Γερμανία – Σε μια ριζική αναθεώρηση του ποινικού κώδικα προσανατολίζεται η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, με στόχο την πλήρη αποποινικοποίηση της μετακίνησης στα μέσα μαζικής μεταφοράς χωρίς το προβλεπόμενο αντίτιμο. Η ηγεσία του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Δικαιοσύνης (Bundesjustizministerium) εξετάζει την κατάργηση των αυστηρών κυρώσεων που οδηγούν χιλιάδες πολίτες στα σωφρονιστικά καταστήματα, απλώς και μόνο επειδή αδυνατούν να εξοφλήσουν τα διοικητικά πρόστιμα. Η πρωτοβουλία αυτή αναμένεται να ανακουφίσει άμεσα το υπερφορτωμένο δικαστικό σύστημα, καταργώντας ένα νομικό πλαίσιο που μετατρέπει την αδυναμία πληρωμής σε στερητική της ελευθερίας ποινή, αλλάζοντας τα δεδομένα για τους επιβάτες σε ολόκληρη τη χώρα.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Σχεδιάζεται η κατάργηση της ποινής φυλάκισης για όσους δεν μπορούν να πληρώσουν το πρόστιμο.
- Το γερμανικό κράτος δαπανά περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τη δίωξη των παραβατών.
- Οι νομικοί ζητούν πλήρη αποποινικοποίηση για να αποφευχθεί και το καθεστώς της αναγκαστικής κράτησης.
Η παγίδα του προστίμου: Πώς η αδυναμία πληρωμής οδηγεί στο κελί
Βάσει της ισχύουσας γερμανικής νομοθεσίας, η παράνομη επιβίβαση σε συρμούς και λεωφορεία υπάγεται στην παράγραφο 265a του Ποινικού Κώδικα περί δόλιας εξασφάλισης υπηρεσιών (Erschleichen von Leistungen). Η συγκεκριμένη νομική διάταξη δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο για τους οικονομικά ευάλωτους πολίτες, καθώς η μη καταβολή του αρχικού χρηματικού προστίμου επισύρει την επιβολή υποκατάστατης ποινής φυλάκισης. Αναγνωρίζοντας τη δυσλειτουργία του υπάρχοντος συστήματος, η υπουργός Δικαιοσύνης Stefanie Hubig τάχθηκε δημοσίως υπέρ της αναμόρφωσης του νομοθετικού πλαισίου.
Σε δηλώσεις της στη Neue Osnabrücker Zeitung (NOZ), η εκπρόσωπος του SPD υπογράμμισε ότι «υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για την αποποινικοποίηση», τονίζοντας την ανάγκη για ριζική επαναξιολόγηση της ποινικής απαξίας του εν λόγω αδικήματος. Η στρατηγική αυτή, η οποία εναρμονίζεται με τη συμφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού για έναν πιο σύγχρονο ποινικό κώδικα, αποσκοπεί στην αποδέσμευση πολύτιμων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων της δικαιοσύνης, οι οποίοι σήμερα αναλώνονται σε διώξεις ήσσονος σημασίας αντί να κατευθύνονται στην αντιμετώπιση σοβαρότερων εγκλημάτων.
Το υπέρογκο κόστος για το δημόσιο και η πίεση των νομικών κύκλων
Η προωθούμενη μεταρρύθμιση βρίσκει ένθερμους υποστηρικτές στους κόλπους του νομικού κόσμου, με τον Deutscher Anwaltverein (DAV) να χαρακτηρίζει την αλλαγή επιβεβλημένη. Όπως εξήγησε ο Swen Walentowski, επικεφαλής πολιτικής επικοινωνίας του συλλόγου, η διατήρηση της συγκεκριμένης πράξης στον ποινικό κώδικα προσφέρει αμφίβολο κοινωνικό όφελος, προκαλώντας ταυτόχρονα τεράστια ζημία στα κρατικά ταμεία. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η διαχείριση των δικογραφιών και η κάλυψη των εξόδων εγκλεισμού για τους παραβάτες χωρίς εισιτήριο κοστίζει στους Γερμανούς φορολογούμενους περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση.
Οι εκπρόσωποι των δικηγόρων προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η απλή υποβάθμιση της παράβασης σε πταίσμα δεν επαρκεί για την επίλυση του προβλήματος. Μια τέτοια ημίμετρη λύση θα καταργούσε μεν την υποκατάστατη ποινή, αλλά θα άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο της αναγκαστικής κράτησης (Erzwingungshaft) για όσους αρνούνται ή αδυνατούν να συνεργαστούν. Για τον λόγο αυτό, ο νομικός κόσμος ζητά από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης την πλήρη και οριστική αποποινικοποίηση της πράξης, ώστε να εξαλειφθεί κάθε πιθανότητα στέρησης της ελευθερίας για ένα διοικητικό πρόστιμο.
