Βερολίνο – Σε μια ιστορική στροφή της αμυντικής της στρατηγικής προχωρά η Γερμανία, εγκαταλείποντας την παραδοσιακή στάση της αποκλειστικά αμυντικής θωράκισης στον κυβερνοχώρο.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προετοιμάζει ένα ριζοσπαστικό νομοθετικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις μυστικές υπηρεσίες της χώρας να διεξάγουν επιθετικές επιχειρήσεις κατά ξένων χάκερ και κρατικών δρώντων, υιοθετώντας το δόγμα του «hack back».
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται ως απάντηση στην κλιμάκωση των υβριδικών απειλών που δέχεται η χώρα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Σύμφωνα με πηγές από το Υπουργείο Εσωτερικών, το Βερολίνο επεξεργάζεται δύο διακριτά νομοθετήματα.
Το πρώτο στοχεύει στην αναθεώρηση των εξουσιών των υπηρεσιών εξωτερικών πληροφοριών, παρέχοντάς τους τη νομική βάση για τη διεξαγωγή κυβερνοεπιχειρήσεων εκτός γερμανικών συνόρων.
Το δεύτερο νομοθέτημα εστιάζει στην ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών ασφαλείας, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις σύνθετες υβριδικές απειλές που έχουν πολλαπλασιαστεί το τελευταίο διάστημα.
Επιθετικό δόγμα και καταστροφή υποδομών
Η αλλαγή στάσης της γερμανικής κυβέρνησης διατυπώθηκε με τον πλέον σαφή τρόπο από τον Υπουργό Εσωτερικών, Alexander Dobrindt.
Σε συνέντευξή του στη Süddeutsche Zeitung, ο Dobrindt κατέστησε σαφές ότι η Γερμανία δεν θα περιορίζεται πλέον στην απόκρουση επιθέσεων, αλλά θα «αντεπιτεθεί, ακόμη και στο εξωτερικό».
Ο ίδιος προσδιόρισε το εύρος της νέας στρατηγικής, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Θα πλήξουμε τους επιτιθέμενους και θα καταστρέψουμε τις υποδομές τους».
Η στροφή αυτή τροφοδοτείται από την αυξανόμενη απογοήτευση των αρχών ασφαλείας, καθώς τα μέχρι τώρα αμυντικά μέτρα κρίνονται ανεπαρκή για την αναχαίτιση του κύματος των επιθέσεων.
Η ενίσχυση των επιθετικών δυνατοτήτων αναμένεται να υποστηριχθεί με σημαντικά κρατικά κονδύλια, αλλά και με την παροχή όλων των απαραίτητων τεχνικών μέσων στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το χρονικό των επιθέσεων και η Διάσκεψη του Μονάχου
Η επίσπευση των διαδικασιών δεν είναι τυχαία. Η Γερμανία έχει βρεθεί στο στόχαστρο σοβαρών ψηφιακών και φυσικών παραβιάσεων ασφαλείας.
Πρόσφατα περιστατικά περιλαμβάνουν εισβολές drones πάνω από τα αεροδρόμια του Βερολίνου και του Μονάχου, καθώς και κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Ιστορικά, η χώρα έχει δεχθεί μερικά από τα πιο σοβαρά πλήγματα που αποδίδονται σε ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, όπως η παραβίαση των συστημάτων της ομοσπονδιακής Βουλής (Bundestag) το 2015 και η επίθεση στα κεντρικά του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) το 2024.
Το ζήτημα της ευρωπαϊκής απάντησης στη ρωσική υβριδική επιθετικότητα και την κυβερνοκατασκοπεία αναμένεται να κυριαρχήσει στην ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου συγκεντρώνονται αυτή την εβδομάδα οι επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών.
Η ευρωπαϊκή στροφή στην ενεργή άμυνα
Η γερμανική πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό ρεύμα υιοθέτησης επιθετικών τακτικών στον κυβερνοχώρο.
Χώρες όπως η Γαλλία και η Ολλανδία έχουν ήδη ενσωματώσει δυνατότητες «hack back» στα εθνικά τους δόγματα ασφαλείας.
Παράλληλα, η Υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Baiba Braze, είχε δηλώσει στο Politico ότι οι επιθετικές επιχειρήσεις ενδέχεται να αποτελούν την βέλτιστη απάντηση στις κρατικές κυβερνοεπιθέσεις.
Για χρόνια, η Ευρώπη απέφευγε τέτοιες πρακτικές υπό τον φόβο αντιποίνων και κλιμάκωσης, προκρίνοντας το δόγμα της «υπεύθυνης κρατικής συμπεριφοράς».
Ωστόσο, η δυσκολία ταυτοποίησης των δραστών και η συνέχιση των επιθέσεων έχουν οδηγήσει σε αναθεώρηση αυτής της προσέγγισης, με τον όρο «hack back» να περιγράφει πλέον τη στοχευμένη απάντηση υπηρεσιών πληροφοριών ή στρατιωτικών μονάδων εναντίον υποδομών ξένων κρατών.
Συνταγματικά εμπόδια και πολιτικές αντιδράσεις
Η εφαρμογή των νέων μέτρων αντιμετωπίζει σημαντικές νομικές και πολιτικές προκλήσεις. Η αναθεώρηση της νομοθεσίας για τις υπηρεσίες πληροφοριών ενδέχεται να απαιτεί τροποποίηση του Συντάγματος, κάτι που προϋποθέτει πλειοψηφία δύο τρίτων τόσο στη Bundestag όσο και στο Bundesrat.
Αντίθετα, το Υπουργείο Εσωτερικών εκτιμά ότι ο δεύτερος νόμος για την «ενεργή κυβερνοάμυνα» δεν απαιτεί συνταγματική αλλαγή.
Σύμφωνα με το δίκτυο Tagesschau, το προσχέδιο προβλέπει ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών θα μπορούν να ενεργούν σε περιπτώσεις «ειδικής εθνικής κατάστασης» με «επιχειρησιακές εξουσίες συνέχειας», όταν η αστυνομική ή στρατιωτική συνδρομή δεν είναι εφικτή.
Στο πολιτικό πεδίο, βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον Καγκελάριο Merz εμφανίζονται θετικοί, υπό προϋποθέσεις.
Ο Daniel Baldy του SPD τόνισε την ανάγκη διεύρυνσης των αρμοδιοτήτων της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των hack-backs, υπό κοινοβουλευτική εποπτεία.
Στον αντίποδα, η Zan Dilschneider των Πρασίνων άσκησε κριτική στον Υπουργό Dobrindt για «μεγαλοστομίες», επισημαίνοντας την ανάγκη προστασίας των αρχών και των επιχειρήσεων.
Τέλος, ο κ. Schulze προειδοποίησε για τους κινδύνους που ελλοχεύουν στην πρακτική εφαρμογή τέτοιων επιχειρήσεων, χαρακτηρίζοντας τον δρόμο αυτό «επικίνδυνο», καθώς η επίθεση σε ξένη χώρα εν καιρώ ειρήνης μπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες διπλωματικές εμπλοκές και καταστροφικές συνέπειες.
