Ελβετία – Σε παρατεταμένη κρίση βρίσκεται ο βιομηχανικός τομέας της χώρας τα τελευταία τέσσερα χρόνια, αντιμετωπίζοντας συρρίκνωση της προστιθέμενης αξίας κατά περίπου 10%.
Το Ινστιτούτο KOF του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ζυρίχης (ETH) κάνει πλέον λόγο για κατάσταση «βιομηχανικής ύφεσης», καθώς η συρρίκνωση αυτή συνοδεύεται από σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας.
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα δεδομένα της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, περίπου 15.000 θέσεις πλήρους απασχόλησης έχουν χαθεί τον τελευταίο χρόνο εντός της χώρας.
Το πρόβλημα αποδίδεται κυρίως στη συνεχή ανατίμηση του ελβετικού φράγκου, το οποίο έχει καταστεί δυσανάλογα ισχυρό έναντι του δολαρίου (πάνω από 15%) και εσχάτως έναντι του ευρώ (περίπου 3%), πλήττοντας καίρια την ανταγωνιστικότητα των ελβετικών εξαγωγών.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (SGB), Daniel Lampart, χαρακτηρίζει το υπερτιμημένο φράγκο ως το μεγαλύτερο «αυτοπροκαλούμενο μειονέκτημα» της ελβετικής οικονομίας.
Η μεταφορά της παραγωγής στο εξωτερικό
Η πίεση από την ισοτιμία του νομίσματος έχει ωθήσει πολλές επιχειρήσεις στην αναζήτηση διεξόδου εκτός των ελβετικών συνόρων.
Ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Swatch, Nick Hayek, έχει προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις του «σούπερ-φράγκου», επισημαίνοντας ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναγκάζονται να μεταφέρουν δραστηριότητες στο εξωτερικό παρά τη θέλησή τους.
Στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας της Ελβετίας (SNB) επιβεβαιώνουν αυτή την τάση, καταγράφοντας τη δημιουργία περίπου 200.000 νέων θέσεων εργασίας από ελβετικές βιομηχανίες στο εξωτερικό μεταξύ των ετών 2008 και 2024.
Αντίθετα, στο ίδιο χρονικό διάστημα, κλάδοι όπως η επεξεργασία μετάλλων και η μηχανολογία μείωσαν το εγχώριο εργατικό δυναμικό τους κατά 8% (περίπου 10.000 θέσεις), ενώ ταυτόχρονα αύξησαν το προσωπικό τους στο εξωτερικό κατά 65% (140.000 θέσεις).
Στον τομέα της τεχνολογίας ακριβείας και των ρολογιών, το εγχώριο δυναμικό παρέμεινε στάσιμο, ενώ στο εξωτερικό καταγράφηκε αύξηση κατά 40% (70.000 θέσεις).
Αυτή η συνεχιζόμενη αποβιομηχάνιση είχε προβλεφθεί ήδη από το 2015 από εκπροσώπους του κλάδου, οι οποίοι προειδοποιούσαν για σταδιακή αποδυνάμωση της Ελβετίας ως τόπου παραγωγής και μείωση των επενδύσεων σε καινοτομία.
Η κριτική προς την Εθνική Τράπεζα και την πολιτική ηγεσία
Η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον επιχειρηματικό κόσμο και τα συνδικάτα, τα οποία στρέφουν τα πυρά τους κατά της Εθνικής Τράπεζας της Ελβετίας (SNB) και της πολιτικής ηγεσίας.
Ο Nick Hayek και άλλοι επιχειρηματίες κατηγορούν τον νέο επικεφαλής της SNB, Martin Schlegel, για χαρακτηριστική αδράνεια απέναντι στην ανατίμηση του νομίσματος.
Τα συνδικάτα υποστηρίζουν ότι η SNB θα έπρεπε να έχει παρέμβει ενεργά ή τουλάχιστον να δηλώσει ρητά ότι η περαιτέρω ενίσχυση του φράγκου είναι ανεπιθύμητη.
Ορισμένοι εξαγωγείς συνδέουν αυτή την υποτιθέμενη παθητικότητα με μια κοινή δήλωση που υπογράφηκε με τις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2025, εικάζοντας ότι η συμφωνία περιορίζει τις δυνατότητες παρέμβασης της SNB στην αγορά συναλλάγματος.
Ωστόσο, η Κεντρική Τράπεζα διαψεύδει κατηγορηματικά αυτούς τους ισχυρισμούς, διευκρινίζοντας ότι το έγγραφο αναγνωρίζει τις παρεμβάσεις ως σημαντικό εργαλείο νομισματικής πολιτικής.
Το ζήτημα έχει μεταφερθεί και σε πολιτικό επίπεδο, με κοινοβουλευτικές ερωτήσεις σχετικά με την ελευθερία δράσης της SNB, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών, υπό τον Guy Parmelin, διοργανώνει συναντήσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων, με ορισμένους αναλυτές να θεωρούν ότι η εξωστρέφεια των επιχειρήσεων μπορεί να λειτουργήσει τελικά θετικά για την ελβετική οικονομία μέσω του καταμερισμού της εργασίας.
