Ντίσελντορφ – Μια ασυνήθιστη ησυχία αναμένεται να επικρατήσει στα περισσότερα δημόσια γυμνάσια της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλία την άνοιξη του 2026. Οι διάδρομοι δεν θα γεμίσουν από μαθητές που πανηγυρίζουν την αποφοίτησή τους, ούτε θα διεξαχθούν οι καθιερωμένες τελικές εξετάσεις με τη μαζικότητα του παρελθόντος. Η αιτία για αυτό το φαινόμενο εντοπίζεται στην ολοκλήρωση της μετάβασης του γερμανικού εκπαιδευτικού συστήματος από την οκταετή (G8) στην εννεαετή (G9) φοίτηση στο γυμνάσιο, γεγονός που δημιουργεί ένα σημαντικό δημογραφικό και ακαδημαϊκό κενό με αλυσιδωτές αντιδράσεις στην οικονομία και την κοινωνία.
Η τελευταία τάξη του συστήματος G8 ολοκλήρωσε τις υποχρεώσεις της το 2025, ενώ η επόμενη γενιά μαθητών, που ακολουθεί πλέον το πρόγραμμα G9, θα είναι έτοιμη για εξετάσεις μόλις το 2027. Αυτή η «παύση» ενός έτους δημιουργεί μια μοναδική συνθήκη στο πολυπληθέστερο κρατίδιο της Γερμανίας.
Μόλις 30.000 απόφοιτοι και η ευκαιρία στα Πανεπιστήμια
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Παιδείας του κρατιδίου, το 2026 αναμένεται να αποφοιτήσουν μόλις 30.000 μαθητές, ένας αριθμός δραματικά μικρότερος σε σύγκριση με τα συνήθη δεδομένα. Η κανονικότητα προβλέπεται να επανέλθει το 2027, όταν ο πρώτος πλήρης κύκλος του G9 θα οδηγήσει περίπου 70.500 υποψηφίους στις εξετάσεις Abitur.
Οι λιγοστοί τίτλοι σπουδών που θα απονεμηθούν το 2026 θα προέλθουν κυρίως από σχολεία που δεν επηρεάζονται από τη μεταρρύθμιση, όπως τα ενιαία σχολεία (Gesamtschulen), τα επαγγελματικά κολέγια, τα σχολεία Waldorf και τα 95 ειδικά γυμνάσια «δέσμης» (Bündelungsgymnasien) που έχουν δημιουργηθεί για μαθητές που επαναλαμβάνουν την τάξη.
Αυτή η συγκυρία δημιουργεί ένα παράδοξο πλεονέκτημα για όσους στοχεύουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα πανεπιστήμια προετοιμάζονται για μείωση των πρωτοετών φοιτητών κατά περίπου 19%. Η Σύνοδος των Πρυτάνεων της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλία εκτιμά ότι οι περιορισμοί εισαγωγής (Numerus Clausus) σε ορισμένες σχολές θα είναι χαμηλότεροι ή θα καταργηθούν πλήρως. Αυτό ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε υποψηφίους παλαιότερων ετών που ανέβαλλαν τις σπουδές τους ή σε αποφοίτους άλλων εκπαιδευτικών διαδρομών, επιτρέποντάς τους την πρόσβαση σε περιζήτητα τμήματα με ευνοϊκότερους όρους.
Κτιριακός «πονοκέφαλος» και επιστροφή εκπαιδευτικών
Ενώ οι υποψήφιοι φοιτητές μπορεί να ευνοηθούν, τα σχολεία αντιμετωπίζουν σοβαρά λογιστικά προβλήματα. Από το σχολικό έτος 2026/27, τα γυμνάσια θα πρέπει να φιλοξενήσουν μια επιπλέον πλήρη τάξη μαθητών, λόγω της επέκτασης της φοίτησης. Η Ένωση Φιλολόγων της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλία προειδοποιεί για σοβαρές ελλείψεις χώρων, καθώς πολλές μελέτες και κατασκευαστικά έργα καθυστέρησαν.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Ένωσης, Sabine Mistler, πολλές σχολικές μονάδες θα αναγκαστούν να καταφύγουν σε προσωρινές λύσεις, όπως η εγκατάσταση κοντέινερ στις αυλές, η χρήση προκατασκευασμένων οικίσκων ή η μετατροπή ειδικών εργαστηρίων σε απλές αίθουσες διδασκαλίας.
Παράλληλα, υπάρχει κινητικότητα στο διδακτικό προσωπικό. Για την κάλυψη των αναγκών του G9, το κρατίδιο είχε δημιουργήσει τα προηγούμενα χρόνια 3.000 θέσεις «προκαταβολικά», διαθέτοντας τους εκπαιδευτικούς αυτούς προσωρινά σε άλλους τύπους σχολείων. Τώρα, αυτοί οι καθηγητές καλούνται να επιστρέψουν στις οργανικές τους θέσεις στα γυμνάσια, δημιουργώντας νέα κενά στα σχολεία που τους φιλοξενούσαν μέχρι πρότινος.
Ανησυχία στην αγορά εργασίας και τα τεχνικά επαγγέλματα
Ο αντίκτυπος της έλλειψης αποφοίτων επεκτείνεται και στην αγορά εργασίας. Τα Εμπορικά και Βιομηχανικά Επιμελητήρια (IHK) της περιοχής επισημαίνουν ότι πολλές επιχειρήσεις προσαρμόζουν ήδη τις στρατηγικές τους, προσπαθώντας να προσελκύσουν νωρίτερα υποψηφίους.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανησυχία στον βιοτεχνικό κλάδο (Handwerk). Επαγγέλματα που παραδοσιακά προσελκύουν κατόχους Abitur, όπως οι ξυλουργοί, οι ακουοπροθετιστές, οι ορθοπεδικοί μηχανικοί και οι οδοντοτεχνίτες, αναμένουν αισθητό κενό στις θέσεις μαθητείας. Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, περισσότεροι από ένας στους πέντε μαθητευόμενους σε αυτούς τους κλάδους διέθεταν τίτλο ανώτερης εκπαίδευσης. Οι ενώσεις των βιοτεχνών καλούν τις επιχειρήσεις να στοχεύσουν σε εναλλακτικές ομάδες, όπως άτομα που έχουν εγκαταλείψει τις πανεπιστημιακές σπουδές.
Κενά σε κοινωνικές υπηρεσίες και Σώματα Ασφαλείας
Οι επιπτώσεις αγγίζουν και τον κοινωνικό ιστό. Ο Γερμανικός Ερυθρός Σταυρός (DRK) στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία προβλέπει σημαντική μείωση στις αιτήσεις για εθελοντικές υπηρεσίες, εκτιμώντας ότι στο χειρότερο σενάριο το 50% με 60% των θέσεων εθελοντών ενδέχεται να μείνουν κενές. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό των πρόσθετων παροχών σε μονάδες φροντίδας, αυξάνοντας τον φόρτο εργασίας για το μόνιμο προσωπικό.
Τέλος, το Υπουργείο Εσωτερικών του κρατιδίου επιβεβαιώνει ότι η Αστυνομία, η οποία βασίζει μεγάλο μέρος της στρατολόγησής της στους απόφοιτους λυκείου, αναγκάζεται να αναπροσαρμόσει την τακτική της. Για να καλυφθούν τα κενά του 2026, οι αρχές στρέφονται πλέον ενεργά σε άλλες δεξαμενές υποψηφίων, όπως επαγγελματίες οπλίτες που αποχωρούν από την Bundeswehr, εργαζόμενους που επιθυμούν αλλαγή καριέρας, καθώς και φοιτητές που αποφασίζουν να διακόψουν τις σπουδές τους.
