Αυστρία – Υπό την ασφυκτική πίεση του ευρωπαϊκού μηχανισμού για το έλλειμμα, οι συζητήσεις γύρω από την αναδιάρθρωση των κρατικών δαπανών εισέρχονται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη φάση ενόψει των επικείμενων δημοσιονομικών ανακοινώσεων για τη διετία 2027/28.
Με τους επικεφαλής των υπουργείων να προετοιμάζονται για αναγκαστικές περικοπές μετά τις προειδοποιήσεις του Υπουργείου Οικονομικών και του υπουργού Marterbauer για επιτακτική ανάγκη εξοικονόμησης, οικονομικοί αναλυτές καταθέτουν μια σειρά από ριζοσπαστικές παρεμβάσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της καθημερινότητας των πολιτών. Η ανεξάρτητη δεξαμενή σκέψης Agenda Austria σκιαγραφεί έναν αμείλικτο χάρτη περιστολής δαπανών, προτείνοντας διαρθρωτικές αλλαγές που εκτείνονται από την ιατρική περίθαλψη μέχρι το όριο συνταξιοδότησης. Ο στρατηγικός στόχος αυτού του σχεδίου είναι η δημιουργία ενός τεράστιου δημοσιονομικού αποθέματος που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 34 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2029, αλλάζοντας ριζικά το τοπίο των κοινωνικών παροχών.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Σχέδιο για δημοσιονομική εξοικονόμηση 34 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος πενταετίας.
- Πρόταση για ετήσιο πλαφόν 700 ευρώ ως ίδια συμμετοχή στις ιατρικές δαπάνες.
- Εισήγηση για σταδιακή αύξηση του γενικού ορίου συνταξιοδότησης στα 68 έτη.
- Πάγωμα των κρατικών επιχορηγήσεων και μεταβίβαση της φορολογικής ευθύνης στα κρατίδια.
Η πίεση για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών μεταφέρεται πλέον ανοιχτά στις πλάτες των φορολογουμένων, καθώς η συζήτηση απομακρύνεται από τις ήπιες προσαρμογές και περνά στη σφαίρα των δομικών ανατροπών. Η ανάγκη απεγκλωβισμού της χώρας από τη στενή επιτήρηση των ευρωπαϊκών θεσμών αναγκάζει τους τεχνοκράτες να εξετάσουν μέτρα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν πολιτικά ταμπού. Η δημοσιονομική πειθαρχία τίθεται ως απόλυτη προτεραιότητα.
Ο λογαριασμός της περίθαλψης: Το νέο κόστος για τους ασθενείς
Στο επίκεντρο των προτάσεων για τον τομέα της υγείας βρίσκεται η επιβολή μιας υποχρεωτικής συμμετοχής των πολιτών στο κόστος των ιατρικών υπηρεσιών, μια κίνηση που στοχεύει άμεσα στον περιορισμό της υπερκατανάλωσης. Σύμφωνα με το προτεινόμενο μοντέλο, κάθε ασφαλισμένος θα κληθεί να καλύπτει από την τσέπη του το 10% του κόστους για κάθε επίσκεψη σε ιατρείο, με το ετήσιο ανώτατο όριο επιβάρυνσης να κλειδώνει στα 700 ευρώ. Η συγκεκριμένη χρέωση σχεδιάστηκε με διπλό σκοπό: αφενός να ανακόψει την τάση για αδικαιολόγητες επισκέψεις που επιβαρύνουν τα ταμεία, και αφετέρου να αποσυμφορήσει το σύστημα μειώνοντας δραστικά τους χρόνους αναμονής για όσους έχουν πραγματική ανάγκη.
Παράλληλα, τα κρατικά νοσοκομεία θα βρεθούν αντιμέτωπα με έναν αυστηρό δημοσιονομικό κορσέ, καθώς προτείνεται η σύνδεση των συνολικών δαπανών τους αποκλειστικά με τον ρυθμό της ονομαστικής οικονομικής ανάπτυξης. Αυτός ο μηχανισμός συγκράτησης υπολογίζεται ότι θα εξοικονομήσει στα κρατικά ταμεία ποσά που ξεκινούν από 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026 και αγγίζουν τα 4,1 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας. Οι διοικήσεις των νοσηλευτικών ιδρυμάτων θα αναγκαστούν να αναπροσαρμόσουν τη λειτουργία τους.
Η ανατροπή στις συντάξεις: Η μετάβαση στο 68ο έτος ηλικίας
Η αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα δεν θα μπορούσαν να μείνουν εκτός αυτού του κύματος αναδιαρθρώσεων, με τους ειδικούς να βάζουν στο στόχαστρο τα όρια ηλικίας και τις ετήσιες αναπροσαρμογές των αποδοχών. Η πιο ηχηρή παρέμβαση αφορά τη σταδιακή αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, η οποία προτείνεται να ανεβαίνει κατά τρεις μήνες για κάθε ηλικιακή φουρνιά ξεκινώντας από το 2028, μέχρις ότου το γενικό όριο να εδραιωθεί οριστικά στα 68 έτη. Επιπλέον, το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδότησης, γνωστό ως “Korridorpension”, μπαίνει στο κάδρο της πλήρους κατάργησης, κλείνοντας οριστικά μια διέξοδο φυγής από την εργασία που κοστίζει ακριβά στο κράτος.
Σε μια προσπάθεια να εξισορροπηθούν οι παροχές του παρελθόντος, το σχέδιο προβλέπει το “ψαλίδισμα” των ετήσιων αυξήσεων για τους ήδη συνταξιούχους, κρατώντας τις αναπροσαρμογές σταθερά μία ποσοστιαία μονάδα κάτω από τον επίσημο πληθωρισμό για την τριετία 2027-2029. Ο αναλυτής της Agenda Austria, Dènes Kucsera, υποστήριξε χαρακτηριστικά ότι μέσω αυτής της τεχνητής συμπίεσης θα αντισταθμιστούν σε βάθος χρόνου οι προγενέστερες παροχές που δόθηκαν χωρίς αντίκρισμα. Το οικονομικό όφελος από αυτές τις κινήσεις εκτιμάται στα οκτώ δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Το τέλος των επιδοτήσεων: Πώς αλλάζει ο χάρτης της χρηματοδότησης
Ο πολύπλοκος ιστός των κρατικών επιχορηγήσεων τίθεται υπό καθεστώς μηδενικής βάσης, με το σχέδιο να προβλέπει την αρχική κατάργηση όλων ανεξαιρέτως των επιδομάτων και των κρατικών ενισχύσεων. Η επαναφορά οποιασδήποτε χρηματοδότησης θα περνά μέσα από αυστηρά φίλτρα, επιτρέποντας την εκταμίευση πόρων αποκλειστικά για τομείς που προσφέρουν αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία, όπως η έρευνα, τα μεγάλα έργα υποδομών και η επέκταση των δικτύων. Αυτό το ξεκαθάρισμα στον τομέα των επιχορηγήσεων αναμένεται να απελευθερώσει περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση, αποστερώντας ωστόσο ζωτικούς πόρους από πολλές παραγωγικές τάξεις.
Η σκληρή γραμμή επεκτείνεται και στις σχέσεις του κεντρικού κράτους με την τοπική αυτοδιοίκηση, προτείνοντας το απόλυτο πάγωμα των ομοσπονδιακών μεταβιβάσεων προς τα κρατίδια και τους δήμους στα σημερινά επίπεδα. Ως αντιστάθμισμα, οι περιφερειακές αρχές θα αποκτήσουν ενισχυμένη αυτονομία στη χάραξη φορολογικής πολιτικής, έχοντας πλέον το δικαίωμα να επιβάλλουν δικούς τους φόρους, αναλαμβάνοντας παράλληλα και το πολιτικό κόστος της αιτιολόγησης αυτών των βαρών στους πολίτες τους. Η αποκέντρωση των ευθυνών αποτελεί τον νέο κανόνα.
Φορολογικές παρεμβάσεις: Η αντιστάθμιση για τα χαμένα εισοδήματα
Μέσα σε αυτό το καθεστώς έντονων περικοπών, το πακέτο περιλαμβάνει και στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις που φιλοδοξούν να αμβλύνουν τις αντιδράσεις της μεσαίας τάξης, με κυρίαρχη την πλήρη και αυτοματοποιημένη επιστροφή των εσόδων από την “κρυφή φορολογία” (kalte Progression) απευθείας στους πολίτες. Η νομική θωράκιση αυτής της επιστροφής κρίνεται επιβεβλημένη από τους αναλυτές, οι οποίοι ζητούν τη συνταγματική της κατοχύρωση προκειμένου να αποτραπεί η μελλοντική υφαρπαγή αυτών των κεφαλαίων από τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται η άμεση κατάργηση των έκτακτων εισφορών που είχαν επιβληθεί σε ενεργειακούς ομίλους και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Ο χάρτης των ελαφρύνσεων συμπληρώνεται από την οριστική διαγραφή του περιβαλλοντικού επιδόματος (Klimabonus) και την αντικατάστασή του από μια επιθετική μείωση της φορολογίας εισοδήματος, ιδανικά μέσω ενός ενιαίου φορολογικού συντελεστή (Flat Tax) που θα απλοποιήσει δραστικά το σύστημα. Αντίθετα, οι πολίτες θα κληθούν να επωμιστούν την επανασύνδεση των τελών συνταγογράφησης με τις αυξήσεις των τιμών στα φαρμακευτικά σκευάσματα. Ο δρόμος προς την υλοποίηση αυτού του δυσχερούς πλάνου παραμένει γεμάτος εμπόδια.
