Ελβετία – Η ραγδαία εξάπλωση των κέντρων δεδομένων στην ελβετική επικράτεια πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις, καθώς οι εγκαταστάσεις αυτές απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού και ενέργειας για την ψύξη των διακομιστών τους.
Εν μέσω παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας, η απουσία υποχρεωτικών περιβαλλοντικών ελέγχων εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη βιωσιμότητα των αμερικανικών τεχνολογικών επενδύσεων, την ώρα που η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει μεταξύ ψηφιακής ανάπτυξης και διαχείρισης φυσικών πόρων.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Στο 3,6% της συνολικής ελβετικής κατανάλωσης ανήλθε η χρήση ρεύματος από τα data centers το 2024.
- Περίπου 1 δισεκατομμύριο λίτρα νερού ετησίως υπολογίζεται ότι καταναλώνουν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις.
- Περισσότερα από 20 νέα κέντρα δεδομένων βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό κατασκευή σε εθνικό επίπεδο.
Η ενεργειακή δίψα των νέων τεχνολογικών υποδομών
Όπως αποκαλύπτει αναλυτικό ρεπορτάζ του ελβετικού μέσου watson, η χώρα φιλοξενεί ήδη 120 κέντρα δεδομένων, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί δραματικά λόγω της παγκόσμιας ζήτησης για υποστήριξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (AI) και cloud. Αμερικανικές εταιρείες όπως η Digital Realty, με ρίζες στο Τέξας, κατασκευάζουν νέες υποδομές όπως το Zurich 4 στην περιοχή Glattbrugg, ενώ η Vantage Data Centers επεκτείνεται στο Winterthur και η ολλανδική NorthC στο Münchenstein.
Ο ενεργειακός αντίκτυπος αυτής της επέκτασης είναι άμεσα μετρήσιμος. Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ενέργειας (Bundesamt für Energie), τα κέντρα δεδομένων απορρόφησαν το 3,6% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της Ελβετίας το 2024, σημειώνοντας άνοδο από το 3,1% του 2019. Το γεγονός αυτό συνδέεται άμεσα με τους υδάτινους πόρους, καθώς έκθεση του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών καταδεικνύει ότι για την παραγωγή μίας κιλοβατώρας ρεύματος στη χώρα απαιτούνται κατά μέσο όρο 21 λίτρα νερού.
Το κρίσιμο ζήτημα των συστημάτων ψύξης
Ο πραγματικός όγκος νερού που καταναλώνεται εντός των εγκαταστάσεων εξαρτάται απόλυτα από την τεχνολογία ψύξης των διακομιστών. Ο υπεύθυνος της Digital Realty στην Ελβετία, Yves Zischek, υποστηρίζει ότι η νέα μονάδα στο Glattbrugg λειτουργεί με κλειστό κύκλωμα ψύξης, χωρητικότητας 54.000 λίτρων, το οποίο ανακυκλώνει το νερό για χρόνια χωρίς διαρκή αναπλήρωση. Παρόμοια τακτική ακολουθεί και η Vantage Data Centers στο Glattfelden, διαθέτοντας κλειστό σύστημα 200.000 λίτρων.
Ωστόσο, ο καθηγητής Adrian Altenburger από το Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Λουκέρνης επισημαίνει ότι περίπου οι μισές εγκαταστάσεις στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων, χρησιμοποιούν αδιαβατικά συστήματα ψύξης. Αυτά τα συστήματα βασίζονται στην εξάτμιση και, επομένως, καταναλώνουν πραγματικά τεράστιες ποσότητες νερού. Μάλιστα, όπως εξηγεί ο ακαδημαϊκός, οι εταιρείες προτιμούν το καθαρό πόσιμο νερό των δικτύων αντί για βρόχινο, προκειμένου να αποφύγουν διαβρώσεις και επικαθίσεις στον ευαίσθητο εξοπλισμό τους.
Αντιδράσεις για τις θηριώδεις καταναλώσεις στο Σαφχάουζεν
Η ένταση κλιμακώθηκε πρόσφατα στο Σαφχάουζεν και συγκεκριμένα στο Beringen, λόγω της κατασκευής ενός τεράστιου κέντρου 36 Megawatt από την αμερικανική Stack Infrastructure. Υπολογίζεται ότι η μονάδα θα καταναλώνει περίπου 55 εκατομμύρια λίτρα νερού ετησίως, ποσότητα που ισοδυναμεί με τις ανάγκες 300 ελβετικών νοικοκυριών. Η εταιρεία υπεραμύνεται του έργου προβάλλοντας τον δείκτη αποδοτικότητας (WUE), υποστηρίζοντας ότι καταναλώνει μόλις 0,1 λίτρα ανά κιλοβατώρα.
Η καντονιακή σύμβουλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SP), Eva Neumann, απορρίπτει αυτούς τους ισχυρισμούς ως ανεπαρκείς, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους υποδομές δεν μπορούν εξ ορισμού να θεωρηθούν βιώσιμες. Σύμφωνα με την ίδια, οι δείκτες που παρουσιάζουν οι εταιρείες είναι θεωρητικοί και η πραγματική επιβάρυνση του δικτύου ύδρευσης και ηλεκτρισμού θα φανεί μόνο όταν η μονάδα τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2028.
Νομοθετικά κενά και απουσία κρατικού ελέγχου
Το νομικό πλαίσιο γύρω από αυτές τις εγκαταστάσεις παραμένει εξαιρετικά χαλαρό, καθώς τα data centers δεν υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία για τα συστήματα ψύξης τους, ούτε υπάγονται σε υποχρεωτικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων (UVP). Απαντώντας σε επερώτηση του Εθνικού Συμβούλου των Πρασίνων, Christophe Clivaz, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο παραδέχθηκε ότι διαθέτει μόνο εκτιμήσεις βάσει ευρωπαϊκών μέσων όρων, υπολογίζοντας τη συνολική κατανάλωση στο 1 δισεκατομμύριο λίτρα ετησίως.
Η έλλειψη διαφάνειας έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της αντιπροέδρου των Πρασίνων, Marionna Schlatter. Καθώς η κυβέρνηση παραπέμπει το ζήτημα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων στην αρμοδιότητα των καντονιών, η πολιτικός προανήγγειλε νομοθετική πρωτοβουλία για τη φθινοπωρινή σύνοδο, απαιτώντας την υποχρεωτική δημοσιοποίηση της κατανάλωσης νερού και ρεύματος από τις εταιρείες τεχνολογίας.
Η επιχειρηματολογία υπέρ της ψηφιακής κυριαρχίας
Στον αντίποδα, εκπρόσωποι του κεντροδεξιού χώρου υποβαθμίζουν τις περιβαλλοντικές ανησυχίες, προτάσσοντας ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ο Εθνικός Σύμβουλος του SVP, Franz Grüter, πρώην στέλεχος της Green Data Center, χαρακτήρισε το πρόβλημα του νερού αμελητέο σε σχέση με τις συνθήκες που επικρατούν στις ΗΠΑ. Ο ίδιος τονίζει ότι η χώρα πρέπει να δημιουργήσει ελκυστικές συνθήκες για τέτοιες επενδύσεις, ώστε να αποτρέψει την ψηφιακή της εξάρτηση από το εξωτερικό.
Τη θέση αυτή προσυπογράφει και ο Εθνικός Σύμβουλος του EVP, Nik Gugger. Όπως αναφέρει, η πλειονότητα αυτών των υποδομών εξυπηρετεί εγχώριες επιχειρήσεις, νοσοκομεία και δημόσιες υπηρεσίες. Η φυσική παραμονή των κρίσιμων δεδομένων εντός των ελβετικών συνόρων, υπό την προστασία του εθνικού δικαίου, θεωρείται καθοριστική για τη διατήρηση του ελέγχου και την προστασία της ελβετικής ψηφιακής κυριαρχίας στα χρόνια που έρχονται.
