Ελβετία – Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινήθηκε η παραβατικότητα στα μέσα μαζικής μεταφοράς της Ελβετίας κατά το έτος 2025, με τον αριθμό των επιβατών που εντοπίστηκαν χωρίς έγκυρο τίτλο μεταφοράς να σπάει το φράγμα του ενός εκατομμυρίου.
Τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η οργάνωση Alliance SwissPass αποκαλύπτουν μια ανησυχητική τάση, καθώς το φαινόμενο της λαθρεπιβίβασης όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά διογκώνεται, δημιουργώντας τεράστια οικονομική αιμορραγία στον κλάδο των μεταφορών.
Συγκεκριμένα, στο κεντρικό σύστημα καταγραφής «SynServ» καταχωρήθηκαν συνολικά 1.173.295 περιπτώσεις παραβάσεων.
Ο αριθμός αυτός αποτελεί νέο αρνητικό ρεκόρ από το 2019, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκε το εθνικό μητρώο καταγραφής παραβατών.
Ωστόσο, οι αρμόδιοι φορείς επισημαίνουν ότι η αύξηση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί συνδυαστικά με την αύξηση της επιβατικής κίνησης στα τρένα, τα λεωφορεία και τα τραμ, αλλά και με την εντατικοποίηση των ελέγχων από τις εταιρείες μεταφορών.
Το προφίλ των παραβατών και οι «γνωστοί» του συστήματος
Μια προσεκτική ανάλυση των στατιστικών δεδομένων ανατρέπει την κοινή πεποίθηση ότι η λαθρεπιβίβαση είναι «σπορ» κυρίως των πολύ νέων.
Στην πραγματικότητα, η πλειονότητα των παραβατών, σε ποσοστό που αγγίζει το 62,1%, ανήκει στην ηλικιακή ομάδα των 26 έως 64 ετών.
Αντιθέτως, οι επιβάτες άνω των 65 ετών φαίνεται να είναι οι πιο νομοταγείς, αποτελώντας μόλις το 4,3% των περιπτώσεων.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί από τους παραβάτες (46%) δεν ήταν άγνωστοι στις αρχές.
Πρόκειται για άτομα που ήταν ήδη καταχωρημένα στο σύστημα, έχοντας ελεγχθεί στο παρελθόν τουλάχιστον τρεις φορές χωρίς να διαθέτουν έγκυρο εισιτήριο.
Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει την ύπαρξη ενός σκληρού πυρήνα υπότροπων που αδιαφορούν συστηματικά για την υποχρέωση καταβολής κομίστρου.
Οικονομική ζημιά και η θέση των SBB
Η οικονομική διάσταση του ζητήματος είναι τεράστια. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της Alliance SwissPass, Michaela Ruoss, οι απώλειες εσόδων για τον κλάδο των δημόσιων συγκοινωνιών αγγίζουν τα 200 εκατομμύρια φράγκα ετησίως.
Το ποσό αυτό αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη του δικτύου.
Οι Ελβετικοί Ομοσπονδιακοί Σιδηρόδρομοι (SBB), ως ο μεγαλύτερος πάροχος μεταφορικού έργου στη χώρα, τηρούν αυστηρή στάση, αποφεύγοντας να αποκαλύψουν λεπτομέρειες για τη συχνότητα και τη μεθοδολογία των ελέγχων, προκειμένου να διατηρήσουν τον αιφνιδιαστικό και προληπτικό χαρακτήρα τους.
Ωστόσο, το μήνυμά τους είναι σαφές: το κόστος της λαθρεπιβίβασης μετακυλίεται τελικά στο κοινωνικό σύνολο και στους συνεπείς ταξιδιώτες που πληρώνουν κανονικά το εισιτήριό τους.
Η κλιμάκωση των προστίμων
Το σύστημα ποινών στην Ελβετία είναι δομημένο με τρόπο που τιμωρεί αυστηρότερα την υποτροπή. Οι κανονισμοί διακρίνουν δύο βασικές κατηγορίες παραβάσεων: την κατοχή μερικώς έγκυρου εισιτηρίου και την παντελή έλλειψη εισιτηρίου.
Στην περίπτωση που ο επιβάτης διαθέτει εισιτήριο μειωμένης ισχύος (π.χ. λάθος ζώνη), το πρόστιμο ξεκινά από τα 70 φράγκα.
Αν η παράβαση επαναληφθεί, προστίθεται μια «τελιτουργική χρέωση» 40 φράγκων, ανεβάζοντας το ποσό στα 110 φράγκα, ενώ στην τρίτη φορά η επιβάρυνση φτάνει τα 140 φράγκα συνολικά.
Ακόμη πιο τσουχτερά είναι τα πρόστιμα για όσους εντοπίζονται χωρίς καθόλου εισιτήριο.
Η πρώτη παράβαση τιμωρείται με 90 φράγκα. Η δεύτερη φορά κοστίζει 130 φράγκα (90 + 40 τέλος κλιμάκωσης), ενώ η τρίτη φορά εκτοξεύει το ποσό στα 160 φράγκα.
Το σύστημα αυτό έχει σχεδιαστεί για να αποτρέπει τους συστηματικούς κακοπληρωτές, επιβαρύνοντας το ιστορικό τους σε κάθε νέο έλεγχο.
