Ελβετία – Η κατ’ οίκον εκπαίδευση καταγράφει ραγδαία άνοδο στη χώρα, με χιλιάδες οικογένειες να αποσύρουν τα παιδιά τους από το δημόσιο σχολικό σύστημα.
Η αυξανόμενη πίεση, ο σχολικός εκφοβισμός και η ανάγκη για εξατομικευμένη μάθηση οδηγούν όλο και περισσότερους γονείς στο να αναλάβουν οι ίδιοι τον ρόλο του εκπαιδευτικού, αναδεικνύοντας παράλληλα το σύνθετο νομικό πλαίσιο που επικρατεί ανάμεσα στα διαφορετικά καντόνια.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Αύξηση μαθητών στην κατ’ οίκον εκπαίδευση από 2.461 σε 4.120 το σχολικό έτος 2024/2025.
- Το καντόνι του Ticino απαγορεύει πλήρως την πρακτική του homeschooling.
- Στο Aargau επαρκεί απολυτήριο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για την ανάληψη της διδασκαλίας στο σπίτι.
Εκτόξευση της κατ’ οίκον εκπαίδευσης
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η τάση που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας έχει πλέον παγιωθεί. Ενώ προηγουμένως οι αριθμοί παρέμεναν σε χαμηλά επίπεδα, τη φετινή σχολική χρονιά 4.120 παιδιά διδάσκονται αποκλειστικά στο σπίτι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η οικογένεια Bauer από το καντόνι του Aargau, η οποία αποφάσισε πριν από έναν χρόνο να αποσύρει τους δύο γιους της από το δημόσιο σχολείο και να μην εγγράψει καθόλου τη μικρότερη κόρη της, επιλέγοντας την εναλλακτική της εξατομικευμένης εκπαίδευσης.
Η προετοιμασία των γονέων για αυτό το βήμα περιλαμβάνει συχνά ειδικά σεμινάρια. Μέσω του συλλόγου Bildung zu Hause (BZH), οι γονείς εκπαιδεύονται τόσο στη θεωρία του εθνικού προγράμματος σπουδών Lehrplan 21, όσο και στην πρακτική εφαρμογή του, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά αποκτούν τις απαραίτητες δεξιότητες μέχρι το τέλος της χρονιάς.
Πίεση, εκφοβισμός και μαθησιακές δυσκολίες
Η μετάβαση στο homeschooling δεν είναι πάντα προγραμματισμένη, αλλά συχνά προκύπτει ως λύση στα σοβαρά προβλήματα της σχολικής καθημερινότητας. Στην περίπτωση της οικογένειας Bauer, ο μεγαλύτερος γιος, Paul, δέχθηκε έντονη πίεση από νωρίς λόγω υποτιθέμενων μαθησιακών δυσκολιών, ενώ παράλληλα αντιμετώπισε προβλήματα ενσωμάτωσης και σχολικού εκφοβισμού. Το συσσωρευμένο άγχος του προκάλεσε ημικρανίες και στιγμιαίες απώλειες συνείδησης, γνωστές ως απουσίες.
Η αφαίρεση του πιεστικού σχολικού περιβάλλοντος επανέφερε την ηρεμία στο σπίτι. Αντί για το κλασικό θρανίο, τα παιδιά μαθαίνουν πλέον μέσα από πρακτικές δραστηριότητες. Η διδασκαλία των μαθηματικών συνδυάζεται με τη μαγειρική και τον υπολογισμό μερίδων, ενώ οι οικονομικές συναλλαγές διδάσκονται μέσω αγοραπωλησιών παιχνιδιών στην ψηφιακή πλατφόρμα Ricardo.
Το νομοθετικό χάσμα μεταξύ των καντονιών
Η Ελβετία δεν διαθέτει ενιαίο νομικό πλαίσιο για την κατ’ οίκον εκπαίδευση, με τις τοπικές κυβερνήσεις να εφαρμόζουν ριζικά διαφορετικές προσεγγίσεις. Στο Ticino η συγκεκριμένη πρακτική απαγορεύεται αυστηρά από τον νόμο, ενώ στη Ζυρίχη απαιτείται από τους γονείς να διαθέτουν πλήρες πτυχίο εκπαιδευτικού. Αντίθετα, στο Aargau οι προϋποθέσεις παραμένουν σαφώς πιο ελαστικές, καθώς αρκεί ένα απολυτήριο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για την έγκριση της διαδικασίας.
Οι τοπικές αρχές εκπαίδευσης διενεργούν τακτικούς ελέγχους για να διαπιστώσουν την πρόοδο των μαθητών. Αν η ποιότητα της διδασκαλίας κριθεί ανεπαρκής και δεν υπάρχει συμμόρφωση με τις παρατηρήσεις, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν το δικαίωμα να ανακαλέσουν την άδεια, υποχρεώνοντας τα παιδιά να επιστρέψουν στο δημόσιο σχολείο.
Τι απαντούν οι ειδικοί για την κοινωνικοποίηση
Η κύρια ανησυχία που εκφράζουν οι εκπρόσωποι των δασκάλων, όπως η Dagmar Rösler, επικεντρώνεται στην πιθανή έλλειψη κοινωνικών επαφών και στην απομόνωση των μαθητών. Ωστόσο, ο Stefan Schönenberger, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της βορειοδυτικής Ελβετίας, αναφέρει ότι οι φόβοι αυτοί δεν επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα.
Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή έρευνα, τα παιδιά που διδάσκονται στο σπίτι συμμετέχουν ενεργά σε αθλητικούς συλλόγους και ομάδες, αναπτύσσοντας εξίσου βαθιές κοινωνικές σχέσεις. Ο ερευνητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το homeschooling, αν και διαφορετικό ως προς τη δομή του, παραμένει απολύτως ισάξιο με το παραδοσιακό δημόσιο σχολείο, αποτελώντας μια βιώσιμη εναλλακτική για την ανάπτυξη των παιδιών.
