Γερμανία – Δεν πρόκειται απλώς για «λάστιχα με πιο βαθύ πέλμα», αλλά για εξειδικευμένα συστήματα ασφαλείας που βασίζονται σε προηγμένη χημεία και μηχανική. Τα χειμερινά ελαστικά αποτελούν τον κρισιμότερο παράγοντα οδικής ασφάλειας όταν ο υδράργυρος πέφτει, καθώς η λειτουργία τους διαφέρει ριζικά από αυτή των θερινών, τόσο στη σύνθεση των υλικών όσο και στον σχεδιασμό της επιφάνειας επαφής.
Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη συμπεριφορά του ελαστικού απέναντι στο κρύο. Ενώ τα θερινά ελαστικά σκληραίνουν και χάνουν την ελαστικότητά τους σε χαμηλές θερμοκρασίες, μειώνοντας δραματικά την πρόσφυση, τα χειμερινά διατηρούν την ευκαμψία τους. Αυτό επιτυγχάνεται χάρη σε μια ειδική χημική σύνθεση με υψηλότερη περιεκτικότητα σε φυσικό καουτσούκ και ειδικά συστατικά πυριτίου (silica). Αν και ο «κανόνας των επτά βαθμών» δεν αποτελεί νομική δέσμευση, περιγράφει με ακρίβεια το θερμικό όριο όπου η χειμερινή γόμα αρχίζει να αποδίδει τα μέγιστα, προσφέροντας ασφάλεια εκεί που τα συμβατικά μίγματα αποτυγχάνουν.
Η αρχιτεκτονική του πέλματος και οι «δαγκάνες» χιονιού
Πέρα από τη χημεία, καθοριστικό ρόλο παίζει η γεωμετρία. Τα χειμερινά ελαστικά διαθέτουν βαθύτερες αυλακώσεις και ένα πυκνό δίκτυο από λεπτές εγκοπές, γνωστές ως «lamellas». Κατά την κύλιση, αυτές οι εγκοπές ανοίγουν και λειτουργούν ως μικροσκοπικά άγκιστρα που «δαγκώνουν» το χιόνι και τον πάγο, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη τριβή. Παράλληλα, τα φαρδιά κανάλια του πέλματος απομακρύνουν αποτελεσματικά το νερό και το λασπόχιονο, μειώνοντας τον κίνδυνο υδρολίσθησης (aquaplaning).
Η εξέλιξη αυτή δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη. Η ιδέα για ελαστικά ειδικών συνθηκών χρονολογείται από τη δεκαετία του 1930, ωστόσο στη Γερμανία η χρήση τους καθιερώθηκε αργά. Μέχρι τη δεκαετία του 1970, η κύρια λύση για το χιόνι ήταν οι αλυσίδες, ενώ τα χειμερινά ελαστικά αφορούσαν κυρίως τις αλπικές περιοχές. Η μετάβαση σε μια αυτόνομη, υψηλής τεχνολογίας κατηγορία έγινε τη δεκαετία του 1980, όταν οι απαιτήσεις της αυξημένης κυκλοφορίας και των ισχυρότερων κινητήρων επέβαλαν πιο εξελιγμένες λύσεις.
Νομικό πλαίσιο και περιορισμοί ταχύτητας
Στη Γερμανία, η χρήση χειμερινών ελαστικών είναι υποχρεωτική σε «περιστασιακή βάση» (situative Winterreifenpflicht) από το 2010. Αυτό σημαίνει ότι όταν επικρατούν συνθήκες παγετού, χιονόπτωσης ή ολισθηρότητας, το όχημα πρέπει να φέρει τον κατάλληλο εξοπλισμό. Από τον Οκτώβριο του 2024, μάλιστα, η νομοθεσία έγινε αυστηρότερη: η ένδειξη M+S (Mud and Snow) δεν επαρκεί πλέον από μόνη της. Τα ελαστικά πρέπει να φέρουν το σύμβολο Alpine (μια νιφάδα χιονιού μέσα σε βουνό) για να θεωρούνται νομικά συμβατά.
Ένα τεχνικό χαρακτηριστικό που συχνά αγνοείται είναι ο δείκτης ταχύτητας. Λόγω της μαλακής γόμας και της κινητικότητας των μπλοκ του πέλματος, πολλά χειμερινά ελαστικά έχουν χαμηλότερο όριο μέγιστης ταχύτητας σε σχέση με τα θερινά, κυρίως για λόγους θερμικής αντοχής. Εάν το ελαστικό έχει χαμηλότερο δείκτη από την τελική ταχύτητα του αυτοκινήτου, είναι υποχρεωτική η τοποθέτηση ειδικού προειδοποιητικού αυτοκόλλητου στο οπτικό πεδίο του οδηγού.
Τέλος, τα ελαστικά τεσσάρων εποχών (Ganzjahresreifen) αποτελούν έναν τεχνικό συμβιβασμό. Συνδυάζουν στοιχεία και από τους δύο κόσμους, με λιγότερες εγκοπές από τα καθαρόαιμα χειμερινά αλλά πιο σταθερά μπλοκ για το καλοκαίρι. Αν και νόμιμα (εφόσον φέρουν το σύμβολο Alpine), σε ακραίες συνθήκες δεν μπορούν να φτάσουν την απόδοση των εξειδικευμένων χειμερινών ελαστικών.
