Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Ελβετίας δρομολογεί ριζικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των αστυνομικών δεδομένων, προωθώντας τη δημιουργία μιας ενιαίας εθνικής πλατφόρμας πληροφοριών.
Στόχος της Βέρνης είναι να καταργηθούν τα αυστηρά διοικητικά στεγανά μεταξύ των καντονίων, τα οποία σήμερα εμποδίζουν την άμεση ανταλλαγή κρίσιμων δεδομένων κατά τη διάρκεια καθημερινών αστυνομικών ελέγχων και συλλήψεων.
Το ζήτημα της ανταλλαγής πληροφοριών αποτελεί πάγιο πρόβλημα για τις διωκτικές αρχές της χώρας, καθώς η δομή του κράτους περιορίζει την επιχειρησιακή ευελιξία σε εθνικό επίπεδο, δυσχεραίνοντας την άμεση διασταύρωση στοιχείων.
Μέχρι σήμερα, η ισχυρή συνταγματική κυριαρχία των καντονίων επιβάλλει την τήρηση ξεχωριστών, απολύτως αυτόνομων βάσεων δεδομένων από κάθε τοπική αστυνομική αρχή.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι εάν ένα άτομο τεθεί υπό κράτηση για οποιονδήποτε λόγο, οι τοπικές αρχές δεν έχουν τη δυνατότητα να διαπιστώσουν αυτομάτως, μέσω των δικών τους τερματικών, εάν το ίδιο πρόσωπο καταζητείται ή εκκρεμούν εις βάρος του εντάλματα σε κάποια άλλη περιοχή της ελβετικής επικράτειας.
Ο κατακερματισμός αυτός στερεί από τα σώματα ασφαλείας την πλήρη και άμεση εικόνα για το ποινικό μητρώο ή την επιχειρησιακή κατάσταση ενός υπόπτου.
Το ευρωπαϊκό παράδοξο των ελβετικών διωκτικών αρχών
Το υφιστάμενο σύστημα ελέγχου δημιουργεί ένα αξιοσημείωτο επιχειρησιακό παράδοξο για τις ελβετικές αρχές, το οποίο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις σύγχρονες ανάγκες αστυνόμευσης.
Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία και την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, ένας αστυνομικός στη Ζυρίχη μπορεί να διαπιστώσει με σχετική ευκολία εάν ένας ύποπτος έχει διαπράξει αδίκημα στο Παρίσι ή το Βερολίνο.
Αυτό καθίσταται δυνατό χάρη στην πλήρη ενσωμάτωση των ελβετικών ελεγκτικών μηχανισμών στις ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, οι οποίες προσφέρουν άμεση ροή πληροφοριών για διασυνοριακά αδικήματα.
Αντιθέτως, για να ελέγξει η ίδια αστυνομική διεύθυνση εάν το συγκεκριμένο άτομο εμπλέκεται σε εγκληματική ενέργεια στο γειτονικό καντόνι του Aargau, η διαδικασία δεν είναι αυτοματοποιημένη και απαιτεί επιπλέον γραφειοκρατικά βήματα.
Η πρόσβαση στα δεδομένα ενός άλλου καντονίου προϋποθέτει την υποβολή επίσημου αιτήματος διοικητικής συνδρομής προς τις αρμόδιες τοπικές αρχές.
Αυτή η πρακτική διαχωρισμού των πληροφοριών θεωρείται πλέον παρωχημένη, καθώς προσθέτει σημαντικά εμπόδια στην ταχεία διεκπεραίωση των αστυνομικών ερευνών εντός της χώρας.
Οι επιχειρησιακές καθυστερήσεις και η παρέμβαση του υπουργείου
Το αρμόδιο ομοσπονδιακό υπουργείο αναγνωρίζει ανοιχτά ότι αυτή η γραφειοκρατική διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών προκαλεί σοβαρές επιχειρησιακές καθυστερήσεις, γενικότερη αναποτελεσματικότητα και αχρείαστη αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ των τμημάτων.
Στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδιασμών για την αναβάθμιση της ασφάλειας, η ηγεσία επιδιώκει την απλοποίηση των διαδικασιών, ώστε κάθε αστυνομικός να έχει πρόσβαση στον ίδιο πυρήνα πληροφοριών, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική του θέση εντός της ελβετικής επικράτειας.
Ο αρμόδιος υπουργός, Beat Jans, κατά τη διάρκεια επίσημης ενημέρωσης προς τον Τύπο, υπογράμμισε ότι η σύγχρονη αστυνομική εργασία βασίζεται εξ ολοκλήρου στην άμεση ροή πληροφοριών και επιχειρησιακών δεδομένων.
Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης χαρακτήρισε απολύτως μη αποδεκτό το γεγονός ότι η αναζήτηση δεδομένων σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρώνεται σε πολύ πιο σύντομο χρονικό διάστημα από έναν αντίστοιχο έλεγχο ρουτίνας σε ένα γειτονικό καντόνι.
Η δήλωση αυτή καταδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι διωκτικές αρχές διαχειρίζονται τα δεδομένα υπόπτων.
Η λειτουργία της πλατφόρμας Polap και το εθνικό δημοψήφισμα
Ως κεντρική λύση στο δομικό αυτό πρόβλημα ασφαλείας προκρίνεται η εθνική πλατφόρμα αναζήτησης δεδομένων της αστυνομίας (Polizeiliche Abfrageplattform – Polap).
Το ψηφιακό αυτό σύστημα, το οποίο σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε σε στενή συνεργασία με τις αρχές των καντονίων, βρίσκεται ήδη σε καθεστώς λειτουργίας από τον Αύγουστο του 2024.
Επί του παρόντος, η υποδομή της πλατφόρμας επιτρέπει στις διωκτικές αρχές την απευθείας άντληση στοιχείων αποκλειστικά από ομοσπονδιακά συστήματα, όπως το αυτοματοποιημένο σύστημα αστυνομικών αναζητήσεων (Ripol), και από ευρωπαϊκά δίκτυα όπως το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (Schengener Informationssystem).
Παρά την τεχνική ετοιμότητα, οι κατά τόπους βάσεις δεδομένων των καντονίων παραμένουν αποσυνδεδεμένες από το Polap, καθώς απουσιάζει η νομική βάση για την κοινή χρήση δεδομένων.
Η ενοποίηση των συστημάτων προϋποθέτει την επίσημη αναθεώρηση του ελβετικού συντάγματος, διαδικασία για την οποία ξεκίνησε ήδη η φάση της δημόσιας διαβούλευσης.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό από το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat), το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στο κοινοβούλιο στα τέλη του 2026. Η οριστική άρση των νομικών εμποδίων θα κριθεί μέσω εθνικού δημοψηφίσματος, το οποίο τοποθετείται χρονικά μεταξύ των ετών 2027 και 2028.
