Γερμανία – Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή αυτονομία και η θαλπωρή της φλόγας αποτελούν καταφύγιο για χιλιάδες νοικοκυριά, οι γερμανικές αρχές σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τις παλαιές εστίες θέρμανσης. Η χρήση τζακιών και σομπών ξύλου (Kaminöfen), που για πολλούς πολίτες συμβολίζει την ανεξαρτησία από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, βρίσκεται πλέον υπό αυστηρή επιτήρηση. Οι κάτοχοι παλαιών συστημάτων καλούνται να συμμορφωθούν άμεσα με τα νέα περιβαλλοντικά δεδομένα, καθώς όσες συσκευές υπερβαίνουν την 15ετία και δεν πληρούν τις σύγχρονες προδιαγραφές εκπομπών, κινδυνεύουν με άμεση παύση λειτουργίας και επιβολή σημαντικών χρηματικών ποινών.
Η αυστηροποίηση του πλαισίου δεν είναι κεραυνός εν αιθρία, αλλά αποτέλεσμα της προσπάθειας για προστασία της δημόσιας υγείας και του κλίματος. Οι παλαιότερης τεχνολογίας σόμπες και τζάκια έχουν ενοχοποιηθεί για την εκπομπή υψηλών ποσοστών αιωρούμενων σωματιδίων (Feinstaub) και άλλων ρύπων, σε αντίθεση με τα σύγχρονα συστήματα καύσης. Ως εκ τούτου, ο νομοθέτης έχει θεσπίσει κανόνες που επιβάλλουν είτε τον εξοπλισμό των παλαιών μοντέλων με ειδικά φίλτρα συγκράτησης σωματιδίων είτε την πλήρη αντικατάστασή τους.
Ο ρόλος των καπνοδοχοκαθαριστών και οι κυρώσεις
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή του μέτρου διαδραματίζουν οι εξουσιοδοτημένοι επαρχιακοί καπνοδοχοκαθαριστές (bevollmächtigte Bezirksschornsteinfeger). Στο πλαίσιο των τακτικών επιθεωρήσεων πυρασφάλειας (Feuerstättenschau), οι αρμόδιοι ελεγκτές εξετάζουν αν η εγκατάσταση συμμορφώνεται με τα τρέχοντα όρια ρύπων. Η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν ότι η εστία τους έχει υπερβεί το όριο ζωής που θέτει ο νόμος ή έχουν υποτιμήσει τη σοβαρότητα των κανονισμών.
Για όσους επιλέξουν να αγνοήσουν τις προθεσμίες και τις υποδείξεις, οι συνέπειες είναι σοβαρές. Ανάλογα με το ομόσπονδο κρατίδιο, τα πρόστιμα που επιβάλλονται μπορούν να ανέλθουν σε αρκετές εκατοντάδες ευρώ. Σε ακραίες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, οι αρχές έχουν τη δικαιοδοσία να απαγορεύσουν πλήρως τη χρήση της συγκεκριμένης εστίας μέχρι να πραγματοποιηθεί η απαραίτητη τεχνική αναβάθμιση. Η εξέλιξη αυτή αιφνιδιάζει πολλά νοικοκυριά, παρόλο που η νομοθεσία βρίσκεται σε ισχύ εδώ και χρόνια, αλλά συχνά παραμελήθηκε.
Εξαιρέσεις και τεχνικές λύσεις
Παρ’ όλα αυτά, το μέτρο δεν έχει οριζόντια εφαρμογή για όλους. Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις που προστατεύουν ορισμένες κατηγορίες εστιών. Ιστορικά κομμάτια που θεωρούνται κειμήλια, παραδοσιακές κουζίνες-σόμπες (Kochherde) ή τζάκια που αποδεδειγμένα χρησιμοποιούνται σπάνια, ενδέχεται να εμπίπτουν σε καθεστώς προστασίας (Bestandsschutz). Επίσης, παλαιές εγκαταστάσεις που τοποθετήθηκαν πριν από συγκεκριμένες ημερομηνίες-ορόσημα μπορεί να εξαιρεθούν. Ο καθοριστικός παράγοντας για την απόφαση είναι τα στοιχεία που αναγράφονται στην πινακίδα τύπου (Typenschild) της συσκευής, το έτος κατασκευής και οι μετρήσεις των εκπομπών.
Οι ειδικοί του κλάδου συνιστούν στους ιδιοκτήτες να μην περιμένουν τον έλεγχο, αλλά να επικοινωνήσουν προληπτικά με τον αρμόδιο καπνοδοχοκαθαριστή. Σε πολλές περιπτώσεις, η τοποθέτηση ενός φίλτρου μπορεί να είναι μια οικονομική λύση που αποτρέπει την αχρήστευση του τζακιού. Παράλληλα, τίθεται και θέμα οικονομίας, καθώς η αντικατάσταση μιας παλιάς σόμπας με μια σύγχρονη, αν και κοστίζει αρχικά, μπορεί να αποσβεστεί μακροπρόθεσμα μέσω της χαμηλότερης κατανάλωσης καύσιμης ύλης και της υψηλότερης θερμικής απόδοσης.
