Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκεται η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, καθώς τα νεότερα δεδομένα για την πορεία της κλιματικής αλλαγής ανατρέπουν τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις και φέρνουν την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με άμεσους, υπαρξιακούς κινδύνους.
Σύμφωνα με τις τελευταίες αναλύσεις, ο κίνδυνος έκθεσης σε ακραία ζέστη για τον πληθυσμό της Γης έχει εκτοξευθεί σε ποσοστά άνω του 70%, με τους ερευνητές να εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται τα φαινόμενα.
Η βασική διαπίστωση που προκύπτει από τις νέες μελέτες είναι ότι ο χρόνος αντίδρασης έχει συρρικνωθεί δραματικά.
Ενώ μέχρι πρότινος τα επιστημονικά μοντέλα παρείχαν στα κράτη ένα σχετικό περιθώριο χρόνου για την επίτευξη των κλιματικών στόχων και την ανάκαμψη του περιβάλλοντος, τα τρέχοντα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η πολυτέλεια δεν υφίσταται πλέον.
Η προειδοποίηση είναι σαφής και απόλυτη: εάν δεν υπάρξει άμεση και ριζική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της ανθρωπότητας, οι συνέπειες θα είναι μη αναστρέψιμες.
Η υπέρβαση του κρίσιμου ορίου και τα έτη-σταθμοί
Κεντρικό σημείο του προβληματισμού αποτελεί η παραβίαση του στόχου που είχαν θέσει οι ευρωπαϊκές χώρες και η διεθνής κοινότητα για συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου.
Τα δεδομένα από τα έτη 2023 και 2024 αποδεικνύουν ότι το όριο αυτό ξεπεράστηκε, γεγονός που σηματοδοτεί την είσοδο σε μια νέα, αχαρτογράφητη φάση κλιματικής αστάθειας.
Η υπέρβαση αυτή δεν είναι απλώς ένας αριθμός, αλλά ο προάγγελος για την επίτευξη του λεγόμενου «κλιματικού σημείου καμπής» (Klima-Kipppunkt).
Σε αυτό το στάδιο, οι σταθερές περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να μεταβληθούν ραγδαία, σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη.
Ήδη, οι συνέπειες έγιναν ορατές μέσα στο 2024, με την εκδήλωση σφοδρών πλημμυρών και την επιτάχυνση της διαδικασίας τήξης των πάγων στους πόλους και τους παγετώνες.
Τα «στοιχεία ανατροπής» και ο φόβος του 72%
Οι ερευνητές εστιάζουν πλέον στα «στοιχεία ανατροπής» (Kippelemente) του γήινου συστήματος, τα οποία λειτουργούν ως ντόμινο.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η σταδιακή νέκρωση τμημάτων του δάσους του Αμαζονίου, η ταχεία τήξη των παγετώνων, το λιώσιμο του παγωμένου εδάφους (permafrost) στα βόρεια δάση του πλανήτη, καθώς και η απώλεια των τεράστιων στρωμάτων πάγου στη Γροιλανδία και τη Δυτική Ανταρκτική.
Ο κίνδυνος θερμικής επιβάρυνσης εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει το 72%, ποσοστό που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν ως μη αναστρέψιμο.
Η μεγάλη ανησυχία έγκειται στο γεγονός ότι, μόλις ενεργοποιηθούν αυτά τα στοιχεία, η διαδικασία καθίσταται αυτοτροφοδοτούμενη και ασταμάτητη, προκαλώντας αλυσιδωτές φυσικές καταστροφές.
Ενώ στο παρελθόν τέτοιες θερμοκρασιακές αυξήσεις αναμένονταν σε ορίζοντα εικοσαετίας, η πρόσφατη εμπειρία των τελευταίων δύο ετών απέδειξε ότι ο ρυθμός της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ ταχύτερος από τις αρχικές προβλέψεις.
