalt, ο πυρήνας της πρότασης προβλέπει την αντικατάσταση του τρέχοντος αναδιανεμητικού συστήματος με έναν νέο, πλήρως κεφαλαιοποιητικό πρώτο πυλώνα. Οι εισφορές θα ανέρχονται στο 20% του μισθού, επιμερισμένες ισομερώς μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, και θα επιβάλλονται σε αποδοχές έως 50.000 CHF.
Το συσσωρευμένο κεφάλαιο θα επενδύεται με εγγυημένη απόδοση από το κράτος. Ο τελικός στόχος είναι η επίτευξη καθαρού ποσοστού αναπλήρωσης της τάξης του 100% για τους δικαιούχους κατώτατου μισθού με πλήρη εργασιακό βίο, σε σύγκριση με το σημερινό 79%. Τυχόν χρηματοδοτικά κενά για την εγγύηση των αποδόσεων θα καλύπτονται απευθείας από τη γενική φορολογία.
Αλλαγές στις βαθμίδες και νέα ασφάλιση φροντίδας
Η δεύτερη βαθμίδα θα αφορά αποκλειστικά εισοδήματα άνω των 50.000 CHF, λειτουργώντας ως σύστημα καθορισμένων εισφορών χωρίς κρατικές εγγυήσεις, προσφέροντας παράλληλα ελεύθερη επιλογή παρόχου και επενδυτικής στρατηγικής. Ταυτόχρονα, ο τρίτος πυλώνας (3a) αναμορφώνεται ώστε τα φορολογικά κίνητρα να ευνοούν κυρίως τους χαμηλόμισθους, ενισχύοντας το ανώτατο όριο καταβολών στις 20.000 CHF ετησίως, ενώ οι αναλήψεις κατά τη συνταξιοδότηση θα καθίστανται αφορολόγητες.
Μια θεμελιώδης καινοτομία της πρότασης αφορά τη δημιουργία ενός τέταρτου πυλώνα. Η νέα αυτή βαθμίδα θα περιλαμβάνει την υποχρεωτική ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας (Pflegeversicherung), η οποία θα ενεργοποιείται για όλους τους πολίτες αυτόματα από την ηλικία των 45 ετών, θωρακίζοντας οικονομικά την τρίτη ηλικία απέναντι σε απρόβλεπτες δαπάνες υγείας.
Αυξήσεις στο όριο ηλικίας και το βαρύ τίμημα
Η ηλικία συνταξιοδότησης προτείνεται να αυξηθεί σταδιακά, συνδεόμενη στενά με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, με ενδεχόμενο να φτάσει τα 68 έτη για τη σημερινή νέα γενιά. Ωστόσο, προβλέπονται εξαιρέσεις, όπως η δυνατότητα πρόωρης εξόδου στα 61 έτη για όσους αμείβονται με τον κατώτατο μισθό και εισφέρουν αδιάλειπτα από τα 18 τους χρόνια, καθώς και χαμηλότερα όρια για όσους ασκούν βαρέα επαγγέλματα. Η οικονομολόγος Elisabeth Beusch χαρακτήρισε το νέο μοντέλο ως έναν απαραίτητο συμβιβασμό για την ενίσχυση της διαγενεακής δικαιοσύνης.
Το μεταβατικό στάδιο μεταξύ 2035 και 2100 κρύβει τεράστιες οικονομικές προκλήσεις, καθώς εκτιμάται ότι απαιτεί 43,7 δισεκατομμύρια CHF ετησίως σε νέες κρατικές εισφορές, επιβάλλοντας αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά περίπου 18%. Η ηλικιακή ομάδα 30 έως 55 ετών αναμένεται να επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος, βλέποντας ενδεχομένως μείωση των συντάξεών της έως και 6%. Ο επικεφαλής της τράπεζας, Sergio Ermotti, διευκρίνισε πάντως ότι το έγγραφο αποτελεί αμιγώς μια τεχνοκρατική συμβολή στον δημόσιο διάλογο και όχι πολιτικό μανιφέστο.
