Ελβετία – Η ραγδαία και συνεχής αύξηση των ασφαλίστρων υγείας προκαλεί έντονους τριγμούς στον προϋπολογισμό των νοικοκυριών, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό περιβάλλον που εντείνει την πολιτική πίεση για δραστικές φορολογικές ελαφρύνσεις.
Ενώ το κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης απορροφά ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διατηρεί μια εξαιρετικά συντηρητική στάση απέναντι στα αιτήματα για διεύρυνση των φοροαπαλλαγών. Πίσω από τις κλειστές πόρτες των θεσμικών οργάνων, η άρνηση για ριζικές αλλαγές σε εθνικό επίπεδο μετατοπίζει το βάρος της οικονομικής ανακούφισης στις τοπικές αρχές, διαμορφώνοντας έναν κατακερματισμένο χάρτη όπου η γεωγραφική τοποθεσία κατοικίας καθορίζει σε απόλυτο βαθμό το ύψος των φορολογικών επιστροφών. Το τοπίο που διαμορφώνεται είναι εξαιρετικά άνισο.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η ομοσπονδιακή νομοθεσία παγιώνει τις ανώτατες φορολογικές εκπτώσεις στα 1.800 φράγκα για τους περισσότερους μισθωτούς.
- Η Γενεύη καταγράφει ιστορικό ρεκόρ, επιτρέποντας αφαιρέσεις που ξεπερνούν τα 17.000 φράγκα.
- Κεντρικά κρατίδια προχωρούν σε μεμονωμένες νομοθετικές παρεμβάσεις για να αυξήσουν τα όρια ενόψει του φορολογικού έτους 2026.
Η αδυναμία εξεύρεσης μιας ενιαίας εθνικής φόρμουλας δημιουργεί πρακτικά πολίτες δύο ταχυτήτων ως προς τη φορολογική τους μεταχείριση. Έρευνες του ελβετικού τύπου αποδεικνύουν πως τα περιθώρια ελιγμών που διαθέτουν οι τοπικές διοικήσεις αξιοποιούνται με εκ διαμέτρου αντίθετες φιλοσοφίες, αφήνοντας χιλιάδες ασφαλισμένους εκτεθειμένους στο αυξανόμενο κύμα της ακρίβειας στον τομέα της υγείας. Η αναμονή για μια συνολική ρύθμιση παρατείνεται.
Το ρήγμα των καντονίων: Ποιοι κερδίζουν τις μεγαλύτερες φοροελαφρύνσεις
Η αποκεντρωμένη δομή του κράτους επιτρέπει στις τοπικές αρχές να χαράσσουν τη δική τους στρατηγική αναφορικά με το ποσοστό των δαπανών υγείας που μπορεί να αφαιρεθεί από το φορολογητέο εισόδημα, οδηγώντας σε χαώδεις αποκλίσεις. Στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκεται αδιαμφισβήτητα η Γενεύη, η οποία εφαρμόζει ένα μοναδικό σύστημα άμεσης σύνδεσης των εκπτώσεων με τον μέσο όρο των ασφαλίστρων της περιοχής. Εκεί, οι φορολογούμενοι έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν εκπτώσεις που αντιστοιχούν έως και στο διπλάσιο των μέσων εξόδων για τη βασική και συμπληρωματική τους ασφάλιση. Η προσέγγιση αυτή εκτινάσσει το όριο για το έτος 2026 στα 17.520 φράγκα, δημιουργώντας ένα δίχτυ προστασίας που δεν συναντάται πουθενά αλλού στη χώρα.
Την ίδια στιγμή, άλλες περιοχές επιχειρούν να κλείσουν την ψαλίδα μέσω λαϊκών πρωτοβουλιών και τοπικών δημοψηφισμάτων, προσπαθώντας να προσαρμόσουν το φορολογικό τους πλαίσιο στη σκληρή πραγματικότητα. Στο Τιτσίνο, το ισχύον όριο των 5.500 φράγκων πρόκειται να αναθεωρηθεί δραστικά, καθώς μια πρόσφατη πολιτική πρωτοβουλία που εγκρίθηκε αναμένεται να ωθήσει το ανώτατο όριο στα 9.000 φράγκα. Η κίνηση αυτή πυροδότησε συζητήσεις και σε άλλα κρατίδια, υποδεικνύοντας μια ευρύτερη τάση απεγκλωβισμού από τα χαμηλά όρια του παρελθόντος. Οι πιέσεις των πολιτών φαίνεται να αποδίδουν καρπούς σε στοχευμένες περιφέρειες.
Φορολογική ασφυξία στην κεντρική Ελβετία: Τα χαμηλότερα όρια εκπτώσεων
Στον αντίποδα των γενναιόδωρων παροχών, μια σειρά από περιοχές διατηρούν εξαιρετικά συντηρητικά όρια, τα οποία συχνά αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τη στοιχειώδη ετήσια δαπάνη ενός μέσου εργαζομένου για την υγεία του. Τα κρατίδια Obwalden, Uri και Nidwalden στην κεντρική Ελβετία καταγράφουν τα χαμηλότερα ποσοστά ολόκληρης της επικράτειας, επιτρέποντας αφαιρέσεις που περιορίζονται αυστηρά μεταξύ 1.700 και 1.800 φράγκων. Αυτή η αυστηρή πολιτική εφαρμόζεται παράλληλα με τον γενικό κανόνα που ακολουθούν συνολικά 18 κρατίδια, τα οποία ευθυγραμμίζουν πλήρως το τοπικό τους πλαίσιο με το ομοσπονδιακό μοντέλο.
Το συγκεκριμένο σύστημα δεν λαμβάνει υπόψη αποκλειστικά τις δαπάνες για τα ταμεία υγείας, αλλά ενοποιεί στον ίδιο κωδικό και τις εισφορές για ασφάλειες ζωής ή ατυχημάτων. Το τελικό ποσό που μπορεί να δηλώσει ένας πολίτης εξαρτάται άμεσα από τη συμμετοχή του στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Όσοι καταβάλλουν εισφορές στον δεύτερο πυλώνα ή στον πυλώνα 3a, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους περιορισμούς, ενώ όσοι δεν συμμετέχουν στα συγκεκριμένα προγράμματα εξασφαλίζουν οριακά υψηλότερες εκπτώσεις. Ακόμη και σε ισχυρά οικονομικά κέντρα όπως η Ζυρίχη και η Βέρνη, τα ανώτατα όρια παραμένουν καθηλωμένα στα 2.900 και 2.450 φράγκα αντίστοιχα, ποσά που χαρακτηρίζονται ανεπαρκή. Το φορολογικό χάσμα διευρύνεται σταθερά.
Οι νέες αυξήσεις στις κρατήσεις: Τι αλλάζει στους φορολογικούς φακέλους
Παρά τις μεμονωμένες πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο, ο κεντρικός κρατικός μηχανισμός επιλέγει να διατηρήσει άθικτη την κεντρική του πολιτική. Πρόσφατα, το Συμβούλιο των Κρατών (Ständerat) απέρριψε κατηγορηματικά μια πολιτική πρόταση που στόχευε στην πλήρη, χωρίς όρια έκπτωση των ασφαλίστρων από τον άμεσο ομοσπονδιακό φόρο. Η απόφαση αυτή επισφράγισε τη διατήρηση των ανώτατων ποσών σε ομοσπονδιακό επίπεδο στα 1.800 φράγκα για τους άγαμους που καταβάλλουν συνταξιοδοτικές εισφορές και στα 2.700 φράγκα για εκείνους που δεν συμμετέχουν σε πρόσθετα προγράμματα πρόνοιας.
Ωστόσο, η αδράνεια του κέντρου αναγκάζει ορισμένες περιφέρειες να λάβουν αυτόνομη δράση για το επερχόμενο οικονομικό έτος, αναζητώντας τρόπους να ελαφρύνουν την πίεση στη μεσαία τάξη. Το κρατίδιο Schwyz προχώρησε ήδη σε μια δυναμική αναπροσαρμογή, ανεβάζοντας την επιτρεπόμενη έκπτωση από τα 3.200 στα 4.200 φράγκα για το τρέχον φορολογικό έτος. Ακολουθώντας παρόμοια στρατηγική, η τοπική κυβέρνηση στο Zug καταρτίζει σχέδιο που προβλέπει άλμα του ανώτατου ορίου από τα 3.500 στα 4.600 φράγκα για το 2026. Οι εξελίξεις αυτές σκιαγραφούν μια περίοδο έντονων αλλαγών στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.
