Τίμπινγκεν – Μια ιστορική εκκρεμότητα που χρονολογείται από την εποχή των μεγάλων εξερευνήσεων του 18ου αιώνα κλείνει με πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν στη Βάδη-Βυρτεμβέργη.
Το γερμανικό ακαδημαϊκό ίδρυμα αποφάσισε την επιστροφή ενός σπάνιου ξυλόγλυπτου προγονικού ειδωλίου στους ιθαγενείς Μάορι της Νέας Ζηλανδίας.
Το αντικείμενο, γνωστό ως «Pou της Hinematioro», είχε φτάσει στην Ευρώπη πριν από περίπου 250 χρόνια μέσω του θρυλικού θαλασσοπόρου James Cook, κάτω από συνθήκες που παραμένουν μέχρι και σήμερα αδιευκρίνιστες, καθώς δεν έχει ιστορικά ξεκαθαριστεί εάν επρόκειτο για δώρο ή για προϊόν λεηλασίας.
Το ξυλόγλυπτο θεωρείται πνευματικό κέντρο και ιερό σύμβολο για τη φυλή προέλευσής του. Ο James Cook το μετέφερε στο Λονδίνο το 1771, ολοκληρώνοντας μία από τις εξερευνητικές του αποστολές.
Η διαδρομή του αντικειμένου ήταν δαιδαλώδης, καθώς αργότερα βρέθηκε στην κατοχή ιδιώτη συλλέκτη στη Βιέννη, για να καταλήξει τελικά το 1937 στην Εθνολογική Συλλογή του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν.
Επί δεκαετίες, το γλυπτό παρέμενε στην αφάνεια στα αρχεία του πανεπιστημίου, μέχρι την εκ νέου ανακάλυψή του τη δεκαετία του 1990, γεγονός που πυροδότησε έναν κύκλο επαφών με τους εκπροσώπους της κοινότητας των Μάορι.
Η ανάληψη του κόστους και η βρετανική απουσία
Η Υπουργός Επιστημών της Βάδης-Βυρτεμβέργης, Petra Olschowski, ανακοίνωσε ότι η επιστροφή του κειμηλίου δρομολογείται πιθανότατα για τον επόμενο μήνα, χαιρετίζοντας την απόφαση των πανεπιστημιακών οργάνων να αναλάβουν την ιστορική τους ευθύνη.
Το αξιοσημείωτο στην υπόθεση είναι ότι το γερμανικό πανεπιστήμιο αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την οικονομική επιβάρυνση της μεταφοράς και της τελετής παράδοσης, χωρίς να υπάρχει σαφής εικόνα για το τελικό ύψος του ποσού.
Παρά το γεγονός ότι ο James Cook ενεργούσε για λογαριασμό του βρετανικού στέμματος, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στην κάλυψη των εξόδων.
Ο διευθυντής του μουσείου και ιστορικός τέχνης, καθηγητής Ernst Seidl, διευκρίνισε ότι το αντικείμενο έφτασε στη γερμανική συλλογή μέσω Αυστρίας και μέσα από άγνωστες διαδρομές, καθιστώντας οποιαδήποτε απαίτηση οικονομικής συνδρομής από τη Βρετανία ή την Αυστρία νομικά και πρακτικά ατελέσφορη. Ως εκ τούτου, το πανεπιστήμιο δεν υπέβαλε καν σχετικό αίτημα.
Πνευματική επανασύνδεση για τους Μάορι
Για την κοινότητα των Μάορι και συγκεκριμένα για τη φυλή Te Aitanga-a-Hauiti, η επιστροφή του «Pou» δεν είναι απλώς μια μεταφορά μουσειακού είδους, αλλά μια βαθιά πνευματική διαδικασία.
Ο εκπρόσωπος της κοινότητας, Victor Walker, εξέφρασε τη συγκίνησή του, περιγράφοντας τη σχέση τους με το αντικείμενο ως ζωντανή.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η φυσική εγγύτητα με το γλυπτό τους επιτρέπει να αισθανθούν την παρουσία και την «ανάσα» των προγόνων τους, προσδίδοντας υπαρξιακή σημασία στην επικείμενη τελετή παράδοσης.
