Γερμανία – Ραγδαίες ανατροπές αναμένονται στην αγορά εργασίας της χώρας, καθώς πληθαίνουν οι φωνές για ριζική μεταρρύθμιση ή ακόμη και κατάργηση του καθεστώτος της μερικής απασχόλησης, γνωστού ως Minijob. Οι προτεινόμενες αλλαγές, που προέρχονται από την αρμόδια Επιτροπή Συντάξεων, στοχεύουν στην υποχρεωτική ένταξη αυτών των θέσεων εργασίας στο γενικό σύστημα της κρατικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα σχεδόν επτά εκατομμύρια εργαζομένους, δημιουργώντας παράλληλα έντονη ανησυχία στον επιχειρηματικό κόσμο για την κατακόρυφη αύξηση του κόστους λειτουργίας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- 6.554.876 εργαζόμενοι είναι εγγεγραμμένοι σε Minijobs στον εμπορικό τομέα, ενώ επιπλέον 252.372 απασχολούνται σε νοικοκυριά.
- 603 ευρώ τον μήνα ή 7.236 ευρώ τον χρόνο αποτελεί το τρέχον ανώτατο θεσμοθετημένο όριο αποδοχών για αυτές τις θέσεις.
- 30% εισφορές καταβάλλουν σήμερα οι εργοδότες, ενώ οι εργαζόμενοι πληρώνουν μόλις 3,6% αποκλειστικά για τη συνταξιοδοτική ασφάλιση.
Η πρόταση της Επιτροπής Συντάξεων και το ισχύον πλαίσιο
Το καθεστώς της λεγόμενης «μικρής απασχόλησης», το οποίο θεσπίστηκε στη Γερμανία το 2003, δέχεται πλέον έντονη κριτική από επιστήμονες και πολιτικούς φορείς. Η Επιτροπή Συντάξεων εισηγείται την πλήρη ενσωμάτωση αυτών των θέσεων εργασίας στο εθνικό σύστημα ασφάλισης, γεγονός που θα επιφέρει αυξημένες κρατικές κρατήσεις. Σήμερα, ένας εργαζόμενος σε αυτό το καθεστώς απασχολείται λίγες ώρες την εβδομάδα ή για διάστημα που δεν ξεπερνά τους τρεις συνεχόμενους μήνες ανά έτος. Ο απασχολούμενος απαλλάσσεται από εισφορές υγείας, μακροχρόνιας φροντίδας και ανεργίας, πληρώνοντας μόνο το ελάχιστο ποσοστό για τη σύνταξή του, εκτός αν ζητήσει ρητά εξαίρεση.
Οι εργοδότες, από την άλλη πλευρά, επιβαρύνονται με μια συνολική εισφορά που ξεπερνά το 30%, η οποία αναλύεται σε 15% για τη συνταξιοδοτική ασφάλιση και 13% για την ασφάλιση υγείας. Παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις καταβάλλουν αναλογικά υψηλότερες εισφορές σε σχέση με μια τυπική θέση εργασίας, το σύστημα προσφέρει μεγάλη ευελιξία για την κάλυψη εποχιακών αναγκών, ενώ η διεκπεραίωση των διαδικασιών μέσω του αρμόδιου φορέα Minijobzentrale παραμένει εξαιρετικά απλή.
Οι κλάδοι που επηρεάζονται και οι αντιδράσεις στην αγορά
Το εμπόριο και η εστίαση αποτελούν τους δύο τομείς της οικονομίας που συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο όγκο εργαζομένων σε καθεστώς Minijob, με αποτέλεσμα οι σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις να προκαλούν ισχυρούς τριγμούς. Ο σύνδεσμος ξενοδόχων και εστιατόρων της Βαυαρίας εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του, κάνοντας λόγο για μια απόφαση αποκομμένη από την επιχειρηματική πραγματικότητα, η οποία θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική για τον κλάδο. Τα συνδικάτα, αντίθετα, τάσσονται υπέρ της κατάργησης, ενώ στο πολιτικό πεδίο ο πρόεδρος του κόμματος CSU Markus Söder εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα όπου δεν πρέπει να ληφθούν βιαστικές αποφάσεις.
Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ήδη ορατές σε τοπικό επίπεδο, καθώς η ομοσπονδιακή κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει τις εργοδοτικές εισφορές. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα επιχείρησης δομικών υλικών στην πόλη Fürstenfeldbruck, η οποία προειδοποιεί για κατακόρυφη άνοδο του λειτουργικού κόστους και αναγκαστική μείωση του προσωπικού της. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία των απασχολούμενων με ποσοστό 55,9%, το 18,3% αφορά ξένους υπηκόους, ενώ το πρώτο τρίμηνο εισέρρευσαν στα ασφαλιστικά ταμεία 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ από αυτές τις εισφορές.
Το πρόβλημα των χαμηλών αμοιβών και η πολιτική αντιπαράθεση
Η Bundesagentur für Arbeit αντιμετωπίζει τα Minijobs ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη της πλήρους απασχόλησης. Η επικεφαλής του οργανισμού Andrea Nahles επεσήμανε ότι, παρά το γεγονός ότι η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας στη Γερμανία βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, ο συνολικός αριθμός των ωρών που εργάζονται είναι από τους χαμηλότερους στην ήπειρο. Το συγκεκριμένο καθεστώς λειτουργεί ως κρατικό αντικίνητρο για την αύξηση των ωρών εργασίας, λειτουργώντας με παρόμοιο τρόπο όπως η φορολογική ρύθμιση για τα παντρεμένα ζευγάρια (Ehegattensplitting).
Ο ερευνητής Ulrich Walwei από το Institut für Arbeitsmarkt- und Berufsforschung έχει τεκμηριώσει ότι οι συγκεκριμένες θέσεις εγκλωβίζουν τους εργαζομένους σε χαμηλούς μισθούς και αυξάνουν τον κίνδυνο φτώχειας. Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι το επιχείρημα πως το Minijob λειτουργεί ως γέφυρα για μια μόνιμη και πλήρως ασφαλισμένη θέση εργασίας δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη. Στο πολιτικό σκηνικό, τα κόμματα SPD, Grüne και Linke ζητούν την πλήρη κατάργηση του μέτρου, η AfD επιδιώκει την επέκτασή του, ενώ η Ένωση (CDU/CSU) εμφανίζεται διχασμένη, αν και οι φωνές για ριζική αναθεώρηση πληθαίνουν συνεχώς.
