Στουτγάρδη – Σε δραστική αυστηροποίηση του πλαισίου για το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους προχωρά η Βάδη-Βυρτεμβέργη, καθιστώντας σαφές ότι η προστασία της δημόσιας υγείας, και ειδικότερα των ανηλίκων, αποτελεί προτεραιότητα. Το ομόσπονδο κρατίδιο θέτει σε εφαρμογή νέους, αυστηρούς κανόνες που περιορίζουν τη χρήση καπνού, αλλά και εναλλακτικών προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes) και οι ναργιλέδες (shishas), σε σημεία της καθημερινότητας όπου συνωστίζονται πολίτες και κυρίως παιδιά.
Η λογική του νέου πλαισίου βασίζεται στην παραδοχή ότι ακόμη και η διαδικασία θέρμανσης ή εξάτμισης παράγει ουσίες που θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία. Ως εκ τούτου, οι απαγορεύσεις δεν αφορούν μόνο το παραδοσιακό τσιγάρο αλλά επεκτείνονται καθολικά σε όλα τα καπνικά και ατμιστικά προϊόντα. Στο επίκεντρο των μέτρων βρίσκονται χώροι αναμονής και αναψυχής, με στόχο τη δημιουργία περιβάλλοντος απαλλαγμένου από καπνό.
Οι νέες «κόκκινες ζώνες» και οι αλλαγές στο δημόσιο
Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, το κάπνισμα απαγορεύεται πλέον αυστηρά σε παιδικές χαρές, καθώς και σε όλες τις στάσεις τραμ και λεωφορείων. Η απαγόρευση επεκτείνεται σε χώρους μαζικής αναψυχής, όπως οι ανοιχτές πισίνες (Freibad), οι ζωολογικοί κήποι και τα θεματικά πάρκα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον χώρο της εκπαίδευσης, καθώς καταργούνται οριστικά οι ζώνες καπνιστών που υπήρχαν σε προαύλια σχολείων. Παράλληλα, το δημόσιο δίνει το παράδειγμα, καταργώντας πλήρως τα δωμάτια καπνιστών εντός των κυβερνητικών κτιρίων και των δημόσιων υπηρεσιών.
Στον τομέα της εστίασης, διατηρείται η βασική απαγόρευση καπνίσματος εντός των εστιατορίων, ενώ για τους εξωτερικούς χώρους εξακολουθούν να ισχύουν εξαιρέσεις. Οι μικρές, συνοικιακές μπυραρίες (ενιαίος χώρος) που δεν σερβίρουν ζεστό φαγητό παραμένουν προσβάσιμες στους καπνιστές. Αντίθετα, μεγαλύτερα καταστήματα και κλαμπ έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν ξεχωριστούς, απομονωμένους χώρους καπνιστών, στους οποίους η είσοδος επιτρέπεται αποκλειστικά σε ενήλικες. Μια σημαντική αλλαγή αφορά τη διαφάνεια: τα καταστήματα υποχρεούνται πλέον να φέρουν σαφή σήμανση στην είσοδο που να ενημερώνει τους πελάτες για την ύπαρξη ή μη χώρου καπνιστών.
Ένα από τα σημεία τριβής κατά τη νομοπαρασκευαστική διαδικασία ήταν η αντιμετώπιση των μεγάλων λαϊκών πανηγυριών και των σκηνών μπύρας ή κρασιού (Festzelte). Παρά την εισήγηση φόρουμ πολιτών για επιβολή απαγόρευσης και σε αυτούς τους χώρους, με το σκεπτικό της προστασίας ευάλωτων ομάδων, η κυβέρνηση του κρατιδίου αποφάσισε την εξαίρεσή τους. Το σκεπτικό της απόφασης εστιάζει στον προσωρινό χαρακτήρα αυτών των εκδηλώσεων και στο γεγονός ότι προέχει ο εορταστικός χαρακτήρας έναντι της μόνιμης παραμονής.
Τσουχτερά πρόστιμα για παραβάτες και επιχειρήσεις
Η συμμόρφωση με τους νέους κανόνες διασφαλίζεται μέσω αυστηρών διοικητικών κυρώσεων. Οι καπνιστές που παραβιάζουν τις απαγορεύσεις αντιμετωπίζουν πρόστιμο έως 200 ευρώ για την πρώτη παράβαση. Σε περίπτωση υποτροπής εντός ενός έτους, το ποσό μπορεί να εκτοξευθεί στα 500 ευρώ. Ακόμη πιο βαριές είναι οι συνέπειες για τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που δεν τηρούν τις προδιαγραφές για τους χώρους καπνιστών ή τις ειδικές άδειες. Τα πρόστιμα για τους επιχειρηματίες ξεκινούν από 3.330 ευρώ και μπορούν να φτάσουν τα 6.500 ευρώ σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης παράβασης.
Τα μέτρα αυτά έρχονται σε μια χρονική συγκυρία όπου τα στατιστικά στοιχεία για τις επιπτώσεις του καπνίσματος παραμένουν ανησυχητικά. Το 2023, περίπου 131.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Γερμανία από αιτίες που συνδέονται με το κάπνισμα, αριθμός που αντιστοιχεί στο ένα έβδομο των συνολικών θανάτων. Οι αρχές τονίζουν ιδιαίτερα τον κίνδυνο του παθητικού καπνίσματος, το οποίο περιέχει τους ίδιους ρύπους με το ενεργητικό και αποτελεί σοβαρή απειλή για βρέφη και παιδιά, αυξάνοντας ακόμη και τον κίνδυνο του συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου.
