Σκεπτικισμός και έντονες ενστάσεις κυριαρχούν στον γερμανικό δημόσιο διάλογο σχετικά με την πρόταση για προνομιακή συνταξιοδοτική μεταχείριση των τεχνιτών (Handwerker), ως κίνητρο για την προσέλκυση νέων στον κλάδο. Παρά την αρχική θετική υποδοχή της ιδέας ως «γοητευτικής» από τον σύνδεσμο των αρτοποιών, θεσμικοί φορείς της βιοτεχνίας και κορυφαίοι οικονομολόγοι χαρακτηρίζουν το μέτρο νομικά επισφαλές και πρακτικά αναποτελεσματικό, αντιπροτείνοντας δομικές αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα.
Το ζήτημα της δικαιοσύνης και η εναλλακτική πρόταση
Ο Peter Haas, γενικός διευθυντής του συνδέσμου «Handwerk BW», τοποθετήθηκε με σαφήνεια απέναντι στις εισηγήσεις για αυξημένες συντάξεις στους τεχνίτες. Αν και αναγνωρίζει την πρωτοτυπία της σκέψης, υπογραμμίζει ότι υπό το πρίσμα της κοινωνικής δικαιοσύνης, η πρόταση δεν είναι ρεαλιστική.
Αντί της απλής μισθολογικής ή συνταξιοδοτικής πριμοδότησης, ο επικεφαλής του φορέα της Βάδης-Βυρτεμβέργης θέτει στο τραπέζι μια διαφορετική προσέγγιση: την αποσύνδεση του ορίου συνταξιοδότησης από τη βιολογική ηλικία και τη σύνδεσή του με τον χρόνο εισόδου στην αγορά εργασίας. Το επιχείρημα βασίζεται στην ανισότητα της καταπόνησης: ένας εργαζόμενος που ξεκινά στα 17 του χρόνια και εισφέρει στο σύστημα επί δεκαετίες, διαφέρει ουσιωδώς από κάποιον που εισέρχεται στην αγορά εργασίας στα 30 του, μετά την ολοκλήρωση πανεπιστημιακών σπουδών.
Κίνδυνος «πολέμου διανομής»
Την ανησυχία του για τις πολιτικές προεκτάσεις τέτοιων προτάσεων εξέφρασε ο Marcel Fratzscher, πρόεδρος του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW). Ο οικονομολόγος προειδοποιεί για τον κίνδυνο πυροδότησης ενός «αγώνα διανομής» (Verteilungskampf) εντός της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, όπου κάθε κόμμα θα επιδιώκει να ευνοήσει τη δική του εκλογική πελατεία εν μέσω δημοσιονομικής στενότητας. Ο ίδιος καλεί τα κόμματα να τερματίσουν τις διαμάχες για τα κοινωνικά και συνταξιοδοτικά ζητήματα και να παρουσιάσουν βιώσιμες λύσεις.
Από την πλευρά του, ο Bernd Fitzenberger, διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Αγοράς Εργασίας και Επαγγελμάτων (IAB), αποδομεί την αποτελεσματικότητα του μέτρου ως κινήτρου. Σύμφωνα με την επιστημονική τεκμηρίωση, η υπόσχεση μιας υψηλότερης σύνταξης μετά από τέσσερις ή πέντε δεκαετίες δεν ασκεί καμία επιρροή στις αποφάσεις ενός 16χρονου που επιλέγει επάγγελμα σήμερα. Καθοριστικοί παράγοντες παραμένουν οι άμεσες συνθήκες εργασίας, οι αποδοχές, οι κοινωνικές νόρμες και η επιρροή του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Το χάσμα των 250.000 θέσεων και η κρίση διαδοχής
Η συζήτηση λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο όπου ο κλάδος αιμορραγεί. Σε πανεθνικό επίπεδο, υπάρχουν σήμερα 250.000 κενές θέσεις εργασίας στο Handwerk, σε ένα σύνολο ενός εκατομμυρίου επιχειρήσεων και 5,5 εκατομμυρίων εργαζομένων. Ειδικότερα στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, η κατάσταση εμφανίζει μικτές τάσεις. Ενώ καταγράφηκε αύξηση 2,9% στις νέες συμβάσεις μαθητείας για το 2025 –σε αντίθεση με τη βιομηχανία που σημείωσε πτώση– περίπου 6.000 θέσεις εκπαίδευσης παρέμειναν κενές. Το σοβαρότερο πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στην ηλικιακή δομή των ιδιοκτητών: σχεδόν οι μισοί είναι άνω των 50 ετών και ένας στους τρεις υπερβαίνει τα 55.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Peter Haas, μέσα στην επόμενη δεκαετία, περίπου 50.000 βιοτεχνικές επιχειρήσεις στο κρατίδιο θα πρέπει να αλλάξουν χέρια. Εάν δεν βρεθούν διάδοχοι, οι επιχειρήσεις αυτές απειλούνται με λουκέτο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την τοπική οικονομία και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Ο σύνδεσμος «Handwerk BW» έχει ήδη καταθέσει 26 αιτήματα ενόψει των εκλογών της 8ης Μαρτίου, ζητώντας, μεταξύ άλλων, αναβάθμιση του επαγγελματικού προσανατολισμού στα σχολεία και διευκόλυνση της μετανάστευσης ειδικευμένου προσωπικού.
