Γερμανία – Το τοπίο της οικογενειακής φορολόγησης εισέρχεται σε μια φάση δομικού ανασχεδιασμού, καθώς το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών προωθεί ριζικές αλλαγές στο καθεστώς των κρατήσεων για τα παντρεμένα ζευγάρια.
Η πολυετής συζήτηση γύρω από τις οικονομικές ανισότητες που προκαλεί το υφιστάμενο σύστημα διαχωρισμού εισοδήματος αποκτά πλέον θεσμική υπόσταση μέσω μιας νέας νομοθετικής πρότασης που ανατρέπει τα δεδομένα δεκαετιών. Η σταδιακή απομάκρυνση από το παραδοσιακό μοντέλο στόχο έχει την ενίσχυση της πλήρους απασχόλησης, διαφοροποιώντας ωστόσο τη μεταχείριση μεταξύ των υφιστάμενων και των μελλοντικών γάμων. Η μετάβαση αυτή αλλάζει τα δεδομένα για τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Καταργείται το παραδοσιακό σύστημα διαχωρισμού εισοδήματος για τους νέους γάμους.
- Εισάγεται ένα νέο μοντέλο με ανώτατο όριο απαλλαγής στα 13.805 ευρώ ετησίως.
- Προωθείται η οριστική κατάργηση των φορολογικών κλάσεων III και V για όλα τα ζευγάρια.
- Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεσμεύει ένα δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως για παιδική φροντίδα.
Πώς το νέο μοντέλο φορολόγησης αναδιανέμει τα βάρη στους συζύγους
Ο Υπουργός Οικονομικών Lars Klingbeil καταθέτει ένα εναλλακτικό πλαίσιο, γνωστό ως πλασματικός πραγματικός διαχωρισμός, επιχειρώντας να αντικαταστήσει τον ιστορικό θεσμό της φορολόγησης εγγάμων που καθιερώθηκε επί καγκελαρίας Konrad Adenauer. Βάσει του προτεινόμενου συστήματος, οι σύζυγοι αποκτούν τη δυνατότητα να επιμερίζουν ένα συγκεκριμένο αφορολόγητο ποσό, προκειμένου να βελτιστοποιήσουν τη φορολογική τους επιβάρυνση, χωρίς ωστόσο να απολαμβάνουν την απεριόριστη ελάφρυνση του παρελθόντος. Το υπουργείο προκρίνει ως βάση υπολογισμού το ανώτατο όριο διατροφής που ισχύει για τα διαζευγμένα ζευγάρια, διαμορφώνοντας το σχετικό όριο στα 13.805 ευρώ σε ετήσια βάση. Το ποσό αυτό θα αφαιρείται από το εισόδημα του υψηλόμισθου συντρόφου, ενώ ο χαμηλόμισθος θα καλείται να το δηλώσει με ευνοϊκότερο φορολογικό συντελεστή.
Το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, διατηρεί σε έναν βαθμό τα πλεονεκτήματα του ενιαίου νοικοκυριού, περιορίζοντας δραστικά το χάσμα των κρατήσεων σε περιπτώσεις ακραίων μισθολογικών ανισοτήτων. Το παραδοσιακό σύστημα ευνοούσε ιδιαίτερα τα ζευγάρια όπου ο ένας σύντροφος κατέγραφε εξαιρετικά υψηλές αποδοχές, δημιουργώντας ένα ισχυρό αντικίνητρο για τον δεύτερο εργαζόμενο προκειμένου να αυξήσει τις ώρες απασχόλησής του. Με τον νέο μηχανισμό, το φορολογικό όφελος μειώνεται αισθητά, καθιστώντας την εργασία μερικής απασχόλησης λιγότερο ελκυστική σε επίπεδο καθαρών απολαβών. Η ρύθμιση αποσκοπεί στον εξορθολογισμό των εσόδων.
Γιατί οι φορολογικές κλάσεις καταργούνται οριστικά για όλα τα ζευγάρια
Παράλληλα με τον επανακαθορισμό του γενικού πλαισίου για τους μελλοντικούς συζύγους, το υπουργείο προχωρά σε σαρωτικές παρεμβάσεις στο σύστημα παρακράτησης φόρου που αφορούν άμεσα και τους υφιστάμενους γάμους. Η στρατηγική περιλαμβάνει την πλήρη και οριστική κατάργηση των φορολογικών κλάσεων III και V, οι οποίες μέχρι σήμερα δημιουργούσαν τεράστιες στρεβλώσεις στην κατανομή των καθαρών εσόδων εντός της οικογένειας, καθώς ο υψηλόμισθος επωμιζόταν δυσανάλογα χαμηλές κρατήσεις εις βάρος του χαμηλόμισθου. Η μετάβαση όλων των παντρεμένων φορολογουμένων θα γίνει πλέον υποχρεωτικά στο λεγόμενο σύστημα συντελεστών, το οποίο αντιστοιχεί στη φορολογική κλάση IV, διασφαλίζοντας μια δικαιότερη κατανομή των μηνιαίων κρατήσεων βάσει του πραγματικού εισοδήματος.
Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει την αποκαλούμενη παγίδα της μερικής απασχόλησης, η οποία επηρεάζει δυσμενώς χιλιάδες γυναίκες στην αγορά εργασίας, καθώς οι υπερβολικές κρατήσεις της κλάσης V καθιστούσαν ασύμφορη οποιαδήποτε αύξηση των ωρών εργασίας τους. Οι αρμόδιες υπηρεσίες υπογραμμίζουν ότι μέσω της διαδικασίας αφαίρεσης του φόρου μισθωτών υπηρεσιών, το εισόδημα από την εξαρτημένη εργασία θα αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη ισορροπία ήδη από τον μηνιαίο μισθό, χωρίς να απαιτείται η ετήσια εκκαθάριση για την αποκατάσταση της αδικίας. Η παρέμβαση επιχειρεί να εξαλείψει τα αντικίνητρα πλήρους απασχόλησης.
Τα μέτρα στήριξης των εργαζομένων: Πού κατευθύνεται η κρατική χρηματοδότηση
Ο ανασχεδιασμός του φορολογικού συστήματος συνιστά, σύμφωνα με τα κυβερνητικά έγγραφα, μόνο ένα μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την ισότιμη ενσωμάτωση του εργατικού δυναμικού στο σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον. Προκειμένου να υποστηριχθεί έμπρακτα η μετάβαση περισσότερων γυναικών από τη μερική στην πλήρη απασχόληση, ο κρατικός μηχανισμός δεσμεύει σημαντικούς πόρους για τη βελτίωση της προσχολικής μέριμνας, η οποία αποτελεί το βασικότερο εμπόδιο για την επαγγελματική εξέλιξη των γονέων. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, από το 2026 έως και το 2029, θα διατίθεται ετησίως περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ με αποκλειστικό σκοπό την επέκταση και αναβάθμιση των δομών παιδικής φροντίδας σε όλη την επικράτεια.
Οι αλλαγές αυτές δεν στερούνται πολιτικών προεκτάσεων, καθώς η συντηρητική πτέρυγα διατηρούσε διαχρονικά ισχυρές επιφυλάξεις για οποιαδήποτε παρέμβαση στο υφιστάμενο καθεστώς, επικαλούμενη τη συνταγματική προστασία του θεσμού του γάμου και της οικογένειας. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι σε περιπτώσεις ζευγαριών με παρόμοια μισθολογικά επίπεδα, το παλαιό σύστημα δεν προσέφερε καμία ουσιαστική διαφορά, μετατρέποντας το αίτημα για εκσυγχρονισμό σε επιτακτική ανάγκη. Το Υπουργείο Οικονομικών διασφαλίζει ότι οι γάμοι που έχουν ήδη τελεστεί θα διατηρήσουν το δικαίωμα υπαγωγής στο παλαιό καθεστώς διαχωρισμού, αποφεύγοντας την αναδρομική επιβάρυνση. Ο νέος χάρτης φορολόγησης εφαρμόζεται σταδιακά.
