Σημαντική υποχώρηση της αγοραστικής τους δύναμης αναμένεται να βιώσουν τα επόμενα χρόνια τα νοικοκυριά με υψηλά εισοδήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, ως άμεσο αποτέλεσμα των μέτρων που περιλαμβάνονται στον φθινοπωρινό Προϋπολογισμό. Παρότι δεν αυξήθηκαν άμεσα οι βασικοί φορολογικοί συντελεστές, ο συνδυασμός παγωμένων φορολογικών ορίων, πληθωρισμού και αλλαγών σε αποταμιεύσεις και μερίσματα δημιουργεί έντονη πίεση στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Απώλειες χιλιάδων λιρών έως το 2029
Ανάλυση στοιχείων του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών δείχνει ότι τα λεγόμενα νοικοκυριά HENRY (High Earners, Not Rich Yet – υψηλόμισθοι που δεν θεωρούνται ακόμη πλούσιοι) αναμένεται να χάσουν, κατά μέσο όρο, πάνω από £15.000 ετησίως σε αγοραστική δύναμη έως το 2029.
Η αγοραστική δύναμη, δηλαδή το πόσα αγαθά και υπηρεσίες μπορεί να αγοράσει ένα συγκεκριμένο ποσό χρημάτων, μειώνεται λόγω των κυβερνητικών επιλογών σε φορολογικά όρια, κοινωνικές παροχές και δημόσιες δαπάνες.
Πάγωμα φορολογικών ορίων και «δημοσιονομική τριβή»
Σύμφωνα με αναλυτές αγορών, η υπουργός Οικονομικών τήρησε τους δημοσιονομικούς κανόνες και απέφυγε την αύξηση φόρου εισοδήματος ή εθνικών εισφορών. Ωστόσο, το πάγωμα των φορολογικών ορίων –γνωστό ως fiscal drag– έχει δυσανάλογο αντίκτυπο σε όσους βρίσκονται στα μεσαία και υψηλά εισοδηματικά κλιμάκια.
Με απλά λόγια, όσο αυξάνονται οι μισθοί για να καλύψουν τον πληθωρισμό, περισσότερο εισόδημα «σπρώχνεται» σε υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές, χωρίς επίσημη αύξηση φόρων.
Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ενήλικες με μέσο ετήσιο εισόδημα περίπου £65.700 δεν λαμβάνουν καθαρό όφελος από τον Προϋπολογισμό. Αντίθετα, επηρεάζονται αρνητικά από το πάγωμα των φορολογικών ορίων και τις αυξημένες επιβαρύνσεις σε μερίσματα και αποταμιεύσεις εκτός φορολογικά προστατευμένων εργαλείων, όπως οι συντάξεις και τα ISAs.
Οι φορολογούμενοι του ανώτατου συντελεστή, με εισοδήματα κοντά στις £103.700, αντιμετωπίζουν καθαρή ετήσια απώλεια περίπου 0,3% του εισοδήματός τους. Για τους υψηλόμισθους φορολογούμενους, η συνολική μείωση αγοραστικής δύναμης έως το 2029 εκτιμάται στις £8.395 για τους υψηλούς συντελεστές και έως £15.658 για τα κορυφαία εισοδηματικά στρώματα.
Κριτική και πολιτικές ενστάσεις
Η απόφαση για παράταση του παγώματος των φορολογικών ορίων έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς θεωρείται από πολλούς ασύμβατη με προεκλογικές δεσμεύσεις των Εργατικών. Εκτιμάται ότι το συγκεκριμένο μέτρο, που αποδίδει περίπου £8 δισ. σε πρόσθετα έσοδα, θα οδηγήσει σχεδόν 920.000 περισσότερους Βρετανούς να πληρώνουν φόρο 40%.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι πολλοί από αυτούς τους φορολογούμενους έχουν υψηλό κόστος ζωής και δεν αυτοπροσδιορίζονται ως «πλούσιοι», παρά τα σχετικά υψηλά εισοδήματα.
Στροφή προς τις επενδύσεις
Παράλληλα, οι αλλαγές στη φορολόγηση μερισμάτων και καταθέσεων εντάσσονται στη στρατηγική της κυβέρνησης να ενθαρρύνει περισσότερους πολίτες να επενδύσουν στο χρηματιστήριο. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η μείωση του ορίου για cash ISAs στις £12.000 για άτομα κάτω των 65 ετών και η εφαρμογή στοχευμένου προγράμματος στήριξης από το 2026.
Αναλυτές της αγοράς θεωρούν ότι οι υψηλόμισθοι θα χρειαστεί να εμπλακούν πιο ενεργά στις επενδύσεις, προκειμένου να προστατεύσουν και να αυξήσουν τον πλούτο τους. Ωστόσο, επισημαίνεται και ο κίνδυνος ότι η συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος μπορεί να περιορίσει την ικανότητά τους να επενδύσουν ουσιαστικά.
