Μόναχο – Οι δομές προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης στη βαυαρική πρωτεύουσα αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη καμπή, καθώς η αύξηση του προσωπικού δεν επαρκεί από μόνη της για την επίλυση των χρόνιων δομικών προβλημάτων. Παρά τις εντατικές προσπάθειες του κρατιδίου να προσελκύσει νέους επαγγελματίες και την παράλληλη μείωση των ποσοστών γεννητικότητας, η καθημερινή λειτουργία των παιδικών σταθμών παραμένει εξαιρετικά απαιτητική.
Επαγγελματίες του χώρου υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη για άμεση μείωση του αριθμού των παιδιών ανά εκπαιδευτικό, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η ποιοτική παιδαγωγική υποστήριξη, μετατοπίζοντας την προσοχή από την εκτεταμένη ποσοτική κάλυψη θέσεων στην ουσιαστική αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Η ασφυκτική αναλογία εκπαιδευτικών και παιδιών
Η καθημερινή πραγματικότητα μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που υφίστανται οι παιδαγωγοί. Όπως περιγράφει η διευθύντρια παιδικού σταθμού στην περιοχή Johanneskirchen του Μονάχου, Jana Frey, η οποία διαθέτει ακαδημαϊκό υπόβαθρο στην παιδαγωγική και προϋπηρεσία στην αναπτυξιακή βοήθεια, ο τρέχων κανονισμός προβλέπει την παρουσία μόλις δύο εκπαιδευτικών για την επίβλεψη είκοσι πέντε παιδιών νηπιαγωγείου ή δώδεκα βρεφών. Το συγκεκριμένο αριθμητικό όριο δημιουργεί πρακτικά αδιέξοδα στις βασικές ανάγκες φροντίδας.
Όταν ένας εκπαιδευτικός χρειαστεί να συνοδεύσει ένα παιδί στην τουαλέτα, ο συνάδελφός του αναλαμβάνει την αποκλειστική ευθύνη είκοσι τεσσάρων παιδιών, μια συνθήκη που ακυρώνει κάθε προσπάθεια εξατομικευμένης προσέγγισης και εγκυμονεί κινδύνους.
Οι επαγγελματίες του κλάδου υποστηρίζουν ότι η βελτίωση αυτής της αναλογίας αποτελεί την κρισιμότερη παράμετρο για την αποσυμφόρηση των δομών. Μέχρι πρότινος, η διατήρηση των υπεράριθμων τμημάτων αποδιδόταν στις τεράστιες λίστες αναμονής των οικογενειών. Σήμερα, ωστόσο, η σταδιακή ενίσχυση του δυναμικού και η δημογραφική συρρίκνωση προσφέρουν τη δυνατότητα για τη μετάβαση σε ένα μοντέλο λειτουργίας υψηλότερης ποιότητας, το οποίο θα σέβεται τις πραγματικές αντοχές του προσωπικού και τις ανάγκες των παιδιών.
Η ενσωμάτωση του νέου προσωπικού και οι κοινωνικές προκλήσεις
Η προσπάθεια ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού έφερε στο προσκήνιο νέες απαιτήσεις, κυρίως αναφορικά με τη συνεργασία των ομάδων. Οι αρχές προχώρησαν σε στοχευμένες προσλήψεις ατόμων από το εξωτερικό, τα οποία διαθέτουν εξειδίκευση, αλλά προέρχονται από διαφορετικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.
Ταυτόχρονα, το σύστημα απορροφά πολλούς νέους αποφοίτους που έχουν ακολουθήσει διαφοροποιημένα προγράμματα κατάρτισης. Η συνύπαρξη αυτών των διαφορετικών προφίλ απαιτεί χρόνο προσαρμογής, προκειμένου οι ομάδες των παιδαγωγών να αποκτήσουν συνοχή.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να διαχειριστούν τις μεταβαλλόμενες συνθήκες μιας ετερογενούς κοινωνίας. Οι οικογένειες προβάλλουν διαφορετικές προσδοκίες, με ορισμένους γονείς να δυσκολεύονται να αποχωριστούν τα παιδιά τους και άλλους να αναμένουν από τη σχολική δομή να αναλάβει το μεγαλύτερο βάρος της ανατροφής.
Αξιοσημείωτη είναι η διαπίστωση των ειδικών σχετικά με την αυξημένη χρήση ψηφιακών συσκευών από πολύ μικρή ηλικία, γεγονός που συμβάλλει στη μείωση του χρόνου συγκέντρωσης των παιδιών μέσα στην τάξη, αυξάνοντας τον βαθμό δυσκολίας του παιδαγωγικού έργου.
Αίτημα για σταθεροποίηση και θεσμική αναγνώριση
Η ταχεία ποσοτική επέκταση του βαυαρικού συστήματος προσχολικής αγωγής οδηγεί πλέον στην ανάγκη για μια περίοδο σταθεροποίησης. Οι εκπρόσωποι των νηπιαγωγείων απευθύνουν έκκληση προς την πολιτεία, επισημαίνοντας ότι οι συνεχείς επενδύσεις στον αριθμό των θέσεων πραγματοποιήθηκαν συχνά εις βάρος της παρεχόμενης ποιότητας.
Ο επίσημος βαυαρικός σχεδιασμός για την εκπαίδευση και την ανατροφή (Bayerischer Bildungs- und Erziehungsplan) προβλέπει ρητά ότι κάθε παιδί πρέπει να λαμβάνει εξατομικευμένη παρατήρηση και υποστήριξη, δίνοντας έμφαση στον γλωσσικό τομέα και την κοινωνική συναναστροφή. Η εφαρμογή αυτής της κατευθυντήριας γραμμής καθίσταται πρακτικά ανέφικτη με τη σημερινή σύνθεση των τμημάτων.
Το χάσμα μεταξύ των θεωρητικών προτύπων και της εργασιακής καθημερινότητας προκαλεί έντονη κόπωση στο προσωπικό. Μολονότι η πλειοψηφία των γονέων αντιλαμβάνεται και εκτιμά το έργο των παιδαγωγών, ο κλάδος καταγράφει ένα γενικότερο έλλειμμα κοινωνικής εκτίμησης. Η διαχείριση των σύνθετων αναγκών δεκάδων παιδιών σε καθημερινή βάση απαιτεί υψηλά επίπεδα συναισθηματικής ανθεκτικότητας και εξειδικευμένων δεξιοτήτων, στοιχεία που συχνά δεν αναγνωρίζονται επαρκώς από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
