Μια ιστορική απόφαση για την εθνική ασφάλεια και τα δημόσια οικονομικά έλαβε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, εγκρίνοντας ένα κολοσσιαίο πρόγραμμα εξοπλιστικής αναβάθμισης.
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο άναψε το πράσινο φως για την αύξηση του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες, με στόχο τη συγκέντρωση 31 δισεκατομμυρίων φράγκων.
Το ποσό αυτό θα κατευθυνθεί σε ένα νέο, ειδικό Ταμείο Εξοπλισμών, το οποίο θα λειτουργήσει για μια δεκαετία, από το 2028 έως το 2038, αλλάζοντας δραστικά τα δεδομένα για την άμυνα της χώρας.
Η 28η Ιανουαρίου εξελίχθηκε σε προσωπικό θρίαμβο για τον Υπουργό Άμυνας, Martin Pfister, ο οποίος κατάφερε να περάσει μια πρόταση που στο παρελθόν είχε συναντήσει σθεναρές αντιστάσεις.
Το Υπουργείο Άμυνας καλείται τώρα να προετοιμάσει τη σχετική νομοθετική πρόταση έως τα τέλη Μαρτίου, θέτοντας τις βάσεις για τη μεγαλύτερη επένδυση ασφαλείας στη σύγχρονη ιστορία της Ελβετίας.
Η στρατηγική κίνηση και οι συμμαχίες
Η επιτυχία του Martin Pfister δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ενός προσεκτικού τακτικού ελιγμού που διαφοροποίησε τη στρατηγική του από εκείνη της προκατόχου του, Viola Amherd.
Ο Υπουργός Άμυνας κατόρθωσε να εξασφαλίσει την κρίσιμη υποστήριξη δύο ισχυρών μελών της κυβέρνησης: του Υπουργού Δικαιοσύνης, Beat Jans, και της Υπουργού Οικονομικών, Karin Keller-Sutter.
Το «κλειδί» της συμφωνίας ήταν η διεύρυνση του σκοπού του ταμείου, ώστε να μην αφορά αποκλειστικά τον στρατό.
Στο νέο πλαίσιο, πόροι από το ταμείο θα διοχετευθούν επίσης στην Ομοσπονδιακή Αστυνομία, η οποία υπάγεται στον Beat Jans, καθώς και στη Συνοριοφυλακή, που βρίσκεται υπό την εποπτεία της Karin Keller-Sutter.
Με τον τρόπο αυτό, η ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας, η πολιτική προστασία, οι τηλεπικοινωνίες ασφαλείας και οι μυστικές υπηρεσίες εντάχθηκαν στον σχεδιασμό, δημιουργώντας ένα ενιαίο μέτωπο για την προστασία της χώρας.
Υβριδικός πόλεμος και ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η αναγκαιότητα αυτών των μέτρων υπαγορεύεται από τη δραματική επιδείνωση της παγκόσμιας ασφάλειας.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, το γεωπολιτικό περιβάλλον της Ελβετίας έχει γίνει εξαιρετικά ασταθές, με τη διεθνή τάξη που βασίζεται στο δίκαιο να δοκιμάζεται σκληρά.
Η χώρα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μορφές υβριδικού πολέμου, όπως κυβερνοεπιθέσεις και εκστρατείες παραπληροφόρησης, τομείς στους οποίους η ετοιμότητα κρίνεται ανεπαρκής λόγω των περικοπών των προηγούμενων δεκαετιών.
Παράλληλα, η κίνηση αυτή αποσκοπεί στο να αποτρέψει το ενδεχόμενο η Ελβετία να μετατραπεί σε «κενό ασφαλείας» εντός της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής άμυνας.
Ο ανταγωνισμός στην αγορά εξοπλισμών είναι τεράστιος, καθώς όλα τα ευρωπαϊκά κράτη προχωρούν σε μαζικές αγορές.
Όπως τόνισε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, στις 15 Ιανουαρίου, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ για την άμυνα, γεγονός που πιέζει τις τιμές προς τα πάνω και καθιστά την έγκαιρη χρηματοδότηση επιτακτική.
Προτεραιότητα σε αεράμυνα και κυβερνοχώρο
Ο στρατηγικός σχεδιασμός του στρατού προσαρμόζεται πλέον στις δύο πιθανότερες απειλές: τις επιθέσεις από απόσταση και τις υβριδικές συγκρούσεις.
Στα εξοπλιστικά προγράμματα του 2026 και 2027 θα ενταχθούν νέα συστήματα επίγειας αεράμυνας μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, καθώς και τεχνολογία αντιμετώπισης drones.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία κρίσιμων υποδομών και αστικών κέντρων, με επενδύσεις στην πληροφορική, την ηλεκτρομαγνητική αναγνώριση και την κυβερνοάμυνα.
Οι προκλήσεις της αγοράς είναι σαφείς: οι τιμές των οπλικών συστημάτων έχουν αυξηθεί έως και 40% λόγω πληθωρισμού και αυξημένης ζήτησης, ενώ οι προμηθευτές απαιτούν πλέον προκαταβολές που αγγίζουν το ένα τρίτο της αξίας για να εξασφαλίσουν προτεραιότητα στην παράδοση.
Πώς θα λειτουργεί το Ταμείο Εξοπλισμών
Το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο σχεδιάστηκε στα πρότυπα του Ταμείου Εθνικών Οδών (NAF).
Η χρηματοδότησή του θα προέρχεται από δύο πηγές: την αύξηση του ΦΠΑ και συνεισφορές από τον τακτικό προϋπολογισμό του στρατού.
Στόχος είναι το ένα τρίτο των εσόδων από τον ΦΠΑ να καλύπτει την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 1% του ΑΕΠ, αποφορτίζοντας τον υπόλοιπο ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.
Για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες προμηθειών, το ταμείο θα έχει τη δυνατότητα δανεισμού από το ομοσπονδιακό ταμείο, μέχρι το διπλάσιο των ετήσιων εσόδων του.
Ωστόσο, τίθεται ένας αυστηρός δημοσιονομικός κανόνας: με τη λήξη της δεκαετούς περιόδου αύξησης του ΦΠΑ, το 2038, τυχόν χρέη που θα έχουν δημιουργηθεί θα πρέπει να έχουν εξοφληθεί πλήρως.
