Ελβετία – Η δημοσιοποίηση των ετήσιων οικονομικών αποτελεσμάτων για τα ελβετικά καντόνια κατά το 2025 αναδεικνύει μια εικόνα έντονων αντιθέσεων, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των περιφερειών καταγράφει θετικό πρόσημο, χωρίς ωστόσο αυτό να μεταφράζεται σε χαλάρωση της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Η εισροή απροσδόκητων κεφαλαίων από κεντρικούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς βελτίωσε αισθητά τους ισολογισμούς, προσφέροντας ένα σημαντικό “μαξιλάρι” ασφαλείας στις τοπικές κυβερνήσεις. Παρά τη φαινομενική ευημερία και την ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων, οι αρμόδιοι αξιωματούχοι επιλέγουν συνειδητά τη διατήρηση ενός συντηρητικού μοντέλου διαχείρισης. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στην οχύρωση των δημόσιων ταμείων απέναντι στις διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας και υγειονομικής περίθαλψης, οι οποίες απειλούν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Είκοσι ελβετικά καντόνια κατέγραψαν σημαντικά πλεονάσματα κατά τον οικονομικό απολογισμό του έτους.
- Η επιστροφή των μερισμάτων από την κεντρική τράπεζα ενίσχυσε καθοριστικά τα δημόσια ταμεία.
- Οι πιέσεις στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής ασφάλισης επιβάλλουν αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.
Το πλεόνασμα της Βέρνης: Η κρυφή ώθηση από την κεντρική τράπεζα
Από το σύνολο των είκοσι έξι διοικητικών περιφερειών, οι είκοσι παρουσίασαν θετικό οικονομικό απολογισμό για το 2025, ενώ μόλις τέσσερις κατέγραψαν αρνητικό ισοζύγιο, με τα τελικά δεδομένα για το Tessin και το Schaffhausen να παραμένουν εκκρεμή. Την πλέον εντυπωσιακή επίδοση σημείωσε η Βέρνη, η οποία εμφάνισε πλεόνασμα της τάξης των 873 εκατομμυρίων φράγκων, ξεπερνώντας τις αρχικές προβλέψεις κατά το αστρονομικό ποσό των 631 εκατομμυρίων φράγκων. Το αποτέλεσμα αυτό προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τη στρατηγική απόφαση της Ελβετικής Εθνικής Τράπεζας (SNB) να προχωρήσει εκ νέου σε διανομή κερδών μετά από μια διετή περίοδο παύσης. Η ενίσχυση αυτή δεν είχε υπολογιστεί στους αρχικούς προϋπολογισμούς των περισσότερων τοπικών κυβερνήσεων.
Ο πρόεδρος της Συνδιάσκεψης των Καντονιακών Διευθυντών Οικονομικών, Ernst Stocker, υπογράμμισε ότι τα εν λόγω στοιχεία αντανακλούν τη συνετή διαχείριση και την ευνοϊκή πορεία της ευρύτερης οικονομίας. Η δυναμική της εγχώριας αγοράς τροφοδότησε τα κρατικά ταμεία με φορολογικά έσοδα που υπερέβησαν κατά πολύ τις συντηρητικές εκτιμήσεις των αναλυτών. Παράλληλα, τα κρατικά ταμεία ενισχύθηκαν περαιτέρω από τη διανομή περίπου δύο δισεκατομμυρίων φράγκων, τα οποία προέκυψαν από την αξία παλαιών τραπεζογραμματίων που δεν αντικαταστάθηκαν, προσφέροντας μια ανέλπιστη ρευστότητα. Τα δεδομένα δημιουργούν ένα ισχυρό θεμέλιο.
Κόκκινα ταμεία στο Graubünden: Οι παγίδες των κοινωνικών δαπανών
Στον αντίποδα της θετικής συγκυρίας, η διοικητική περιφέρεια του Graubünden βρέθηκε στην πιο δυσχερή θέση, καταγράφοντας το μεγαλύτερο έλλειμμα, το οποίο άγγιξε τα 218,5 εκατομμύρια φράγκα. Η τοπική κυβέρνηση απέδωσε αυτή τη δημοσιονομική “τρύπα” στην υλοποίηση ενός φιλόδοξου ταμείου για το κλίμα και στην εφαρμογή στοχευμένων φοροελαφρύνσεων, σε συνδυασμό με την αδυναμία των εσόδων να ακολουθήσουν την κατακόρυφη αύξηση των κρατικών εξόδων. Στο δυτικό τμήμα της χώρας, το Waadt αποτέλεσε τη μοναδική περιοχή με αρνητικό πρόσημο, αναφέροντας ζημίες ύψους 156 εκατομμυρίων φράγκων, αν και η τελική εικόνα αποδείχθηκε σαφώς καλύτερη από τον αρχικό προγραμματισμό.
Η επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης, Christelle Luisier, συνέδεσε τη συγκράτηση του ελλείμματος με απρόβλεπτες ταμειακές εισροές και την εύρωστη δραστηριότητα των επιχειρήσεων που εδρεύουν στην περιοχή. Ωστόσο, ο Ernst Stocker προειδοποίησε ότι, παρά τη γενική ανάκαμψη, οι δαπάνες αυξάνονται με ρυθμούς που προκαλούν ανησυχία στις ελεγκτικές αρχές. Ειδικότερα, οι τομείς της δημόσιας εκπαίδευσης, των κοινωνικών ασφαλίσεων και του συστήματος υγείας απορροφούν όλο και μεγαλύτερα μερίδια των ετήσιων προϋπολογισμών. Η περίπτωση της Ζυρίχης, όπου τα νοσοκομειακά έξοδα εκτοξεύτηκαν απροειδοποίητα, αναδεικνύει την ευαλωτότητα του συστήματος. Σε μια παράλληλη εξέλιξη, το St. Gallen ανέτρεψε τις δυσοίωνες προβλέψεις, εξασφαλίζοντας θετικό υπόλοιπο 10,2 εκατομμυρίων φράγκων χάρη στα μη αναμενόμενα τραπεζικά μερίσματα. Η τάση αυτή απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση.
Ο φόβος της ύφεσης: Γιατί τα καντόνια παγώνουν τις νέες παροχές
Παρά τα γεμάτα κρατικά ταμεία, τα μηνύματα που εκπέμπουν οι επικεφαλής των οικονομικών χαρτοφυλακίων διαπνέονται από βαθύ προβληματισμό για τις μελλοντικές προκλήσεις. Στη Γενεύη, όπου καταγράφηκε πλεόνασμα 50 εκατομμυρίων φράγκων, η υπουργός Οικονομικών Nathalie Fontanet χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως μια συγκυριακή τύχη και όχι ως απαρχή μιας μόνιμης αναπτυξιακής πορείας. Τον ίδιο σκεπτικισμό συμμερίζονται οι αρχές στο Neuenburg και στο Jura, επισημαίνοντας τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την αστάθεια του διεθνούς εμπορίου και τις ενδεχόμενες γεωπολιτικές αναταράξεις που επηρεάζουν τις εξαγωγές. Αντίθετα, η τοπική ηγεσία στο Wallis παρουσίασε μια πιο καθησυχαστική εικόνα, κάνοντας λόγο για ανθεκτική χρηματοοικονομική διάρθρωση.
Από την πλευρά του, το Freiburg αξιοποίησε τα θετικά του νούμερα προχωρώντας στην ενίσχυση των αποθεματικών του κατά 95 εκατομμύρια φράγκα, ποσό που προορίζεται αποκλειστικά για την επείγουσα αναβάθμιση των τοπικών νοσοκομειακών υποδομών. Το τοπίο παραμένει εξαιρετικά ρευστό, με τις μακροοικονομικές μεταβλητές να είναι ικανές να ανατρέψουν το σκηνικό σε ελάχιστο χρόνο. Οι δομικές αγκυλώσεις και η γήρανση του πληθυσμού συνεχίζουν να ασκούν ασφυκτική πίεση στους μηχανισμούς χρηματοδότησης της κοινωνικής συνοχής. Η θωράκιση της οικονομίας παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα.
