Βερολίνο – Σε μια καθοριστική συμφωνία που αλλάζει ριζικά το τοπίο της κτηματαγοράς και των υποδομών, ο κυβερνητικός συνασπισμός κατέληξε στους βασικούς άξονες για την αναμόρφωση στο νόμο για τη θέρμανση. Η συμφωνία ανάμεσα στα κόμματα Union και SPD διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο για το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας και Προστασίας του Κλίματος (Bundesministerium für Wirtschaft und Klimaschutz) και τους πολίτες, ακυρώνοντας τις αυστηρές υποχρεώσεις που είχαν τεθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Η συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση αφορά το νόμο για την ενέργεια των κτιρίων, γνωστό στο ευρύ κοινό ως νόμο για τη θέρμανση, ο οποίος ρυθμίζει τη σταδιακή αντικατάσταση των παλαιών συστημάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου με νέες, πιο φιλικές προς το περιβάλλον εναλλακτικές λύσεις. Το σχέδιο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή την πρώτη Ιουλίου, επιφέροντας σημαντικές ελαφρύνσεις και νέες επιλογές για εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων σε ολόκληρη την ομοσπονδιακή επικράτεια.
Η αρχική μορφή της συγκεκριμένης νομοθεσίας είχε θεσπιστεί το 2020 υπό την καγκελαρία της Merkel, ενώ το 2024 υπέστη εκτενείς τροποποιήσεις από τον προηγούμενο κυβερνητικό συνασπισμό.
Η νέα συμφωνία των κυβερνητικών εταίρων βασίζεται στις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί στη συμφωνία συνασπισμού του 2025, στοχεύοντας σε μια πιο ρεαλιστική και ευέλικτη προσέγγιση της ενεργειακής μετάβασης των κατοικιών. Η πολιτική ηγεσία της χώρας προκρίνει πλέον την τεχνολογική ουδετερότητα, αφήνοντας πίσω τις άκαμπτες απαγορεύσεις που είχαν προκαλέσει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.
Η κατάργηση των αυστηρών περιβαλλοντικών δεσμεύσεων για τα κτίρια
Η πιο ηχηρή αλλαγή που φέρνει το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο είναι η οριστική κατάργηση του αμφιλεγόμενου κανόνα του 65 τοις εκατό. Η συγκεκριμένη διάταξη, η οποία είχε προωθηθεί τα προηγούμενα χρόνια από τον πρώην υπουργό Habeck, επέβαλε κάθε νέο σύστημα θέρμανσης που εγκαθίσταται να λειτουργεί με τουλάχιστον 65 τοις εκατό ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αν και υπήρχαν μεταβατικές περίοδοι για τα υφιστάμενα κτίρια, η υποχρέωση αυτή προκαλούσε τεράστια ανασφάλεια στους ιδιοκτήτες.
Ο πολιτικός σχηματισμός του Union είχε θέσει ως βασική προτεραιότητα την εξάλειψη αυτού του περιορισμού, καταφέρνοντας τελικά να επιβάλει τη θέση του στις διαπραγματεύσεις με το κόμμα SPD. Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Union, Spahn, ξεκαθάρισε μέσω δηλώσεών του ότι πλέον όλες οι τεχνολογικές επιλογές θέρμανσης επιστρέφουν στο τραπέζι χωρίς κρατικούς περιορισμούς.
Σύμφωνα με το επίσημο έγγραφο των βασικών σημείων της συμφωνίας, η νέα νομοθεσία δεν θα περιλαμβάνει καμία διάταξη που να καθιστά υποχρεωτική την αφαίρεση ή την αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης που ήδη λειτουργούν απρόσκοπτα στα νοικοκυριά. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι παραδοσιακοί λέβητες πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούν να συνεχίσουν να εγκαθίστανται νόμιμα στα σπίτια, προσφέροντας μια οικονομική ανακούφιση σε όσους δεν διαθέτουν τα κεφάλαια για ριζικές ανακαινίσεις.
Οι νέες ποσοστώσεις για φυσικό αέριο και η συνέχιση των κρατικών ενισχύσεων
Παρότι οι συμβατικές επιλογές παραμένουν διαθέσιμες, η λειτουργία των νέων συστημάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου θα υπόκειται σε νέους κανόνες, προκειμένου να διασφαλιστεί η σταδιακή μείωση των εκπομπών ρύπων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των κυβερνητικών εταίρων, οι εγκαταστάσεις αυτές θα πρέπει στο μέλλον να τροφοδοτούνται με ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό κλιματικά φιλικών καυσίμων, όπως είναι το βιομεθάνιο.
Αυτή η ποσόστωση πράσινου αερίου θα πρέπει να αγγίξει το δέκα τοις εκατό μέχρι το έτος 2029, ενώ προβλέπεται να αυξηθεί σταδιακά σε τρία επιπλέον στάδια μέχρι το 2040. Ως κίνητρο, το τμήμα του καυσίμου που προέρχεται από φιλικές προς το περιβάλλον πηγές θα απαλλάσσεται από την τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η παραγωγή αυτών των βιώσιμων καυσίμων παραμένει περιορισμένη και, κατά συνέπεια, το κόστος τους είναι αισθητά υψηλότερο από τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα.
Αυτή η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης ενδέχεται να μετακυλίσει σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις στους ιδιοκτήτες ακινήτων σε βάθος χρόνου. Για τον λόγο αυτό, η πολιτεία δεσμεύτηκε να διατηρήσει τα προγράμματα οικονομικής στήριξης για όσους επιλέγουν εθελοντικά να μεταβούν σε σύγχρονες τεχνολογίες. Η κρατική χρηματοδότηση για την αγορά φιλικών προς το κλίμα συστημάτων, όπως οι αντλίες θερμότητας, διασφαλίζεται επίσημα τουλάχιστον μέχρι το 2029.
Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και η προστασία των ενοικιαστών από το υπερβολικό κόστος
Ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα που συζητήθηκαν αφορά την προστασία των ενοικιαστών, οι οποίοι συνήθως καλούνται να επωμιστούν το λειτουργικό κόστος χωρίς να έχουν λόγο στην επιλογή του συστήματος θέρμανσης. Το νέο πλαίσιο προβλέπει την εισαγωγή μηχανισμών προστασίας από υπέρογκες χρεώσεις στα κοινόχρηστα και στα έξοδα θέρμανσης, ειδικά σε περιπτώσεις όπου ο ιδιοκτήτης προχωρά στην εγκατάσταση ενός μη αποδοτικού ή ασύμφορου οικονομικά συστήματος.
Παρόλο που το αρχικό έγγραφο δεν περιέχει λεπτομερείς τεχνικές διατάξεις για τον τρόπο υπολογισμού αυτής της προστασίας, η πρόθεση της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρη προς την αποφυγή κοινωνικών ανισοτήτων. Όσον αφορά τους εθνικούς στόχους για το κλίμα, η κυβερνητική συμμαχία διευκρίνισε ότι οι δεσμεύσεις του Ομοσπονδιακού Νόμου για την Προστασία του Κλίματος (Bundes-Klimaschutzgesetz) παραμένουν σε πλήρη ισχύ.
Σε περίπτωση που οι αξιολογήσεις του 2030 δείξουν ότι ο κτιριακός τομέας αποκλίνει από τους στόχους μείωσης των ρύπων, θα εξεταστούν άμεσα νέα διορθωτικά μέτρα, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος τομέας παρουσιάζει διαχρονικές καθυστερήσεις. Οι κοινοβουλευτικές ομάδες κατέθεσαν ήδη το βασικό έγγραφο πέντε σελίδων και ο οδικός χάρτης προβλέπει την έγκριση του νομοσχεδίου από το υπουργικό συμβούλιο έως τις αρχές Απριλίου. Αμέσως μετά, η διαδικασία θα μεταφερθεί στην ομοσπονδιακή βουλή για την τελική ψήφιση, ανοίγοντας τον δρόμο για την ενεργοποίηση των διατάξεων στα μέσα του καλοκαιριού.
