Ελβετία – Σε μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον της εθνικής οικονομίας και της γεωπολιτικής της θέσης βρίσκεται η χώρα, ενόψει του επικείμενου δημοψηφίσματος της 14ης Ιουνίου.
Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τίθεται η αμφιλεγόμενη λαϊκή πρωτοβουλία με τίτλο “Keine 10-Millionen-Schweiz”, η οποία στοχεύει στην επιβολή ενός αυστηρού ανώτατου ορίου στον μόνιμο πληθυσμό της χώρας.
Απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat), σε κοινό μέτωπο με εκπροσώπους των καντονίων και κοινωνικούς εταίρους, εκπέμπει ισχυρό σήμα κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η υπερψήφιση της πρότασης θα πυροδοτήσει μια σειρά από αλυσιδωτές αρνητικές αντιδράσεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των κρατικών φορέων, η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου δεν απειλεί απλώς την ευημερία και την ανθρωπιστική παράδοση, αλλά θέτει σε άμεσο κίνδυνο τα θεμέλια της εθνικής ασφάλειας και τις διεθνείς συμφωνίες που διασφαλίζουν την ομαλή λειτουργία του κράτους.
Το πλαίσιο της πρωτοβουλίας και οι πιέσεις στις υποδομές
Η συγκεκριμένη πολιτική πρόταση, η οποία συχνά αναφέρεται και ως πρωτοβουλία βιωσιμότητας, φέρει τη σφραγίδα του κόμματος SVP και εισάγει έναν απόλυτο δημογραφικό περιορισμό.
Ο κεντρικός άξονας του σχεδίου προβλέπει ότι μέχρι το έτος 2050, ο μόνιμος πληθυσμός δεν θα πρέπει να ξεπεράσει το φράγμα των δέκα εκατομμυρίων κατοίκων.
Μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον αυστηρό κανόνα θα αποτελεί η περίπτωση όπου η πληθυσμιακή αύξηση προκύπτει αποκλειστικά από το φυσικό πλεόνασμα των γεννήσεων έναντι των θανάτων, κλείνοντας πρακτικά την πόρτα σε κάθε μορφή εξωτερικής μετανάστευσης.
Η κεντρική κυβέρνηση και το κοινοβούλιο έχουν ήδη απορρίψει κατηγορηματικά την πρόταση, ωστόσο η τελική απόφαση εναπόκειται πλέον στην ετυμηγορία των πολιτών που θα προσέλθουν στις κάλπες.
Οι εμπνευστές του σχεδίου εστιάζουν την επιχειρηματολογία τους στις πιέσεις που ασκούνται καθημερινά στις δημόσιες υποδομές και στο βιοτικό επίπεδο εξαιτίας της υψηλής εισροής νέων κατοίκων.
Το σκεπτικό τους συνδέει άμεσα τη ραγδαία δημογραφική αύξηση με την εντεινόμενη στεγαστική κρίση και την ανεξέλεγκτη άνοδο των ενοικίων στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Επιπλέον, αναδεικνύουν προβλήματα όπως η εκτεταμένη τσιμεντοποίηση φυσικών τοπίων, η καθημερινή κυκλοφοριακή συμφόρηση στους οδικούς άξονες και ο συνωστισμός στα δίκτυα των σιδηροδρόμων.
Ο κατάλογος των αιτιάσεων επεκτείνεται και σε κοινωνικούς τομείς, συνδέοντας την πληθυσμιακή πίεση με την αύξηση της εγκληματικότητας, την υπερφόρτωση του συστήματος υγείας και τη σταδιακή υποβάθμιση της ποιότητας στο εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Οι γεωπολιτικές συνέπειες και το ρήγμα στην αγορά εργασίας
Σε αντίθεση με το σκεπτικό της πρωτοβουλίας, η κρατική μηχανή κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τεκτονικές αναταράξεις στις διεθνείς σχέσεις και την εσωτερική σταθερότητα.
Μια ενδεχόμενη υιοθέτηση των περιορισμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση καταγγελία της ζωτικής σημασίας συμφωνίας για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, τίθεται σε τεράστιο κίνδυνο η συμμετοχή της χώρας στις κρίσιμες συνθήκες Schengen και Dublin.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μετέτρεπε το κράτος σε μια απομονωμένη νησίδα ασύλου στην καρδιά της Ευρώπης, εκτοξεύοντας τον αριθμό των αιτήσεων και επιβαρύνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό με πρόσθετα κόστη που υπολογίζονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια.
Η διακοπή της ευρωπαϊκής συνεργασίας θα στερούσε επίσης από τις αστυνομικές αρχές την απαραίτητη πρόσβαση στις διεθνείς βάσεις δεδομένων αναζήτησης, προκαλώντας βαρύ πλήγμα στην εσωτερική ασφάλεια.
Πέραν των αυστηρών ζητημάτων ασφαλείας, η εφαρμογή δημογραφικών οροφών απειλεί να παραλύσει νευραλγικούς τομείς της πραγματικής οικονομίας.
Τα στατιστικά δεδομένα δείχνουν ότι η βίαιη ανακοπή των μεταναστευτικών ροών θα προκαλούσε ένα ετήσιο κενό της τάξης των είκοσι έως τριάντα χιλιάδων εργαζομένων στην τοπική αγορά.
Η έλλειψη προσωπικού αναμένεται να πλήξει άμεσα τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, τα δημόσια νοσοκομεία και τα κέντρα φροντίδας ηλικιωμένων, τα οποία βασίζονται σε τεράστιο βαθμό σε εξειδικευμένο δυναμικό από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της EFTA.
Το δομικό αυτό πρόβλημα λαμβάνει ακόμη μεγαλύτερες και πιο ανησυχητικές διαστάσεις αν συνυπολογιστεί η συνεχιζόμενη γήρανση του γηγενούς πληθυσμού, η οποία αυξάνει ραγδαία τις ανάγκες για ιατρική περίθαλψη, ενώ ταυτόχρονα απειλεί με πλήρη κατάρρευση τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης και το εθνικό σύστημα συνταξιοδότησης.
Οι τοποθετήσεις των θεσμικών εκπροσώπων
Στο πλαίσιο επίσημης ενημέρωσης στην πρωτεύουσα Βέρνη, ο υπουργός δικαιοσύνης, Beat Jans, περιέγραψε με μελανά χρώματα τις επιπτώσεις της πρότασης, υπογραμμίζοντας ότι η καταστροφή των διμερών γεφυρών με την Ευρώπη θα δημιουργήσει πρωτοφανή ανασφάλεια σε μια ήδη ρευστή παγκόσμια συγκυρία.
Ο ίδιος εξήγησε τεχνικά ότι η απλή σφράγιση των συνόρων για τους πρόσφυγες δεν επαρκεί με κανέναν τρόπο για την επίτευξη του αυστηρού πληθυσμιακού στόχου, γεγονός που θα οδηγήσει αναπόφευκτα στη διάρρηξη της συμφωνίας ελεύθερης κυκλοφορίας και στην κατακόρυφη επιδείνωση της έλλειψης εργατικών χεριών.
Από την πλευρά των καντονίων, ο Markus Dieth, υπό την ιδιότητα του προέδρου της διάσκεψης των καντονιακών κυβερνήσεων, επεσήμανε ότι τα αυστηρά πληθυσμιακά όρια έρχονται σε ευθεία και απόλυτη σύγκρουση με το ομοσπονδιακό πνεύμα του κράτους, στραγγαλίζοντας την αυτονομία και την ικανότητα δράσης των επιμέρους οικονομικών περιφερειών που τρέφονται ιστορικά από την πολυμορφία.
Τον γενικότερο συναγερμό για τις επιπτώσεις στον επιχειρηματικό κόσμο σήμανε ο Fabio Regazzi, επικεφαλής της ελβετικής ένωσης εμπορίου, διευκρινίζοντας ρητά ότι το εξειδικευμένο ξένο εργατικό δυναμικό αποτελεί δομικό συστατικό της εθνικής οικονομικής επιτυχίας.
Ο εκπρόσωπος των επιχειρηματιών εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τη γραφειοκρατική ασφυξία που θα προκαλέσουν οι νέοι διοικητικοί περιορισμοί, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την άμεση πρόσληψη απαραίτητου προσωπικού όταν η αγορά το έχει άμεση και επιτακτική ανάγκη.
Στο ίδιο αυστηρό μήκος κύματος, ο Pierre-Yves Maillard, πρόεδρος της εθνικής συνομοσπονδίας συνδικάτων, εστίασε στις δραματικές συνέπειες για το ευρύτερο κράτος πρόνοιας, προειδοποιώντας ξεκάθαρα την κοινή γνώμη ότι η βίαιη ανακοπή της μετανάστευσης θα επιφέρει καίριο και ίσως ανεπανόρθωτο πλήγμα στη βιωσιμότητα των συντάξεων γήρατος, αποσταθεροποιώντας συθέμελα ολόκληρο το σύστημα των κοινωνικών ασφαλίσεων.
