Γερμανία – Σημαντικές ανατροπές στον χάρτη της κοινωνικής πρόνοιας αναμένεται να επικυρωθούν σήμερα, καθώς η Ομοσπονδιακή Βουλή (Bundestag) προχωρά στην επίσημη κατάργηση του επιδόματος του πολίτη (Bürgergeld). Στη θέση του, εισάγεται ένα νέο, αυστηρότερο πλαίσιο βασικής ασφάλισης (Grundsicherung), το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιουλίου του τρέχοντος έτους. Η συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση αφορά άμεσα περισσότερους από πέντε εκατομμύρια πολίτες που βασίζονται στην κρατική αρωγή για τη διαβίωσή τους, φέρνοντας ριζικές αλλαγές στα κριτήρια παροχής και στις υποχρεώσεις των δικαιούχων.
Η μετάβαση στο νέο σύστημα σηματοδοτεί το τέλος της περιόδου χάριτος που ίσχυε μέχρι πρότινος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η κρατική μέριμνα θα συνεχίσει να καλύπτει τα έξοδα στέγασης και θέρμανσης, ωστόσο τα κριτήρια ελέγχου γίνονται ιδιαίτερα αυστηρά. Όσοι διαμένουν σε κατοικίες που κρίνονται υπερβολικά μεγάλες ή ακριβές, με βάση τα δεδομένα της εκάστοτε πόλης, θα υποχρεώνονται πλέον σε άμεση μετακόμιση. Η δωδεκάμηνη περίοδος προστασίας καταργείται οριστικά, με μοναδική εξαίρεση τις οικογένειες με παιδιά, για τις οποίες προβλέπεται κάλυψη ενοικίου έως και μιάμιση φορά πάνω από το επιτρεπτό όριο κατά τον πρώτο χρόνο ένταξης στο πρόγραμμα.
Νέα όρια αποταμιεύσεων και σταθερά ποσά διαβίωσης
Εξίσου σαρωτικές είναι οι τροποποιήσεις που αφορούν τα περιουσιακά στοιχεία των αιτούντων. Το προηγούμενο καθεστώς, το οποίο επέτρεπε την κατοχή αφορολόγητου ποσού ύψους 40.000 ευρώ ανά άτομο κατά τον πρώτο χρόνο επιδότησης, αποτελεί πλέον παρελθόν. Το νέο πλαίσιο εισάγει μια αυστηρή, κλιμακωτή κλίμακα με βάση την ηλικία του δικαιούχου. Συγκεκριμένα, άτομα ηλικίας έως 30 ετών δικαιούνται να διατηρούν μόλις 5.000 ευρώ, ενώ για την ηλικιακή ομάδα άνω των 31 ετών το όριο αυξάνεται στα 10.000 ευρώ. Για όσους ξεπερνούν τα 41 και τα 51 έτη, τα ανώτατα επιτρεπτά ποσά διαμορφώνονται στα 12.500 και 20.000 ευρώ αντίστοιχα.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κυρίως οι νεότεροι λήπτες της κρατικής ενίσχυσης θα αναγκαστούν να καταναλώσουν τις προσωπικές τους αποταμιεύσεις πολύ πιο γρήγορα προτού καταστούν δικαιούχοι των παροχών. Παρά τις δραστικές περικοπές στα όρια περιουσίας, τα βασικά μηνιαία ποσά διαβίωσης παραμένουν αμετάβλητα. Οι άγαμοι θα εξακολουθήσουν να λαμβάνουν 563 ευρώ τον μήνα, οι συμβιούντες σύντροφοι 506 ευρώ έκαστος, ενώ η οικονομική στήριξη για τα παιδιά κυμαίνεται από 357 έως 471 ευρώ, ανάλογα με την ηλικιακή τους ομάδα.
Δραστικές κυρώσεις για τους παραβάτες και εξαιρέσεις
Το πλέον επίμαχο σημείο της νέας νομοθεσίας εστιάζει στο σύστημα κυρώσεων, το οποίο σκληραίνει σε πρωτοφανή βαθμό. Υπό το καθεστώς του προηγούμενου επιδόματος, η απουσία από προγραμματισμένα ραντεβού στο Κέντρο Εργασίας (Jobcenter) επέφερε αρχικά μια μείωση της τάξης του 10 τοις εκατό, η οποία μπορούσε να κλιμακωθεί σταδιακά. Με τη νέα βασική ασφάλιση, οι αρμόδιες υπηρεσίες αποκτούν τη δικαιοδοσία να προχωρούν σε άμεση και οριζόντια περικοπή του επιδόματος κατά 30 τοις εκατό, ποσό που αντιστοιχεί σε 169 ευρώ μηνιαίως, για διάστημα έως και τριών μηνών. Η ίδια αυστηρή ποινή θα επιβάλλεται και σε όσους διακόπτουν αδικαιολόγητα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης ή αρνούνται να συμμετάσχουν σε διαδικασίες εύρεσης εργασίας.
Οι συνέπειες γίνονται ακόμη πιο δραματικές για τους κατ’ εξακολούθηση παραβάτες. Η καταγραφή τριών απουσιών από προγραμματισμένες συναντήσεις συνεπάγεται την πλήρη διακοπή κάθε οικονομικής παροχής. Σε ακραίες περιπτώσεις, και εφόσον πρόκειται για άτομα που διαβιούν μόνα τους, η διακοπή μπορεί να επεκταθεί ακόμη και στα έξοδα στέγασης. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι η αναστολή πληρωμής ενοικίου απαγορεύεται ρητά εάν στην κατοικία διαμένουν ανήλικα τέκνα ή άλλα εξαρτώμενα μέλη.
Τέλος, ο νομοθέτης έχει προβλέψει δικλείδες ασφαλείας για ευάλωτες ομάδες, εξαιρώντας από τις οριζόντιες κυρώσεις άτομα που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους λόγω ψυχικών νοσημάτων, ενώ θεσπίζεται εντατικότερο πλαίσιο υποστήριξης για νέους που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινότητά τους.
