Βρυξέλλες – Η οξεία έλλειψη επαρκών χώρων προσευχής οδηγεί δεκάδες τζαμιά στις Βρυξέλλες σε έναν μαζικό αγώνα επέκτασης των κτιριακών τους υποδομών, με τις τοπικές διοικήσεις να αναζητούν άμεση διέξοδο μέσα από την αγορά γειτονικών ακινήτων και την προσθήκη νέων ορόφων.
Η διαρκώς αυξανόμενη προσέλευση των πιστών κατά τις ημέρες αιχμής δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις, αναγκάζοντας πολλά ισλαμικά τεμένη να στραφούν αποκλειστικά στις δωρεές της κοινότητας προκειμένου να συγκεντρώσουν τα απαιτούμενα εκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση των αρχιτεκτονικών τους σχεδίων. Η ευρύτερη αυτή τάση αποτυπώνει την πιεστική ανάγκη για τη δημιουργία σύγχρονων εγκαταστάσεων που θα καλύπτουν ολοκληρωμένα όχι μόνο τις αυστηρά θρησκευτικές, αλλά και τις διευρυμένες κοινωνικές και εκπαιδευτικές απαιτήσεις των πολιτών.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Τουλάχιστον δεκατέσσερα ισλαμικά κέντρα σχεδιάζουν άμεσες κτιριακές επεκτάσεις στη βελγική πρωτεύουσα.
- Περισσότερο από ένα εκατομμύριο ευρώ συγκεντρώθηκε αποκλειστικά μέσω δωρεών για την αγορά αποθήκης στο Laken.
- Η χωρητικότητα των τεμενών αδυνατεί να καλύψει περίπου το 25% των πιστών κατά τις μεγάλες θρησκευτικές εορτές.
- Η ανέγερση ενός νέου συγκροτήματος τεσσάρων ορόφων στο Jette απαιτεί συνολικό προϋπολογισμό ύψους 2,5 εκατομμυρίων ευρώ.
Ο συνωστισμός στα τζαμιά στις Βρυξέλλες και η λύση της επέκτασης
Η πίεση που δέχονται οι υπάρχουσες δομές αποτυπώνεται έντονα κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας προσευχής αλλά και των μεγάλων εορταστικών περιόδων, όπου η προσέλευση ξεπερνά κατά πολύ τα φυσικά όρια των κτιρίων. Στο τέμενος Assouna, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή του Anderlecht, η κατάσταση περιγράφεται ως οριακή, καθώς η διοίκηση καταγράφει τακτικά ένα σταθερό έλλειμμα χωρητικότητας της τάξης του δέκα τοις εκατό κατά τις τυπικές ημέρες λατρείας. Όπως έγινε γνωστό μέσω εκπροσώπων της κοινότητας, η αδυναμία φιλοξενίας επιδεινώνεται δραματικά κατά τη διάρκεια της γιορτής της θυσίας ή στο τέλος του μήνα του Ραμαζανιού, με το ποσοστό ανεπάρκειας χώρου να εκτοξεύεται στο 25%.
Εκατοντάδες πιστοί αναγκάζονται να αναζητήσουν χώρο εκτός των τειχών του τεμένους, οδηγώντας τις επιτροπές διαχείρισης στην αναζήτηση ειδικών αδειών από τις δημοτικές αρχές για την προσωρινή τέλεση προσευχών στους δημόσιους δρόμους. Αντιμέτωπο με παρόμοιες προκλήσεις, το τέμενος Al-Azhar στο Sint-Joost προχώρησε πρόσφατα σε εντατικές ενέργειες εξεύρεσης πόρων, καθώς η σημερινή δυναμικότητα των τριακοσίων ατόμων κρίνεται ανεπαρκής, με τις πραγματικές ανάγκες να απαιτούν τουλάχιστον τον διπλασιασμό του διαθέσιμου εμβαδού για την εξυπηρέτηση του ποιμνίου.
Η αλλαγή των κοινωνικών συνηθειών και οι νέοι χώροι για γυναίκες
Η δημογραφική εξέλιξη και η αλλαγή των κοινωνικών προτύπων εντός των μεταναστευτικών κοινοτήτων προσθέτουν νέα δεδομένα στον σχεδιασμό των θρησκευτικών υποδομών. Εξειδικευμένοι αναλυτές από το πανεπιστήμιο ULB επισημαίνουν πως οι περισσότερες από τις υφιστάμενες δομές ιδρύθηκαν πριν από δεκαετίες σε μικρές, ακατάλληλες κατοικίες, οι οποίες δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για να υποδεχτούν τον σημερινό όγκο των επισκεπτών. Παράλληλα, παρατηρείται μια σαφής μείωση του ποσοστού των επαναπατρισμών των σορών προς τις χώρες καταγωγής, μια πρακτική που ακολουθούσε πιστά η πρώτη γενιά μεταναστών, με αποτέλεσμα οι νεκρώσιμες ακολουθίες να πραγματοποιούνται πλέον τοπικά, απαιτώντας αντίστοιχους χώρους πένθους.
Την ίδια στιγμή, αναδεικνύεται η επιτακτική ανάγκη για τη ριζική αναβάθμιση των εγκαταστάσεων που προορίζονται για τις γυναίκες, οι οποίες διεκδικούν μια πιο ενεργή παρουσία. Οι σημερινοί χώροι θηλέων περιγράφονται συχνά ως πρόχειροι ή ανεπαρκώς διαμορφωμένοι, περιορισμένοι σε πλευρικά δωμάτια όπου η οπτική και ακουστική επαφή με τον καθοδηγητή της προσευχής καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής. Η ανακατασκευή των τεμενών στοχεύει άμεσα στην αποκατάσταση αυτής της ανισορροπίας, παρέχοντας ισότιμες συνθήκες συμμετοχής.
Η προστασία των νέων και η δημιουργία σύγχρονων εγκαταστάσεων
Πέρα από τον καθαρά λατρευτικό τους χαρακτήρα, τα νέα συγκροτήματα φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως πολυδύναμα κέντρα κοινωνικής προστασίας και διαπαιδαγώγησης των νεότερων γενεών. Σύμφωνα με στελέχη της Ομοσπονδίας Τεμενών και εκπροσώπους του Al Ansar στο Schaarbeek, ο στρατηγικός στόχος των επεκτάσεων είναι η δημιουργία ασφαλών περιβαλλόντων που θα αποτρέπουν τους εφήβους από την παραβατικότητα του δρόμου, προσφέροντάς τους παραγωγικές διεξόδους απασχόλησης. Η συνολική έλλειψη χώρου, η οποία υπολογίζεται στο 15% σε επίπεδο περιφέρειας, καθιστά αυτή την προσπάθεια εξαιρετικά περίπλοκη.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας προσέγγισης αποτελεί το υπό ανέγερση έργο του οργανισμού Averroes στην περιοχή του Jette, το οποίο, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις των επιτροπών σχεδιασμού το 2019 σχετικά με την κυκλοφοριακή επιβάρυνση, έλαβε τελικά το πράσινο φως. Το φιλόδοξο αρχιτεκτονικό πλάνο τεσσάρων επιπέδων ξεφεύγει από την παραδοσιακή δομή, ενσωματώνοντας σύγχρονες αίθουσες διδασκαλίας, συνεδριακούς χώρους, ζώνες χαλάρωσης με καφετέρια, καθώς και υπερσύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις που απευθύνονται αποκλειστικά στη φυσική κατάσταση των μελών.
Οι εκστρατείες εκατομμυρίων ευρώ για την αγορά όμορων κτιρίων
Η χρηματοδότηση αυτών των κολοσσιαίων έργων βασίζεται εξ ολοκλήρου στην οικονομική κινητοποίηση της ίδιας της κοινότητας, χωρίς την παραμικρή εξωτερική αρωγή από ξένα κράτη ή εγχώριους θεσμούς. Η πρακτική της ελεημοσύνης, ως θεμελιώδης πυλώνας της θρησκευτικής τους παράδοσης, αποτελεί τον μοναδικό αιμοδότη των φιλόδοξων αγορών. Το τέμενος El Chatibi στο Laken κατόρθωσε να συγκεντρώσει ένα εκατομμύριο ευρώ για την απόκτηση μιας παλαιάς αποθήκης ανταλλακτικών έκτασης 1.400 τετραγωνικών μέτρων, αναζητώντας πλέον ένα επιπλέον ποσό της τάξης των 270.000 ευρώ για την ολοκλήρωση της συναλλαγής, με σκοπό τη μελλοντική εμπορική εκμετάλλευση ενός τμήματος για την εξασφάλιση πάγιων εσόδων.
Αντίστοιχες κινήσεις καταγράφονται σε όλη την επικράτεια της πόλης, δημιουργώντας έναν άτυπο αγώνα δρόμου στην τοπική αγορά ακινήτων. Το κέντρο Al-Jadid διεκδικεί ένα παρακείμενο οίκημα αξίας 1,1 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ στο Vorst, το Centre El Hikma στοχεύει στη συλλογή 400.000 ευρώ για την προσθήκη ενός ολόκληρου ορόφου στο υφιστάμενο κτίριό του. Ακόμα και η κάλυψη των βασικών λειτουργικών εξόδων, όπως η υδροδότηση για τις τελετουργικές πλύσεις, εξαρτάται απόλυτα από τις τακτικές εισφορές των επισκεπτών.
Ο μακρύς δρόμος για την επίσημη αναγνώριση από τη βελγική πολιτεία
Ενώ οι κοινότητες επενδύουν τεράστια ποσά στην αναβάθμιση των υποδομών τους, το διοικητικό πλαίσιο παραμένει ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα. Προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε κρατικές επιχορηγήσεις που θα μπορούσαν να ελαφρύνουν το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος, τα τεμένη οφείλουν να εξασφαλίσουν την επίσημη κρατική αναγνώριση. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και γεμάτη γραφειοκρατικά εμπόδια. Επί του παρόντος, μόλις 25 ιδρύματα διαθέτουν το πολυπόθητο καθεστώς, αφήνοντας δεκάδες άλλα σε ένα ιδιότυπο καθεστώς αναμονής που μπορεί να διαρκέσει ακόμα και μια ολόκληρη δεκαετία.
Εκπρόσωποι των ισλαμικών ενώσεων υπογραμμίζουν πως η επιτάχυνση των διαδικασιών αναγνώρισης θα έπρεπε να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα για την κεντρική διοίκηση. Η ομαλοποίηση του καθεστώτος τους δεν θα προσέφερε απλώς την απαραίτητη οικονομική ανάσα και διοικητική οργάνωση, αλλά θα λειτουργούσε καταλυτικά στην ουσιαστική και διαφανή ενσωμάτωση των θρησκευτικών κέντρων στον ευρύτερο κοινωνικό ιστό της πόλης.
