Ολλανδία – Η απόκτηση ιδιόκτητης στέγης μετατρέπεται σταδιακά σε άπιαστο όνειρο για την πλειοψηφία των πολιτών, καθώς το χάσμα μεταξύ των διαθέσιμων μισθών και των απαιτήσεων της κτηματαγοράς διευρύνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς.
Το κόστος αγοράς ενός μέσου ακινήτου απαιτεί πλέον δυσθεώρητα ποσά σε προσωπικές αποταμιεύσεις, δημιουργώντας συνθήκες αποκλεισμού για χιλιάδες εργαζόμενους.
Το Ολλανδικό Γραφείο Ανάλυσης Οικονομικής Πολιτικής (CPB), μέσω της πρώτης έκθεσης παρακολούθησης για την προσβασιμότητα στην αγορά κατοικίας, παρουσιάζει μια εξαιρετικά δυσοίωνη εικόνα για τους υποψήφιους αγοραστές.
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, τα νοικοκυριά που διαθέτουν ένα τυπικό, μέσο εισόδημα μπορούν πρακτικά να διεκδικήσουν μόλις το είκοσι ένα τοις εκατό των διαθέσιμων κατοικιών στη χώρα.
Η συγκεκριμένη στατιστική αποτυπώνει μια ραγδαία επιδείνωση, αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν από μία δεκαετία το αντίστοιχο ποσοστό προσβασιμότητας για την ίδια κοινωνική ομάδα άγγιζε το εξήντα ένα τοις εκατό.
Ο γεωγραφικός αντίκτυπος και οι αποκλεισμένες κοινωνικές ομάδες
Η ανεξέλεγκτη αύξηση των τιμών των ακινήτων, η οποία τρέχει με πολύ ταχύτερους ρυθμούς σε σύγκριση με τις όποιες μισθολογικές προσαρμογές, αποτελεί την κύρια αιτία αυτής της στεγαστικής κρίσης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά το έτος 2024 η μέση τιμή πώλησης μιας κατοικίας διαμορφώθηκε στις τετρακόσιες πενήντα μία χιλιάδες ευρώ.
Αυτό το επίπεδο τιμών δημιουργεί ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό, αφήνοντας τους ενδιαφερόμενους με έλλειμμα ύψους εκατό χιλιάδων ευρώ προκειμένου να εξασφαλίσουν την έγκριση ενός τραπεζικού στεγαστικού δανείου.
Ο επικεφαλής του σχετικού ερευνητικού προγράμματος, Emile Cammeraat, διευκρίνισε ότι το πρόβλημα εντοπίζεται σε όλες ανεξαιρέτως τις γεωγραφικές περιφέρειες, αν και λαμβάνει δραματικές διαστάσεις στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Σε μητροπόλεις όπως το Άμστερνταμ και η Ουτρέχτη, η δυνατότητα αγοράς κατοικίας από τα μεσαία στρώματα έχει καταβαραθρωθεί πλέον κάτω από το δεκαοκτώ τοις εκατό.
Διαρθρωτικά προβλήματα και προτεινόμενες κρατικές παρεμβάσεις
Η κατάσταση περιγράφεται ως ασφυκτική για τους εργένηδες και όσους επιχειρούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά ακινήτων με χαμηλότερες απολαβές.
Τα νοικοκυριά που στηρίζονται σε ένα μόνο εισόδημα έχουν πρόσβαση σε μόλις δύο τοις εκατό των διαθέσιμων ακινήτων, εξαρτώμενα απόλυτα από προϋπάρχουσα περιουσία ή σημαντική οικονομική αρωγή από το οικογενειακό τους περιβάλλον, καθώς οι τράπεζες απαιτούν τουλάχιστον το διπλάσιο του βασικού εισοδήματος για δανειοδότηση.
Η έλλειψη διαθέσιμων οικοδομών σε συνδυασμό με τις ευνοϊκές φορολογικές ρυθμίσεις για τους ιδιοκτήτες τροφοδοτούν συνεχώς τον κύκλο των ανατιμήσεων.
Οι ειδικοί του θεσμικού φορέα προτείνουν ένα πλέγμα μέτρων για την αναστροφή της κρίσης, το οποίο περιλαμβάνει την επιτάχυνση της ανέγερσης νέων κατοικιών και τη θέσπιση πιο ευέλικτων κανόνων για τον διαχωρισμό των ήδη υπαρχόντων μεγάλων ακινήτων σε μικρότερα διαμερίσματα.
Επιπλέον, τίθεται επί τάπητος η ανάγκη σταδιακής μείωσης των φορολογικών ελαφρύνσεων που απολαμβάνουν οι ιδιοκτήτες, αν και η συμφωνία συνασπισμού της νέας κυβέρνησης προβλέπει ρητά τη διατήρηση της έκπτωσης των τόκων των στεγαστικών δανείων, περιπλέκοντας την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.
