Γερμανία – Η σταδιακή επιβολή περιοριστικών μέτρων έχει μεταβάλει ριζικά τον χάρτη των οικονομικών συναλλαγών ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τεχεράνη, οδηγώντας τον όγκο των εμπορικών ανταλλαγών στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας δεκαετίας. Οι νέες κυρώσεις, οι οποίες ενεργοποιήθηκαν στα τέλη Ιανουαρίου 2026 με αφορμή τις σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη συνεχιζόμενη υποστήριξη του Ιράν στις ρωσικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία, εδραίωσαν ένα κλίμα παρατεταμένης εμπορικής απομόνωσης. Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, η Γερμανία καταφέρνει να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της, αποτελώντας τον βασικό πυλώνα των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την ιρανική αγορά, αν και τα συνολικά μεγέθη υπολείπονται δραματικά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- 3,72 δισεκατομμύρια ευρώ ο συνολικός όγκος του εμπορίου αγαθών μεταξύ ΕΕ και Ιράν το 2025.
- 31,8% το μερίδιο της Γερμανίας στον συνολικό ευρωπαϊκό εμπορικό όγκο.
- 963 εκατομμύρια ευρώ ανήλθαν οι γερμανικές εξαγωγές, καταγράφοντας αισθητή πτώση.
Η κατάρρευση των εμπορικών σχέσεων ανάμεσα σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ιράν
Η ανάλυση των επίσημων δεδομένων της Eurostat αναδεικνύει την ταχεία συρρίκνωση μιας άλλοτε ακμάζουσας αγοράς. Κατά τη διάρκεια του 2025, ο συνολικός όγκος εμπορίου αγαθών περιορίστηκε στα 3,72 δισεκατομμύρια ευρώ, υποχωρώντας σχεδόν κατά ένα δισεκατομμύριο σε σύγκριση με τα 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ του 2024. Η ευρωπαϊκή πλευρά διατηρεί ένα ξεκάθαρο πλεόνασμα, καθώς οι εξαγωγές της διαμορφώθηκαν στα 2,97 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές ιρανικών προϊόντων δεν ξεπέρασαν τα 0,76 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η ίδια πτωτική τάση αποτυπώνεται και στον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος το 2024 άγγιξε συνολικά τα 1,56 δισεκατομμύρια ευρώ αμφίδρομα, με τις ευρωπαϊκές εξαγωγές υπηρεσιών να ανέρχονται στα 0,87 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ποσοστιαία συμμετοχή του Ιράν στις συνολικές εξωτερικές συναλλαγές της Ένωσης έχει πλέον εκμηδενιστεί, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 0,1% των ευρωπαϊκών εξαγωγών, μια δραματική υποχώρηση από τα επίπεδα του 1% που καταγράφονταν στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν την απόλυτη περιθωριοποίηση της ιρανικής οικονομίας στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό.
Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Γερμανίας στο ευρωπαϊκό εξαγωγικό δίκτυο
Παρά τις αντίξοες συνθήκες και το αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, η Γερμανία παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης των ευρωπαϊκών συναλλαγών με το Ιράν, απορροφώντας το 31,8% του συνολικού εμπορίου για το 2025. Ειδικότερα, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομία διοχέτευσε στην ιρανική αγορά αγαθά αξίας 963 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό αισθητά μειωμένο από το 1,27 δισεκατομμύρια ευρώ του προηγούμενου έτους, ενώ οι εισαγωγές της περιορίστηκαν στα 218 εκατομμύρια ευρώ.
Στη δεύτερη θέση της σχετικής κατάταξης βρίσκεται η Ιταλία, κατέχοντας μερίδιο 15,6%, με τις εξαγωγές της να διαμορφώνονται στα 447 εκατομμύρια ευρώ έναντι εισαγωγών 132 εκατομμυρίων ευρώ. Ακολουθεί στενά η Ολλανδία με 15,5% του συνολικού όγκου, έχοντας ωστόσο τη δεύτερη ισχυρότερη εξαγωγική δραστηριότητα, αξίας 517 εκατομμυρίων ευρώ. Τα τρία αυτά κράτη-μέλη συγκεντρώνουν σχεδόν τα δύο τρίτα του συνολικού ευρωπαϊκού εμπορίου με την ασιατική χώρα, αφήνοντας τις υπόλοιπες εθνικές οικονομίες, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, με περιθωριακά μερίδια που δεν υπερβαίνουν τα 250 εκατομμύρια ευρώ εκάστη.
Το χρονικό των κυρώσεων και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην αγορά
Η ιστορική αναδρομή στα στατιστικά στοιχεία αποκαλύπτει το μέγεθος της απώλειας για τους ευρωπαϊκούς εμπορικούς ομίλους. Το 2011, οι διμερείς συναλλαγές είχαν κορυφωθεί, ξεπερνώντας το εντυπωσιακό ορόσημο των 27 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το πρώτο ισχυρό κύμα κυρώσεων που ακολούθησε οδήγησε σε βίαιη συρρίκνωση στα 6,1 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το 2013, καταδεικνύοντας την ευπάθεια των εμπορικών δεσμών στις γεωπολιτικές αποφάσεις.
Η υπογραφή του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2015 προσέφερε μια προσωρινή ανάσα, επιτρέποντας στον εμπορικό όγκο να ανακάμψει στα 20,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ανάκαμψη αυτή, ωστόσο, αποδείχθηκε βραχύβια, καθώς από το 2019 άρχισε μια νέα φάση σταδιακής φθοράς, η οποία επιταχύνθηκε ραγδαία με την πρόσφατη αυστηροποίηση της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην Τεχεράνη τον Ιανουάριο του 2026. Το εμπορικό οικοδόμημα έχει πλέον αποδομηθεί ολοκληρωτικά.
Ποια βιομηχανικά προϊόντα τροφοδοτούν τον εμπορικό δίαυλο
Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η σύνθεση των εμπορικών ροών αποδεικνύει την έντονη εξάρτηση της ιρανικής βιομηχανίας από τον ευρωπαϊκό τεχνολογικό εξοπλισμό. Η κυρίαρχη κατηγορία ευρωπαϊκών εξαγωγών αφορά τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών, τα οποία το 2024 ανήλθαν σε 1,28 δισεκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 34% των συνολικών πωλήσεων προς το Ιράν. Οι χημικές ενώσεις και τα συναφή βιομηχανικά προϊόντα αποτελούν τον δεύτερο ισχυρότερο πυλώνα, με αξία 1,13 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στον αντίποδα, η ευρωπαϊκή αγορά απορροφά κατά κύριο λόγο ιρανικά τρόφιμα και ζώντα ζώα, κατηγορία που αντιστοιχεί στο 37% των εισαγωγών, αγγίζοντας τα 305 εκατομμύρια ευρώ. Τα ιρανικά χημικά προϊόντα και τα βιομηχανικά είδη συμπληρώνουν το περιορισμένο εισαγωγικό χαρτοφυλάκιο της Ένωσης, αποφέροντας 188 εκατομμύρια ευρώ και 180 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα, ενώ οι μη ενεργειακές πρώτες ύλες διατηρούν ένα μικρό μερίδιο της τάξης των 89 εκατομμυρίων ευρώ. Η εξειδίκευση αυτή μαρτυρά την απουσία διαφοροποίησης στις εμπορικές δομές των δύο πλευρών.
