Ελβετία – Στις κάλπες προσέρχονται οι Ελβετοί πολίτες στις 27 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να αποφασίσουν για την αναθεώρηση του συνταγματικού πλαισίου που διέπει την εθνική ουδετερότητα.
Η αποδοχή της νέας πρωτοβουλίας αναμένεται να μεταβάλει ριζικά την εξωτερική πολιτική της χώρας, επιβάλλοντας αυστηρούς περιορισμούς στην επιβολή διεθνών κυρώσεων και διακόπτοντας την υφιστάμενη στρατιωτική συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Στις 27 Σεπτεμβρίου διεξάγεται το κρίσιμο δημοψήφισμα για τη συνταγματική κατοχύρωση της ουδετερότητας.
- Η υπερψήφιση του μέτρου μπλοκάρει τις οικονομικές κυρώσεις που δεν προέρχονται από τον ΟΗΕ.
- Απαγορεύεται κάθε στρατιωτική σύμπραξη με το ΝΑΤΟ, εκτός περιπτώσεων άμεσης εθνικής απειλής.
Οι επιπτώσεις στις διεθνείς οικονομικές κυρώσεις
Η Ελβετία διατηρεί σήμερα το δικαίωμα να επιβάλλει αυτόνομες κυρώσεις σε κράτη που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, όπως συνέβη στην περίπτωση της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Εάν η πρωτοβουλία για την ουδετερότητα υπερψηφιστεί, το ομοσπονδιακό κράτος θα στερηθεί αυτή την ευελιξία, καθώς η συμμετοχή σε τέτοιου είδους οικονομικά μέτρα θα απαγορευτεί ρητά. Η μοναδική εξαίρεση που προβλέπεται αφορά αποκλειστικά τις κυρώσεις που επιβάλλονται επισήμως από τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ).
Η εφαρμογή του νέου συνταγματικού κανόνα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μερική ή ολική άρση των υφιστάμενων περιορισμών κατά της Μόσχας. Το ακριβές νομικό πλαίσιο για το ποιες ακριβώς συμφωνίες θα διατηρηθούν παραμένει προς το παρόν ασαφές, δημιουργώντας έντονο προβληματισμό στους διπλωματικούς κύκλους της Βέρνης.
Η διακοπή της στρατιωτικής συνεργασίας
Ο αντίκτυπος του δημοψηφίσματος εκτείνεται και στον τομέα της εθνικής άμυνας, θέτοντας στο στόχαστρο τη συνεργασία των ελβετικών ενόπλων δυνάμεων με διεθνείς οργανισμούς. Σήμερα, η χώρα συμμετέχει ενεργά σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το ΝΑΤΟ, με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας. Η νέα πρωτοβουλία επιδιώκει τον τερματισμό αυτών των συνεργειών, ορίζοντας ότι οι συμπράξεις επιτρέπονται μόνο σε περίπτωση που η Ελβετία δεχθεί άμεση στρατιωτική επίθεση ή αντιμετωπίζει επικείμενη απειλή εισβολής.
Τα επιχειρήματα των υποστηρικτών της πρωτοβουλίας
Η καμπάνια υπέρ του «Ναι» καθοδηγείται κυρίως από πρόσωπα που πρόσκεινται στο κόμμα SVP, με πρωτεργάτες τον πρώην ομοσπονδιακό σύμβουλο Christoph Blocher και την οργάνωση Pro Schweiz υπό τον Walter Wobmann. Σύμφωνα με τη θέση τους, η σημερινή ερμηνεία της ουδετερότητας είναι εξαιρετικά ελαστική και δεν προστατεύει επαρκώς τη χώρα από την εμπλοκή της σε ξένες συγκρούσεις. Οι υποστηρικτές τονίζουν ότι η ουδετερότητα πρέπει να καταστεί απόλυτη και μόνιμη, ενισχύοντας την αξιοπιστία της χώρας ως διεθνούς διαμεσολαβητή.
Οι ενστάσεις και οι κίνδυνοι διπλωματικής απομόνωσης
Στον αντίποδα, το στρατόπεδο του «Όχι», το οποίο συγκεντρώνει την πλειοψηφία των υπόλοιπων πολιτικών δυνάμεων, προειδοποιεί για σοβαρούς εθνικούς κινδύνους. Οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι η απαγόρευση συμμετοχής στις ευρωπαϊκές κυρώσεις θα καταστήσει την Ελβετία τη μοναδική χώρα στη Δυτική Ευρώπη που δεν θα πιέζει οικονομικά τα επιτιθέμενα κράτη, πλήττοντας ανεπανόρθωτα τη διεθνή της φήμη. Παράλληλα, ειδικοί σε θέματα ασφαλείας επισημαίνουν ότι σύγχρονες απειλές, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, απαιτούν στενή διεθνή συνεργασία, την οποία το νέο πλαίσιο απειλεί να ακυρώσει.
