Βερολίνο – Έντονη ανησυχία επικρατεί στη γερμανική αγορά και την κοινωνία των πολιτών σχετικά με το μέλλον των φυσικών χρημάτων, καθώς η ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών πληρωμών, σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση του δικτύου εξυπηρέτησης, δημιουργεί φόβους για οριστική περιθωριοποίηση των μετρητών. Το ζήτημα έχει λάβει διαστάσεις θεσμικής σύγκρουσης, με συνολικά 14 οργανισμούς και ενώσεις να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση εξελίσσεται ταχύτερα από το αναμενόμενο, απειλώντας θεμελιώδη δικαιώματα των καταναλωτών.
Η ανησυχία δεν είναι αβάσιμη, καθώς καθημερινά παρατηρείται κλείσιμο υποκαταστημάτων τραπεζών και αφαίρεση μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης (ΑΤΜ), ενώ αυξάνεται ο αριθμός των επιχειρήσεων που αρνούνται να δεχτούν μετρητά, προκρίνοντας αποκλειστικά τη χρήση κάρτας ή ψηφιακών εφαρμογών. Αυτή η «αθόρυβη» μετάβαση δημιουργεί κλίμα ανασφάλειας, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες και σε άτομα που δεν διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες ή πρόσβαση σε σύγχρονα τραπεζικά εργαλεία.
Απαραίτητη η φυσική μορφή χρήματος
Παρά την τεχνολογική πρόοδο, τα μετρητά παραμένουν για μεγάλη μερίδα του πληθυσμού αναντικατάστατα. Οι υποστηρικτές της διατήρησής τους τονίζουν ότι προσφέρουν άμεση εποπτεία των εξόδων, απόλυτο έλεγχο του προϋπολογισμού και, κυρίως, ανεξαρτησία από τεχνολογικά συστήματα που μπορεί να καταρρεύσουν. Η δυνατότητα πληρωμής χωρίς την ανάγκη ηλεκτρονικού δικτύου ή ρεύματος αποτελεί κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας, ειδικά σε αγροτικές περιοχές ή σε περιπτώσεις τεχνικών βλαβών.
Επιπλέον, τίθεται σοβαρό ζήτημα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η χρήση μετρητών διασφαλίζει την ανωνυμία των συναλλαγών και προστατεύει τον πολίτη από την ανεπιθύμητη ψηφιακή ιχνηλάτηση των καταναλωτικών του συνηθειών. Για πολλούς, η εμμονή στη χρήση χαρτονομισμάτων δεν είναι θέμα συνήθειας, αλλά συνειδητή επιλογή προστασίας της ιδιωτικότητάς τους απέναντι στην πλήρη ψηφιοποίηση της οικονομικής ζωής.
Οικονομικό βάρος και κίνδυνοι για τις επιχειρήσεις
Τον προβληματισμό τους εκφράζουν και οι επαγγελματικοί φορείς, οι οποίοι βλέπουν πρακτικά και οικονομικά εμπόδια στην πλήρη κατάργηση των μετρητών. Ο Friedemann Berg, εκπρόσωπος του Κεντρικού Συνδέσμου Γερμανικής Αρτοποιίας (Zentralverband des Deutschen Bäckerhandwerks), επισημαίνει ότι η μετάβαση αυτή επιβαρύνει δυσανάλογα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η εισαγωγή και συντήρηση ψηφιακών συστημάτων πληρωμής συνεπάγεται πρόσθετο λειτουργικό κόστος, το οποίο καλούνται να απορροφήσουν οι μικροί επαγγελματίες.
Ο κ. Berg προειδοποιεί επίσης για δομικούς κινδύνους. Ένα σύστημα που βασίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογία είναι ευάλωτο σε διακοπές και δυσλειτουργίες. Εάν τα ψηφιακά συστήματα «πέσουν», οι συναλλαγές παγώνουν και η ροή της αγοράς σταματά, κάτι που δεν συμβαίνει με το φυσικό χρήμα, το οποίο λειτουργεί πάντα και παντού.
Πολιτική παρέμβαση και έκκληση για νομοθετική ρύθμιση
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι 14 οργανώσεις αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους, ζητώντας από την πολιτεία να αναλάβει δράση. Σε κοινή επιστολή που παρέδωσαν σε υπουργεία στο Βερολίνο καθώς και στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Γερμανίας (Bundesbank), απαιτούν τη θεσμική κατοχύρωση των μετρητών. Το αίτημά τους είναι σαφές: Τα μετρητά πρέπει να παραμείνουν καθολικά αποδεκτά και εύκολα προσβάσιμα σε όλη την επικράτεια.
Κοινωνικοί φορείς και ενώσεις καταναλωτών πιέζουν για τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου που θα υποχρεώνει τις επιχειρήσεις και τις τράπεζες να διατηρούν τη ροή των μετρητών, διασφαλίζοντας ότι κανένας πολίτης δεν θα αποκλειστεί από την οικονομική δραστηριότητα επειδή επιλέγει ή αναγκάζεται να πληρώσει με τον παραδοσιακό τρόπο.
