Μόναχο – Η συζήτηση γύρω από τις οικονομικές απολαβές των προσώπων που αναλαμβάνουν θέσεις ευθύνης στην τοπική αυτοδιοίκηση επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς η βαυαρική πρωτεύουσα προετοιμάζεται πυρετωδώς για τις επερχόμενες εκλογές της όγδοης Μαρτίου. Ως η μεγαλύτερη γερμανική κοινότητα που δεν αποτελεί ταυτόχρονα και αυτόνομο ομόσπονδο κρατίδιο, η πόλη καλείται να διαχειριστεί έναν κολοσσιαίο ετήσιο προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα εννέα δισεκατομμύρια ευρώ.
Αυτό το οικονομικό μέγεθος καθιστά τις αποφάσεις των εκλεγμένων αντιπροσώπων ζωτικής σημασίας για την τοπική ανάπτυξη και την καθημερινότητα των εκατομμυρίων πολιτών. Με μεμονωμένα ψηφίσματα στα συμβούλια να αφορούν συχνά ποσά που αγγίζουν τα εκατοντάδες εκατομμύρια, η θεσμική ευθύνη που φέρουν οι πολιτικοί ιθύνοντες είναι τεράστια, γεγονός που εγείρει το εύλογο ερώτημα εάν οι προβλεπόμενες οικονομικές αποζημιώσεις είναι πράγματι επαρκείς για την προσέλκυση ικανών και αφοσιωμένων στελεχών ή εάν υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο.
Η κλίμακα των αμοιβών στο αυτοδιοικητικό πεδίο δεν είναι ενιαία, αλλά διαμορφώνεται αυστηρά ανάλογα με τον βαθμό ευθύνης, τη μορφή απασχόλησης και την ιεραρχική θέση του κάθε αιρετού. Ενώ σε επίπεδο ομοσπονδιακής βουλής ή κρατιδιακών κοινοβουλίων οι συχνές αναπροσαρμογές και αυξήσεις στις βουλευτικές αποζημιώσεις προκαλούν κατά κανόνα έντονες κοινωνικές αντιδράσεις και δημόσιες επικρίσεις, στο τοπικό επίπεδο το τοπίο ρυθμίζεται από εντελώς διαφορετικούς κανόνες και συλλογικές αποφάσεις που απαιτούν ευρύτερη πολιτική συναίνεση. Για την τρέχουσα περίοδο, είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ότι και οι έξι δημοτικές παρατάξεις έχουν καταλήξει σε μια σπάνια ομόφωνη συμφωνία: να παραιτηθούν οικειοθελώς από τις προγραμματισμένες αυξήσεις που τυπικά τους αναλογούν βάσει του νόμου, διατηρώντας το συνολικό μισθολογικό κόστος του δήμου απόλυτα σταθερό ενόψει της νέας θητείας και στέλνοντας έτσι ένα ηχηρό μήνυμα δημοσιονομικής σύνεσης στους ψηφοφόρους.
Η οικονομική κλίμακα της δημαρχιακής ηγεσίας και των εκλεγμένων συμβούλων
Στην κορυφή της διοικητικής πυραμίδας, οι επικεφαλής της πόλης υπάγονται στο ειδικό καθεστώς των δημοτικών εκλεγμένων αξιωματούχων για ολόκληρη τη διάρκεια της θητείας τους, λαμβάνοντας σταθερές και προκαθορισμένες απολαβές που υπαγορεύονται από τον νόμο. Ο εν ενεργεία δήμαρχος, Dieter Reiter, εντάσσεται στην ανώτατη μισθολογική κλίμακα B11, η οποία μεταφράζεται πρακτικά σε ετήσιες αποδοχές που ξεπερνούν τα 220.000 ευρώ.
Η ιεραρχία συνεχίζεται με τον δεύτερο δήμαρχο, Dominik Krause, ο οποίος τοποθετείται δύο βαθμίδες χαμηλότερα, στην κλίμακα B9, λαμβάνοντας ετησίως λίγο πάνω από 180.000 ευρώ. Η τρίτη δήμαρχος, Verena Dietl, εντάσσεται στην κλίμακα B7, με τις αντίστοιχες απολαβές της να διαμορφώνονται σε περισσότερα από 170.000 ευρώ τον χρόνο. Πέραν των αμιγώς χρηματικών απολαβών, οι κορυφαίοι αξιωματούχοι απολαμβάνουν και επιπρόσθετες παροχές υποστήριξης.
Κάθε μέλος της δημαρχιακής ηγεσίας έχει το νομικό δικαίωμα χρήσης υπηρεσιακού οχήματος που συνοδεύεται από προσωπικό οδηγό. Οι Dieter Reiter και Verena Dietl κάνουν τακτική χρήση αυτού του προνομίου για τις αυξημένες υποχρεώσεις τους, ενώ ο Dominik Krause έχει επιλέξει ενσυνείδητα να παραιτηθεί από αυτή την παροχή.
Σε πλήρη αντίθεση με την κεντρική διοίκηση, τα ογδόντα μέλη που απαρτίζουν το δημοτικό συμβούλιο δεν λαμβάνουν κανένα σταθερό μισθό, καθώς η θέση τους στο όργανο θεωρείται αυστηρά τιμητική και εθελοντική. Η βασική μηνιαία αποζημίωση για τα μέλη έχει καθοριστεί στα 3.244 ευρώ. Τα ποσά αυτά προσαυξάνονται σημαντικά για όσους αναλαμβάνουν θέσεις αυξημένης ευθύνης εντός των κομματικών σχηματισμών.
Συγκεκριμένα, οι αναπληρωτές επικεφαλής των παρατάξεων αμείβονται με 4.819 ευρώ μηνιαίως, ενώ οι πρόεδροι αυτών λαμβάνουν 6.398 ευρώ. Στις παρατάξεις που διαθέτουν δεκαπέντε ή περισσότερα μέλη, παρέχεται η οργανωτική δυνατότητα διορισμού δύο προέδρων και δύο αναπληρωτών, επιμερίζοντας τα βάρη. Για το έτος 2025, ο επίσημος προϋπολογισμός προέβλεπε συνολικά 4,5 εκατομμύρια ευρώ αποκλειστικά για αυτές τις αποζημιώσεις, ποσό που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε 56.250 ευρώ για κάθε δημοτικό σύμβουλο ετησίως. Εκτός από την άμεση οικονομική αποζημίωση, στα μέλη του συμβουλίου παρέχεται δωρεάν πρόσβαση στο εθνικό εισιτήριο μεταφορών (Deutschlandticket) για την κάλυψη των αναγκών μετακίνησής τους.
Ο τεράστιος όγκος εργασίας και οι μισθολογικές συγκρίσεις με τα κοινοβούλια
Ο χρόνος που απαιτείται στην πράξη για την ορθή και συνεπή εκτέλεση των καθηκόντων στο συμβούλιο ποικίλλει δραματικά, εξαρτώμενος άμεσα από τη θέση και τον τομέα ευθύνης του κάθε αιρετού. Ενώ τα απλά μέλη του οργάνου αφιερώνουν κατά μέσο όρο περίπου 20 έως 30 ώρες εβδομαδιαίως για την κάλυψη των υποχρεώσεών τους, τα στελέχη των προεδρείων και των κεντρικών επιτροπών επωμίζονται έναν τεράστιο όγκο εργασίας που αγγίζει σταθερά τις 50 έως 60 ώρες.
Η προετοιμασία για τις μηνιαίες συνεδριάσεις της ολομέλειας είναι εξαιρετικά απαιτητική, με τα μέλη κρίσιμων επιτροπών, όπως αυτών του σχεδιασμού της πόλης ή των πολύπλοκων κοινωνικών υποθέσεων, να αναγκάζονται να μελετούν εκατοντάδες σελίδες τεχνικών εγγράφων, σε αντίθεση με επιτροπές μικρότερου φόρτου. Αυτός ο εντατικός ρυθμός λειτουργίας του δήμου μειώνεται αισθητά μόνο κατά τις προκαθορισμένες περιόδους των σχολικών διακοπών, οπότε και δίνεται μια ανάσα στα μέλη.
Συγκρίνοντας τα οικονομικά μεγέθη με άλλες διοικητικές βαθμίδες της χώρας, αναδεικνύονται σαφείς και ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις. Το Αμβούργο, μια πόλη με παρόμοιο πληθυσμιακό μέγεθος αλλά με υπερδιπλάσιο προϋπολογισμό που αγγίζει τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ (καθώς εκτελεί παράλληλα και χρέη αυτόνομου κρατιδίου), αμείβει τα μέλη του τοπικού κοινοβουλίου του με 4.807 ευρώ τον μήνα.
Στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η βασική φορολογητέα αποζημίωση για τους βουλευτές ορίζεται νομικά στα 7.740 ευρώ μηνιαίως. Ακόμη υψηλότερα κινούνται οι αμοιβές για τη βουλή της Βαυαρίας, με τον βασικό μισθό να κλειδώνει στα 10.178 ευρώ, ενώ τα μέλη της κεντρικής ομοσπονδιακής βουλής λαμβάνουν 11.833 ευρώ, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα και ένα ευρύτερο υποστηρικτικό δίκτυο.
Φορολογικές παγίδες, τοποθετήσεις και η λειτουργία των περιφερειών
Το φαινομενικά ικανοποιητικό οικονομικό πλαίσιο για τους τοπικούς άρχοντες κρύβει ωστόσο σημαντικές, αόρατες παγίδες, κυρίως όσον αφορά τη φορολογική και ασφαλιστική μεταχείριση των ποσών. Όλες οι καταβαλλόμενες αποζημιώσεις δίνονται αυστηρά ως μικτά ποσά και υπόκεινται κανονικά σε υψηλή εκ των υστέρων φορολόγηση. Το πλέον κρίσιμο και κοινωνικά επικίνδυνο σημείο είναι ότι η δημοτική αρχή δεν καταβάλλει καμία απολύτως εργοδοτική εισφορά για υγειονομική περίθαλψη ή κοινωνική ασφάλιση.
Αυτή η παράλειψη δημιουργεί τεράστιο μακροπρόθεσμο κίνδυνο για όσους δεν διαθέτουν άλλη κύρια πηγή εσόδων, όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένα στο παρελθόν με περιπτώσεις γυναικών που, μετά από πολυετή και αποκλειστική αφοσίωση στα κοινά, βρέθηκαν αντιμέτωπες με δραματικά οικονομικά προβλήματα κατά τη συνταξιοδότησή τους, εξαιτίας της παντελούς έλλειψης επαρκούς συνταξιοδοτικής κάλυψης. Για την αντιμετώπιση μέρους αυτών των ανισοτήτων, υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι δικαιούνται πρόσθετη αποζημίωση απώλειας εισοδήματος ύψους 48,17 ευρώ για κάθε ώρα επίσημης συνεδρίασης, ενώ στους μισθωτούς καλύπτεται πλήρως η όποια μισθολογική απώλεια.
Αναφορικά με τις διαθέσιμες παροχές, το επίσημο γραφείο τύπου της πόλης διευκρινίζει πως η προαιρετική χρήση των υπηρεσιακών οχημάτων του δημαρχείου από τους συμβούλους, αποκλειστικά κατά την επίσημη εκπροσώπηση του δημάρχου, αξιοποιείται ελάχιστα στην πράξη από τα μέλη.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με εκτενείς δημοσιογραφικές αναφορές του γερμανικού τύπου που περιλαμβάνουν τοποθετήσεις από όλες ανεξαιρέτως τις παρατάξεις, επιβεβαιώνεται περίτρανα ότι ο πραγματικός φόρτος εργασίας των αιρετών υπερβαίνει κατά πολύ τα στενά όρια της απλής εθελοντικής προσφοράς, αγγίζοντας ουσιαστικά τα επίπεδα μιας πλήρους και εξουθενωτικής επαγγελματικής απασχόλησης.
Η τοπική διοίκηση υποστηρίζεται, τέλος, από ένα εκτεταμένο δίκτυο σε επίπεδο γειτονιάς, το οποίο διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην καθημερινότητα. Κάτω από την ομπρέλα του κεντρικού συμβουλίου λειτουργούν 25 περιφερειακές επιτροπές, με συνολικά 703 τιμητικές θέσεις που θα τεθούν επίσης στην κρίση των ψηφοφόρων στις εκλογές της όγδοης Μαρτίου.
Τα μέλη των οργάνων αυτών αποζημιώνονται συμβολικά με 89 ευρώ για κάθε συμμετοχή τους στην ολομέλεια, ενώ προστίθενται 46 ευρώ για την παρουσία τους σε υποεπιτροπές ή άλλες θεσμικές συναντήσεις. Όσον αφορά την ηγεσία αυτών των επιτροπών, οι πρόεδροι εισπράττουν μια επιπρόσθετη μηνιαία αποζημίωση, η οποία κυμαίνεται αυστηρά στα 683 ή στα 791 ευρώ, ποσό που καθορίζεται απευθείας από το μέγεθος και τις ανάγκες της εκάστοτε αστικής περιφέρειας.
