ΓΕΡΜΑΝΙΑ – Ιστορική στροφή στην κουλτούρα πληρωμών της Γερμανίας σηματοδοτεί η εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η οποία θέτει οριστικό τέλος στις απεριόριστες συναλλαγές με φυσικό χρήμα. Από το καλοκαίρι του 2027, τίθεται σε ισχύ το ενιαίο ευρωπαϊκό ανώτατο όριο των 10.000 ευρώ για πληρωμές με μετρητά, μια απόφαση που ελήφθη ήδη από το 2024 σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το μέτρο εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική των Βρυξελλών για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η Γερμανία, μια χώρα παραδοσιακά προσκολλημένη στη χρήση μετρητών, υποχρεώνεται να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα, καθώς μέχρι σήμερα οι καταναλωτές μπορούσαν θεωρητικά να ξοδέψουν απεριόριστα ποσά σε χαρτονομίσματα, υπό την προϋπόθεση της ταυτοποίησης για μεγάλα ποσά.
Η αλλαγή όμως δεν περιορίζεται μόνο στο πλαφόν. Αυστηροποιούνται σημαντικά και οι διαδικασίες ελέγχου για μικρότερα ποσά. Ενώ μέχρι σήμερα η υποχρέωση των εμπόρων να ελέγχουν την ταυτότητα του πελάτη, να καταγράφουν τα στοιχεία και να ελέγχουν την προέλευση των χρημάτων ίσχυε για ποσά άνω των 10.000 ευρώ, από το 2027 το όριο αυτό κατεβαίνει δραστικά στα 3.000 ευρώ. Κάθε συναλλαγή με μετρητά πάνω από αυτό το ποσό θα συνοδεύεται από γραφειοκρατική διαδικασία ταυτοποίησης.
Εξαιρέσεις και το καθεστώς για τους ιδιώτες
Κρίσιμη παράμετρος του νέου κανονισμού είναι ότι το όριο των 10.000 ευρώ αφορά αποκλειστικά εμπορικές συναλλαγές. Οι πληρωμές μεταξύ ιδιωτών παραμένουν εκτός του απαγορευτικού πλαισίου, εφόσον κανένα από τα δύο μέρη δεν ενεργεί υπό επαγγελματική ιδιότητα. Για παράδειγμα, η πώληση ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου μεταξύ γειτόνων θα μπορεί να συνεχίσει να εξοφλείται με μετρητά ανεξαρτήτως ποσού. Αντίθετα, εάν ο πωλητής είναι έμπορος αυτοκινήτων, η συναλλαγή εμπίπτει στους περιορισμούς.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το όριο των 10.000 ευρώ λειτουργεί ως «βάση». Τα κράτη-μέλη διατηρούν το δικαίωμα να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν αυστηρότερα μέτρα, όπως συμβαίνει ήδη σε πολλές χώρες. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, έχει ήδη όριο 500 ευρώ, η Γαλλία και η Ισπανία 1.000 ευρώ, ενώ στην Ιταλία το πλαφόν βρίσκεται στα 5.000 ευρώ.
Υφιστάμενοι περιορισμοί και αντιδράσεις
Αν και η Γερμανία θεωρείται προπύργιο των μετρητών, υπάρχουν ήδη τομεακοί περιορισμοί. Στον κλάδο των πολύτιμων μετάλλων, από τον Ιανουάριο του 2020, οι ανώνυμες αγορές επιτρέπονται μόνο έως το ποσό των 1.999,99 ευρώ. Επιπλέον, από την 1η Απριλίου 2023, έχει απαγορευτεί πλήρως η εξόφληση ακινήτων με μετρητά, με τους συμβολαιογράφους να φέρουν την ευθύνη ελέγχου του τρόπου πληρωμής.
Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία δεν έχει γίνει δεκτή χωρίς προβληματισμό. Υπέρμαχοι της προστασίας δεδομένων, καθώς και ο Σύνδεσμος Γερμανικών Ταμιευτηρίων (DSGV), εκφράζουν επιφυλάξεις. Το κύριο επιχείρημα αφορά την προστασία της ιδιωτικότητας, καθώς οι ηλεκτρονικές πληρωμές αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα, ενώ αμφισβητείται και η αποτελεσματικότητα του μέτρου στην πραγματική πάταξη της εγκληματικότητας ή της αδήλωτης εργασίας.
Τέλος εποχής για επιταγές και πληρωμές συντάξεων
Παράλληλα με το νέο πλαφόν, δρομολογούνται και άλλες αλλαγές που περιορίζουν τη φυσική κυκλοφορία χρήματος. Από το 2026, τα Γερμανικά Ταχυδρομεία (Deutsche Post) σταματούν την καταβολή συντάξεων σε μετρητά, καθιστώντας την τραπεζική μεταφορά μονόδρομο. Επιπλέον, μέχρι το τέλος του 2027, οι επιταγές ως έγχαρτο μέσο πληρωμής αναμένεται να καταργηθούν οριστικά.
Παρά τη στροφή προς τις ψηφιακές συναλλαγές, η προσήλωση των Γερμανών στα μετρητά παραμένει ισχυρή. Σύμφωνα με έρευνα της Bundesbank, το 93% των ερωτηθέντων επιθυμεί να διατηρήσει το δικαίωμα επιλογής μεταξύ μετρητών και κάρτας, ακόμη και αν η χρήση χαρτονομισμάτων βαίνει μειούμενη.
