Ολλανδία – Η Γερουσία ενέκρινε στις 13 Οκτωβρίου νομοθετική αλλαγή που καταργεί τις δικαστικές χρηματικές ποινές εις βάρος της υπηρεσίας μετανάστευσης IND για καθυστερήσεις στην εξέταση αιτήσεων.
Η ρύθμιση, παρότι περιλαμβάνεται σε νόμο για το άσυλο, αφορά και αιτήσεις αδειών διαμονής για εργασία, σπουδές και οικογενειακούς λόγους, όταν τεθεί σε ισχύ.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η νέα διάταξη καλύπτει και αιτούντες συνήθεις άδειες διαμονής, όχι αποκλειστικά αιτούντες άσυλο.
- Τα δικαστήρια θα μπορούν να επιβάλλουν νέα προθεσμία απόφασης στην IND, αλλά όχι την προβλεπόμενη χρηματική ποινή.
- Δεν έχει προσδιοριστεί στο δημοσίευμα η ημερομηνία έναρξης ισχύος της αλλαγής.
Ποιοι αλλοδαποί επηρεάζονται από τη νέα διάταξη
Η νομοθετική αλλαγή έχει ευρύτερο πεδίο από αυτό που υποδηλώνει η σύνδεσή της με την πολιτική ασύλου. Σύμφωνα με τη διευκρίνιση που έδωσε εκπρόσωπος του ολλανδικού υπουργείου Ασύλου και Μετανάστευσης, αφορά και τις συνήθεις αιτήσεις διαμονής, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται αιτήσεις από εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης, φοιτητές και μέλη οικογενειών. Δεν πρόκειται, επομένως, για μέτρο που περιορίζεται μόνο σε όσους ζητούν διεθνή προστασία.
Για τους ενδιαφερομένους, η πρακτική διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να πιέσουν την υπηρεσία να αποφασίσει όταν παρέλθει η νόμιμη προθεσμία. Μέχρι τώρα, η δικαστική διαδικασία μπορούσε να οδηγήσει σε καταβολή χρημάτων από την IND αν εκείνη δεν συμμορφωνόταν με την προθεσμία που της είχε ορίσει το δικαστήριο. Με τον νέο κανόνα, οι δικαστές θα εξακολουθούν να μπορούν να απαιτούν την έκδοση απόφασης μέσα σε ορισμένο χρόνο, αλλά χωρίς τη σχετική χρηματική κύρωση.
Οι προθεσμίες δεν είναι ίδιες για όλες τις αιτήσεις
Η IND δεσμεύεται από συγκεκριμένους χρόνους εξέτασης, οι οποίοι εξαρτώνται από το είδος της αίτησης. Για παράδειγμα, στις επίσημες οδηγίες της υπηρεσίας προβλέπονται κατ’ αρχήν 90 ημέρες για άδεια διαμονής εργαζομένου υψηλής ειδίκευσης και 60 ημέρες για άδεια σπουδών. Άλλες κατηγορίες, όπως ορισμένες διαδικασίες ασύλου, έχουν διαφορετικές προθεσμίες και δυνατότητες νόμιμης παράτασης.
Οι αναλυτικές προθεσμίες ανά αίτηση βρίσκονται στην επίσημη ενημέρωση της IND. Η κατάργηση των δικαστικών χρηματικών ποινών δεν ταυτίζεται με κατάργηση των προθεσμιών ή του δικαιώματος προσφυγής κατά της καθυστέρησης.
Το οικονομικό επιχείρημα και οι επιφυλάξεις
Η ολλανδική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι χρηματικές κυρώσεις δεν επιταχύνουν τη διεκπεραίωση των φακέλων, ενώ η IND θεωρεί ότι οι συναφείς δικαστικές διαδικασίες απορροφούν προσωπικό και χρόνο. Ο υπουργός Ασύλου και Μετανάστευσης Bart van den Brink είχε αναφέρει τον Σεπτέμβριο ότι η υπηρεσία είχε καταβάλει σχεδόν 100 εκατομμύρια ευρώ σε τέτοιες πληρωμές και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις αιτούντων άσυλο, τα ποσά ξεπέρασαν τις 100.000 ευρώ.
Δεν είναι ακόμη γνωστό ποιο μέρος του συνολικού κόστους αφορά ειδικά τις συνήθεις άδειες διαμονής. Εκπρόσωπος της IND ανέφερε ότι η υπηρεσία σκοπεύει να υπολογίσει τα σχετικά ποσά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Η ρύθμιση έχει και νομικό προηγούμενο που παραμένει σημαντικό: το 2024 η κυβέρνηση είχε εγκαταλείψει την κατάργηση αντίστοιχων πληρωμών για συνήθεις άδειες διαμονής, επικαλούμενη πιθανή σύγκρουση με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη νέα διευκρίνισή του, το υπουργείο δεν εξήγησε τι έχει αλλάξει ως προς αυτό το ζήτημα.
Η μεταστροφή του D66 και η έναρξη ισχύος
Το κόμμα D66 στήριξε αυτή τη φορά τη νομοθετική αλλαγή, παρότι είχε καταψηφίσει το προηγούμενο πακέτο τον Απρίλιο. Βασική ένστασή του τότε ήταν η προβλεπόμενη ποινικοποίηση της παραμονής στη χώρα χωρίς νόμιμα έγγραφα, διάταξη που δεν περιλαμβάνεται στη νέα νομοθεσία.
Εκπρόσωπος του D66 αναγνώρισε ότι η κατάργηση των χρηματικών ποινών δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα των καθυστερήσεων και υποστήριξε ότι πρέπει να συνδυαστεί με μέτρα για ταχύτερες αποφάσεις. Για τους αιτούντες άδεια διαμονής, καθοριστικό επόμενο στοιχείο είναι η ημερομηνία κατά την οποία η ψηφισμένη ρύθμιση θα αρχίσει να εφαρμόζεται.
