Γερμανία – Εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι έφτασαν από την Τουρκία στη μεταπολεμική Δυτική Γερμανία με την προοπτική προσωρινής απασχόλησης. Πολλοί όμως εγκαταστάθηκαν μόνιμα, δημιουργώντας οικογένειες και νέες γενιές. Η συμφωνία προσέλκυσης εργατικού δυναμικού του 1961 συμπληρώνει 65 χρόνια το 2026 και συνδέεται με την παρουσία περίπου τριών εκατομμυρίων ανθρώπων με τουρκικές ρίζες στη σημερινή Γερμανία.
Στις 30 Οκτωβρίου 1961, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας υπέγραψε τη συμφωνία με την Τουρκία, καθώς η ταχύτατα αναπτυσσόμενη οικονομία της χώρας αντιμετώπιζε ελλείψεις εργατικών χεριών. Είχαν προηγηθεί αντίστοιχες συμφωνίες προσέλκυσης εργαζομένων με την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα.
Μέχρι να τερματιστούν οι προσλήψεις από το εξωτερικό, δώδεκα χρόνια αργότερα, σχεδόν 900.000 εργαζόμενοι είχαν φτάσει στη Γερμανία από την Τουρκία. Από αυτούς, το 21% ήταν γυναίκες, σύμφωνα με το Κέντρο Τουρκικών Σπουδών και Έρευνας για την Ένταξη.
Το σχέδιο της διετούς παραμονής που εγκαταλείφθηκε
Η αρχική συμφωνία στηριζόταν στην εναλλαγή προσωπικού: μετά από δύο χρόνια εργασίας, οι άνθρωποι θα επέστρεφαν στην πατρίδα τους και θα αντικαθίσταντο από άλλους. Στόχος ήταν να αποφευχθεί η μόνιμη μετανάστευση. Για τις γερμανικές επιχειρήσεις, ωστόσο, η συνεχής εκπαίδευση νέων εργαζομένων αποδείχθηκε δαπανηρή και χρονοβόρα.
Οι αντιρρήσεις των εργοδοτών οδήγησαν σε αλλαγή της πολιτικής. Το 1964, με αναθεώρηση της συμφωνίας, καταργήθηκε ο χρονικός περιορισμός της παραμονής. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, μια αλλαγή στη νομοθεσία περί αλλοδαπών κατέστησε επίσης δυνατή την οικογενειακή επανένωση, αν και το μεγαλύτερο κύμα αφίξεων μελών οικογενειών ακολούθησε μετά το 1973.
Από τη διακοπή των προσλήψεων στη μόνιμη εγκατάσταση
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η περίοδος του γερμανικού «οικονομικού θαύματος» είχε φτάσει στο τέλος της και η χώρα κατευθυνόταν προς ύφεση. Η τότε κυβέρνηση συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών και Φιλελευθέρων αποφάσισε το 1973 να σταματήσει την προσέλκυση εργαζομένων από το εξωτερικό.
Η απόφαση δεν έβαλε τέλος στις μετακινήσεις ανάμεσα στις δύο χώρες. Από το 1961 και έπειτα, εκατομμύρια άνθρωποι μετακινήθηκαν από την Τουρκία προς τη Γερμανία και αντίστροφα, για εργασία, οικογενειακή επανένωση ή επιστροφή στην Τουρκία. Έτσι, μια συμφωνία που είχε σχεδιαστεί για να καλύψει προσωρινά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας αποτέλεσε αφετηρία μιας μακροχρόνιας μεταναστευτικής πραγματικότητας.
Με αφορμή την 65η επέτειο, προβλέπεται εκδήλωση στο Βερολίνο με τη συμμετοχή του καγκελαρίου Friedrich Merz (CDU). Η τουρκική πρεσβεία στη Γερμανία έχει επίσης απευθύνει έκκληση να συνεχιστεί η καλλιέργεια των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
